Chapter VIII: Signs and Abbreviations (1)
The Latin and Greek texts are printed in such a way as to give the best idea practicable of their actual condition. Roman numerals denote the pages of the inscription, and the Arabic figures the lines. These numerals and the chapter headings are no part of the inscription. The projection of the first line of each chapter in the Latin is the only method of marking the divisions in the original.
Parts of the Greek and Latin text included within brackets, [], are conjectural restorations of the portions of the inscription which have perished. The Greek generally is a guide to the Latin and _vice versa_, for the instances are rare where both versions have been lost. The textual notes show that not all scholars have reckoned the same number of missing letters. These variations are quite allowable, for it is impossible to say that just so many letters are missing in any given case, owing to the various sizes of different letters, and varying degrees of closeness of writing.
Where dots (...) occur, it signifies that Mommsen reckons as many letters unrestored as there are dots.
The sign § indicates a mark in the original resembling a figure 7, or a very open 3.
The same sign in brackets [§] indicates an unfilled interval in the stone.
The apices over vowels in the Latin indicate similar marks in the original in the case of a, e, o and u, and in the case of i a prolongation of that letter above the line.
Where certain letters of the Latin text are italicized it indicates that while they do not appear in the plaster casts, yet they were traced by Alfred Domaszewski (a fellow-worker with Humann) on the stone itself, by means of certain discolorations from paint, or gilding, or weather, which marked the bottom of the incisions of the letters in several cases where the surface of the stone had been worn away.
In the textual notes, B. stands for Bormann, G. for Geppert, S. for J. Schmidt, Sk. for Seeck, W. for Wölfflin, Apoll. for the inscription at Apollonia, and Anc. for that at Ancyra.
The abbreviations of the names of authors and their works in the historical notes are indicated in the bibliography at the close of the book.
MONUMENTUM ANCYRANUM.
Rérum gestárum díví Augusti, quibus orbem terra[rum] imperio populi
Rom. subiécit, § et inpensarum, quas in rem publicam populumque
Ro[ma]num fecit, incísarum in duabus aheneís pílís, quae su[n]t Romae
positae, exemplar sub[i]ectum.
I. c. 1.
1 Annós undéviginti natus exercitum priváto consilio et privatá
impensá
2 comparávi, [§] per quem rem publicam [do]minatione factionis
oppressam
3 in libertátem vindicá[vi. Ob quae sen]atus decretis honor[ifi]cis
in
4 ordinem suum m[e adlegit C. Pansa A. Hirti]o consulibu[s,
c]on[sula]—
5 rem locum s[imul dans sententiae ferendae, et im]perium mihi dedit
[§].
6 Rés publica n[e quid detrimenti caperet, me] pro praetore simul cum
7 consulibus pro[videre iussit. Populus] autem eódem anno mé
8 consulem, cum [cos. uterque bello ceci]disset, et trium virum reí
publi-
9 cae constituend[ae creavit].
c. 2.
10 Qui parentem meum [interfecer]un[t, eó]s in exilium expulí
iudiciís legi-
11 timís ultus eórum [fa]cin[us, e]t posteá bellum inferentis reí
publicae
12 víci b[is a]cie.
c. 3.
13 [B]ella terra et mari c[ivilia exter]naque tóto in orbe terrarum
s[uscepi]
14 victorque omnibus [superstitib]us cívibus pepercí. § Exte[rnas]
15 gentés, quibus túto [ignosci pot]ui[t, co]nserváre quam excídere
m[alui].
16 Míllia civium Róma[norum adacta] sacrámento meo fuerunt circiter
[quingen]-
17 ta. § Ex quibus dedú[xi in coloni]ás aut remísi in municipia sua
stipen[dis emeri]-
18 tis millia aliquant[um plura qu]am trecenta et iís omnibus agrós a
[me emptos]
19 aut pecuniam pró p[raediis a] me dedí. § Naves cépi sescen[tas
praeter]
20 eás, si quae minóre[s quam trir]emes fuerunt. §
c. 4.
21 [Bis] ováns triumpha[vi, tris egi c]urulis triumphós et appellá[tus
sum viciens
22 se]mel imperátor. [Cum deinde plú]ris triumphos mihi se[natus
decrevisset,
23 eis su]persedi [§]. I[tem saepe laur]us deposuí, § in Capi[tolio
votis, quae]
24 quóque bello nuncu[paveram, solu]tís. § Ob res á [me aut per
legatos]
25 meós auspicís meis terra m[ariqu]e pr[o]spere gestás qu[inquagiens
et quin]-
26 quiens decrevit senátus supp[lica]ndum esse dís immo[rtalibus.
Dies autem
27 pe]r quós ex senátús consulto [s]upplicátum est, fuere DC[CCLXXXX.
In triumphis
28 meis] ducti sunt ante currum m[e]um regés aut r[eg]um lib[eri
novem. Consul
29 fuer]am terdeciens, c[u]m [scribeb]a[m] haec, [et agebam
se]p[timum et trigensimum annum
30 tribu]niciae potestatis.
c. 5.
31 [Dictatura]m et apsent[i et praesenti mihi datam . . . . . . . a
populo et senatu
32 M. Marce]llo e[t] L. Ar[runtio consulibus non accepi. Non recusavi
in summa
33 frumenti p]enuri[a c]uratio[ne]m an[nonae, qu]am ita
ad[ministravi, ut . . . . .
34 paucis diebu]s metu et per[i]c[lo quo erat populu]m univ[ersum
meis impen-
35 sis liberarem]. § Con[sulatum tum dat]um annuum e[t perpetuum non
36 accepi.
c. 6.
37 Consulibus M. Vinucio et Q. Lucretio et postea P.] et Cn.
L[entulis et tertium
38 Paullo Fabio Maximo et Q. Tuberone senatu populoq]u[e Romano
consen-
39 tientibus]. . . . . . . . . . .
40 . . . . . . . . . . . .
41 . . . . . . . . . . . .
42 . . . . . . . . . . . .
c. 7.
43 . . . . . . . . . . . .
44 . . . . . [Princeps senatus fui usque ad e eum
diem, quo scrips]eram [haec,
45 per annos quadraginta. Pontifex maximus, augur, quindecimviru]m
sacris [faciundis,
46 septemvirum epulonum, frater arvalis, sodalis Titius, fetiali]s
fui.
II. c. 8.
1 Patriciórum numerum auxí consul quintum iussú populi et senátús.
§ Sena-
2 tum ter légi. et In consulátú sexto cénsum populi conlegá M.
Agrippá égí. §
3 Lústrum post annum alterum et quadragensimum féc[i]. § Quó lústro
cívi-
4 um Románórum censa sunt capita quadragiens centum millia et sexa-
5 g[i]nta tria millia. [§] [Iteru]m consulari cum imperio lústrum
6 [s]ólus féci C. Censorin[o et C.] Asinio cos. § Quó lústro censa
sunt
7 cívium Romanóru[m capita] quadragiens centum millia et ducen-
8 ta triginta tria m[illia. Tertiu]m consulári cum imperio lústrum
9 conlegá Tib. Cae[sare filio feci] § Sex. Pompeio et Sex. Appuleio
cos.
10 Quó lústro ce[nsa sunt civium Ro]mánórum capitum quadragiens
11 centum mill[ia et nongenta tr]iginta et septem millia. §
12 Legibus noví[s latis complura e]xempla maiorum exolescentia
13 iam ex nost[ro usu reduxi et ipse] multárum rér[um exem]pla imi-
14 tanda pos[teris tradidi.
c. 9.
15 Vota pro valetudine mea suscipi per cons]ulés et sacerdotes
qu[into]
16 qu[oque anno senatus decrevit. Ex iis] votís s[ae]pe fecerunt vívo
17 _me_ [ludos aliquotiens sacerdotu]m quattuor amplissima collé-
18 [gia, aliquotiens consules. Privat]im etiam et múnicipatim
úniver_si_
19 [cives sacrificaverunt sempe]r apud omnia pulvínária pró vale-
20 [tudine mea.
c. 10.
21 Nomen meum senatus consulto inc]lusum est in saliáre carmen et
sacrosan-
22 [ctus ut essem ....... et ut q]uoa[d] víverem, tribúnicia potestás
mihi
23 [esset, lege sanctum est. Pontif]ex maximus ne fierem in víví
[c]onle-
24 [gae locum, populo id sace]rdotium deferente mihi, quod pater
meu[s
25 habuit, recusavi. Cepi id] sacerdotium aliquod post annós eó mor-
26 [tuo qui civilis motus o]ccasione occupaverat [§], cuncta ex
Italia
27 [ad comitia mea .... tanta mu]ltitudine, quanta Romae nun[q]uam
28 [antea fuisse fertur, coeunte] P. Sulpicio C. Valgio consulibu[s]
§.
c. 11.
29 [Aram Fortunae reduci iuxta? ae]dés Honoris et Virtutis ad portam
30 [Capenam pro reditu meo se]nátus consacravit, in qua ponti-
31 [fices et virgines Vestales anni]versárium sacrificium facere
32 [iussit die, quo consulibus Q. Luc]retio et [M. Vinuci]o in urbem
ex
33 [Syria redi, et diem Augustali]a ex [c]o[gnomine nost]ro
appellavit.
c. 12.
34 [Senatus consulto eodem tempor]e pars [praetorum et tri]bunorum
35 [plebi cum consule Q. Lucret]io et princi[pi]bus [viris ob]viam
mihi
36 mis[s]a e[st in Campan]ia[m, qui] honos [ad hoc tempus] nemini
prae-
37 ter [m]e es[t decretus. Cu]m ex H[ispa]niá Gal[liaque, rebus in
his p]rovincís prosp[e]-
38 re [gest]i[s], R[omam redi] Ti. Ne[r]one P. Qui[ntilio consulibu]s
[§], áram
39 [Pácis A]u[g]ust[ae senatus pro] redi[t]ú meó co[nsacrari censuit]
ad cam-
40 [pum Martium, in qua ma]gistratús et sac[erdotes et virgines]
V[est]á[les
41 anniversarium sacrific]ium facer[e iussit.
c. 13.
42 Ianum] Quirin[um, quem cl]aussum ess[e maiores nostri voluer]unt,
43 [cum p]er totum i[mperium po]puli Roma[ni terra marique es]set
parta vic-
44 [torii]s pax, cum pr[ius, quam] náscerer, [a condita] u[rb]e bis
omnino clausum
45 [f]uisse prodátur m[emori]ae, ter me princi[pe senat]us claudendum
esse censui[t.
c. 14.
46 Fil]ios meos, quós iuv[enes mi]hi eripuit for[tuna], Gaium et
Lucium Caesares
III.
1 honoris mei caussá senatus populusque Romanus annum quíntum et
deci-
2 mum agentís consulés designávit, ut [e]um magistrátum inírent
post quín-
3 quennium. Et ex eó die, quó deducti [s]unt in forum, ut
interessent consiliis
4 publicis decrevit sena[t]us. § Equites [a]utem Románi universi
principem
5 iuventútis utrumque eórum parm[is] et hastís argenteís donátum ap-
6 pelláverunt. §
c. 15.
7 Plebei Románae viritim HS trecenos numeravi ex testámento patris
8 meí, § et nomine meo HS quadringenos ex bellórum manibiís consul
9 quintum dedí, iterum autem in consulátú decimo ex [p]atrimonio
10 meo HS quadringenos congiári viritim pernumer[a]ví, § et consul
11 undecimum duodecim frúmentátiónes frúmento pr[i]vatim coémpto
12 emensus sum, [§] et tribuniciá potestáte duodecimum quadringenós
13 nummós tertium viritim dedí. Quae mea congiaria p[e]rvenerunt
14 ad [homi]num millia nunquam minus quinquáginta et ducenta. §
15 Tribu[nic]iae potestátis duodevicensimum consul XII trecentís et
16 vigint[i] millibus plebís urbánae sexagenós denariós viritim dedí.
§
17 In colon[i]s militum meórum consul quintum ex manibiís viritim
18 millia nummum singula dedi; acceperunt id triumphale congiárium
19 in colo[n]ís hominum circiter centum et viginti millia. § Consul
ter-
20 tium dec[i]mum sexagenós denáriós plebeí, quae tum frúmentum
publicum
21 accipieba[t] dedi; ea millia hominum paullo plúra quam ducenta
fuerunt.
c. 16.
22 Pecuniam [pro] agrís, quós in consulátú meó quárto et posteá
consulibus
23 M. Cr[asso e]t Cn. Lentulo augure adsignávi militibus, solví
múnicipís. Ea
24 [s]u[mma sest]ertium circiter sexsiens milliens fuit, quam [p]ró
Italicís
25 praed[is] numeravi, § et ci[r]citer bis mill[ie]ns et sescentiens,
quod pro agrís
26 próvin[c]ialibus solví. § Id primus et [s]olus omnium, qui
[d]edúxerunt
27 colonias militum in Italiá aut in provincís, ad memor[i]am aetátis
28 meae feci. Et postea Ti. Nerone et Cn. Pisone consulibus, [§]
item[q]ue C. Antistio
29 et D. Laelio cos., et C. Calvisio et L. Pasieno consulibus, et L.
Le[ntulo et] M. Messalla
30 consulibus, § et L. Cánínio [§] et Q. Fabricio co[s.] milit[ibus,
qu]ós eme-
31 riteis stipendís in sua municipi[a remis]i, praem[ia n]umerato
32 persolví [§] quam in rem seste[rtium] q[uater m]illien[s
li]b[ente]r
33 impendi.
c. 17.
34 Quater [pe]cuniá meá iuví aerárium, ita ut sestertium míllien[s] et
35 quing[en]t[ien]s ad eos quí praerant aerário detulerim. Et M.
Lep[i]do
36 et L. Ar[r]unt[i]o cos. i[n] aerarium militare, quod ex consilio
m[eo]
37 co[nstitut]um est, ex [q]uo praemia darentur militibus, qui vicena
38 [aut plu]ra sti[pendi]a emeruissent, [§] HS milliens et
septing[e]nti-
39 [ens ex pa]t[rim]onio [m]eo detuli. §
c. 18.
40 Inde ab eo anno, q]uo Cn. et P. Lentuli c[ons]ules fuerunt, cum
d[e]ficerent
41 [vecti]g[alia, tum] centum millibus h[omi]num tu[m pl]uribus
i[nl]ato fru-
42 [mento vel ad n]umma[rió]s t[ributus ex agro] et pat[rimonio]
m[e]o
43 [opem tuli].
IV. c. 19.
1 Cúriam et continens eí Chalcidicum, templumque Apollinis in
2 Palatio cum porticibus, aedem dívi Iulí, Lupercal, porticum ad
cir-
3 cum Fláminium, quam sum appellári passus ex nómine eíus qui pri-
4 órem eódem in solo fecerat Octaviam, pulvinar ad circum maximum,
5 aedés in Capitolio Iovis feretri et Iovis tonantis, [§] aedem
Quiriní, §
6 aedés Minervae § et Iúnonis reginae § et Iovis Libertatis in
Aventíno, §
7 aedem Larum in summá sacrá viá, § aedem deum Penátium in Velia, §
8 aedem Iuventátis, § aedem Mátris Magnae in Palátio fécí. §
c. 20.
9 Capitolium et Pompeium theatrum utrumque opus impensá grandí reféci
10 sine ullá inscriptione nominis meí. § Rívos aquarum complúribus
locís
11 vetustáte labentés refécí, [§] et aquam quae Márcia appellátur
duplicavi
12 fonte novo in rivum eius inmisso. § Forum Iúlium et basilicam,
13 quae fuit inter aedem Castoris et aedem Saturni, [§] coepta
profligata-
14 que opera á patre meó perféci § et eandem basilicam consumptam in-
15 cendio ampliáto eius solo sub titulo nominis filiórum m[eorum i]n-
16 choavi [§] et, si vivus nón perfecissem, perfici ab heredib[us
iussi].
17 Duo et octoginta templa deum in urbe consul sext[um ex decreto]
18 senatus reféci, nullo praetermisso quod e[o] temp[ore refici
debebat].
19 Con[s]ul septimum viam Flaminiam a[b urbe] Ari[minum feci et
pontes]
20 omnes praeter Mulvium et Minucium.
c. 21.
21 In privato solo Mártis Ultoris templum [f]orumque Augustum [ex
mani]-
22 biís fecí. § Theatrum ad aede Apollinis in solo magná ex parte á
p[r]i[v]atis
23 empto féci, quod sub nomine M. Marcell[i] generi mei esset. §
Don[a e]x
24 manibiís in Capitolio et in aede dívi Iú[l]í et in aede Apollinis
et in ae-
25 de Vestae et in templo Martis Ultoris consacrávi, § quae mihi
consti-
26 terunt HS circiter milliens. § Aurí coronárí pondo triginta et
quin-
27 que millia múnicipiís et colonís Italiae conferentibus ad
triumphó[s]
28 meós quintum consul remisi, et posteá, quotienscumque imperátor
a[ppe]l-
29 látus sum, aurum coronárium nón accepi decernentibus municipií[s]
30 et coloni[s] aequ[e] beni[g]ne adque antea decreverant.
c. 22.
31 _T_[e]_r mu_nus gladiátorium dedí meo nomine et
quinquens filiórum me[o]-
32 rum aut n[e]pótum nomine; quibus muneribus depugnaverunt homi-
33 nu[m] ci[rc]iter decem millia. [§] Bis [at]hletarum undique
accitorum
34 spec[ta]c[lum po]pulo pra[ebui meo] nómine et tertium nepo[tis]
mei no-
35 mine. § L[u]dos feci m[eo no]m[ine] quater [§], aliorum autem
m[agist]rá-
36 tu[um] vicem ter et vicie[ns] [§]. [Pr]o conlegio XV virorum
magis[ter con-
37 l]e[gi]í colleg[a] M. Ag_ri_ppa [§] lud[os s]aecl[are]s C.
Furnio C. [S]ilano cos. [feci.
38 C]on[sul XIII] ludos Mar[tia]les pr[imus feci], qu[os] p[ost i]d
tempus deincep[s]
39 ins[equen]ti[bus ann]is ......... [fecerunt co]n[su]les. [§]
[Ven]ati[o]n[es] best[ia]-
40 rum Africanárum meo nómine aut filio[ru]m meórum et nepotum in
ci[r]-
41 co aut [i]n foro aut in amphitheatris popul[o d]edi sexiens et
viciens, quibus
42 confecta sunt bestiarum circiter tria m[ill]ia et quingentae.
c. 23.
43 Navalis proelí spectaclum populo de[di tr]ans Tiberim, in quo loco
44 nunc nemus est Caesarum, cavato [solo] in longitudinem mille
45 et octingentós pedés, [§] in látitudine[m mille] e[t] ducentí. In
quo tri-
46 ginta rostrátae náves trirémes a[ut birem]és, [§] plures autem
47 minóres inter se conflixérunt. Q[uibus in] classibus pugnave-
48 runt praeter rémigés millia ho[minum tr]ia circiter. §
c. 24.
49 In templís omnium civitátium pr[ovinci]ae Asiae victor orna-
50 menta reposui, quae spoliátis tem[plis is] cum quó bellum gesseram
51 privátim possederat §. Statuae [mea]e pedestrés et equestres et in
52 quadrigeis argenteae steterunt in urbe XXC circiter, quas ipse
53 sustuli [§] exque eá pecuniá dona aurea in áede Apol[li]nis meó
nomi-
54 ne et illórum, qui mihi statuárum honórem habuerunt, posui. §
V. c. 25.
1 Mare pacávi á praedonibus. Eó belló servórum, qui fugerant á
dominis
2 suis et arma contrá rem publicam céperant, triginta fere millia
capta §
3 dominis ad supplicium sumendum tradidi. § Iuravit in mea verba
tóta
4 Italia sponte suá et me be[lli], quó víci ad Actium, ducem
depoposcit. § Iura-
5 verunt in eadem ver[ba provi]nciae Galliae Hispaniae Africa
Sicilia Sar-
6 dinia. § Qui sub [signis meis tum] militaverint, fuerunt senátórés
plúres
7 quam DCC, in ií[s qui vel antea vel pos]teá consules facti sunt ad
eum diem
8 quó scripta su[nt haec, LXXXIII, sacerdo]tés ci[rc]iter CLXX. §
c. 26.
9 Omnium próv[inciarum populi Romani], quibus finitimae fuerunt
10 gentés quae n[on parerent imperio nos]tro, fines auxi. Gallias et
Hispa-
11 niás próviciá[s et Germaniam qua inclu]dit óceanus a Gádibus ad
ósti-
12 um Albis flúm[inis pacavi. Alpes a re]gióne eá quae proxima est
Ha-
13 driánó marí, [ad Tuscum pacari fec]i nullí gentí bello per
iniúriam
14 inláto. § Cla[ssis mea per Oceanum] ab óstio Rhéni ad sólis
orientis re-
15 gionem usque ad fi[nes Cimbroru]m navigavit, [§] quó neque terra
neque
16 mari quisquam Romanus ante id tempus adít, § Cimbrique et Charydes
17 et Semnones et eiusdem tractús alií Germánórum popu[l]i per
legátós amici-
18 tiam meam et populi Románi petierunt. § Meo iussú et auspicio
ducti sunt
19 [duo] exercitús eódem fere tempore in Aethiopiam et in Ar[a]biam,
quae appel-
20 [latur] eudaemón, [maxim]aeque hos[t]ium gentís utr[iu]sque
cop[iae]
21 caesae sunt in acie et [c]om[plur]a oppida capta. In Aethiopi_a_m
usque a_d_ o_p_pi-
22 dum Nabata pervent[um] est, cuí proxima est Meroé. In Arabiam
usque
23 ín fínés Sabaeorum pro[cess]it exerc[it]us ad oppidum Mariba. §
c. 27.
24 Aegyptum imperio populi [Ro]mani adieci. § Armeniam maiorem inter-
25 fecto rége eius Artaxe § c[u]m possem facere provinciam, málui
maiórum
26 nostrórum exemplo regn[u]m id Tigrani regis Artavasdis filio,
nepoti au-
27 tem Tigránis regis, per T[i. Ne]ronem trad[er]e, qui tum mihi
priv[ig]nus erat.
28 Et eandem gentem posteá d[esc]íscentem et rebellantem d_o_mit[a]m
per Gai_u_m
29 filium meum regi Ario[barz]ani regis Medorum Artaba[zi] filio
_rege_n-
30 dam tradidi [§] et post e[ius] mortem filio eius Artavasdi. [§]
Quo [inte]rfecto [Tigra]-
31 ne, qui erat ex régió genere Armeniorum oriundus, in id re[gnum]
mísí. § Pro-
32 vincias omnís, quae trans Hadrianum mare vergun[t a]d Orien[te]m,
Cyre-
33 násque, iam ex parte magná regibus eas possidentibus, e[t] _ante_a
Siciliam
34 et Sardiniam occu_pat_ás bello servili reciperávi. §
c. 28.
35 Colonias in Áfri_ca Sicilia_ [M]acedoniá utráque Hispániá
Achai[a] As_i_a S[y]_ri_a
36 Galliá Narb_onensi Pi_[si]_dia_ militum dedúxi §. Italia
autem XXVIII [colo]ni-
37 ás, quae vívo _me celeberrimae_ et frequentissimae fuerunt,
me[is auspicis]
38 deductas h_abet_.
c. 29.
39 Signa mílitaria _complur_[a per] aliós d[u]_c_és ámi[ssa]
devicti[s hostibu]s re[cipe]ravi
40 ex His_pania et_ [Gallia et a Dalm]ateis. § Parthos trium
exercitum Roman[o]-
41 rum _spolia et signa re_[ddere] mihi supplicesque amicitiam
populí Romaní
42 petere _coegi_. § _Ea autem si_[gn]a in penetrálí, quod
e[s]t ín templo Martis Ultoris,
43 reposui.
c. 30.
44 Pannonio_rum gentes_, _qua_[s a]nte me principem populi
Romaní exercitus nun-
45 quam ad[i]_t_, _devictas per Ti._ [Ne]ronem, qui tum
erat privignus et legátus meus,
46 ímperio po_puli Roma_ni _s_[ubie]ci, protulique finés
Illyrici _ad_ r[ip]am flúminis
47 Dan[u]i. Citr[a] quod [D]ac[or]u[m tr]an[s]gressus exercitus meis
a[u]sp[icis vict]us profliga-
48 tusque [est, et postea tran]s Dan[u]vium ductus ex[ercitus me]u[s]
Da[cor]um
49 gentes im[peria populi Romani perferre coegit.]
c. 31.
50 Ad me ex In[dia regum legationes saepe missae sunt, nunquam antea
visae]
51 apud qu[em]q[uam] R[omanorum du]cem. § Nostram am[icitiam
petierunt]
52 per legat[os] B[a]starn[ae Scythae]que et Sarmatarum q[ui sunt
citra flu]men
53 Tanaim [et] ultrá reg[es, Alba]norumque réx et Hibér[orum et
Medorum.]
c. 32.
54 Ad mé supplices confug[erunt] regés Parthorum Tírida[tes et
postea] Phrát[es]
VI.
1 regis Phrati[s filius]; [§] Medorum [Artavasdes; Adiabenorum
A]rtaxa-
2 res §; Britann[o]rum Dumnobellau[nus] _et Tim_......;
[Sugambrorum]
3 Maelo; § Mar[c]omanórum Sueboru[m .....rus]. [Ad me] rex
_Part_horum
4 Phrates Orod[i]s filius filiós suós nepot[esque omnes misit] _in
Ital_iam, non
5 bello superátú[s], sed amicitiam nostram per [liberorum] suorum
pignora
6 petens. § Plúrimaeque aliae gentes exper[tae sunt p. R.]
_fide_m me prin-
7 cipe, quibus anteá cum populo Roman[o nullum extitera]t legationum
8 et amícitiae [c]ommercium. §
c. 33.
9 Á me gentés Parthórum et Médóru[m per legatos] principes eárum gen-
10 tium régés pet[i]tós accéperunt Par[thi Vononem regis Phr]átis
fílium,
11 régis Oródis nepótem; § Médí Ar[iobarzanem] regis Artavazdis fi-
12 lium, regis Ariobarzanis nep[otem].
c. 34.
13 Ín consulátú sexto et septimo, b[ella ubi civil]ia exstinxeram
14 per consénsum úniversórum [potitus rerum omn]ium, rem publicam
15 ex meá potestáte [§] in senát[us populique Romani a]rbitrium
transtulí.
16 Quó pro merito meó senatu[s consulto Aug. appe]llátus sum et
laureís
17 postés aedium meárum v[estiti publice coronaq]ue civíca super
18 iánuam meam fíxa est [§] [clupeusque aureu]s in [c]úriá Iúliá
posi-
19 tus, quem mihi senatum [populumque Romanu]m dare virtutis cle-
20 [mentia]e iustitia[e pietatis causa testatum] est pe[r e]ius
clúpei
21 [inscription]em. § Post id tem[pus praestiti omnibus dignitate
potes-
22 t]atis au[tem n]ihilo ampliu[s habui quam qui fuerunt m]ihi quo-
23 que in ma[gis]tra[t]u conlegae.
c. 35.
24 Tertium dec[i]mum consulátu[m cum gerebam, senatus et equ]ester
ordo
25 populusq[ue] Románus úniversus [appellavit me patrem p]atriae
idque
26 in vestibu[lo a]edium meárum inscriben[dum esse et in curia e]t in
foró Aug.
27 sub quadrig[i]s, quae mihi [ex] s. c. pos[itae sunt, decrevit. Cum
scri]psi haec,
28 annum agebam septuagensu[mum sextum].
c. 1.
29 Summá pecún[i]ae, quam ded[it in aerarium vel plebei Romanae vel
di]mis-
30 sis militibus: denarium se[xi]e[ns milliens].
c. 2.
31 Opera fecit nova § aedem Martis, [Iovis tonantis et feretri,
Apollinis],
32 díví Iúli, § Quirini, § Minervae, [Iunonis reginae, Iovis
Libertatis],
33 Larum, deum Penátium, [§] Iuv[entatis, Matris deum, Lupercal,
pulvina]r
34 ad circum, [§] cúriam cum ch[alcidico, forum Augustum, basilica]m
35 Iuliam, theatrum Marcelli, [§] [p]or[ticus .........., nemus trans
T]iberím
36 Caesarum. §
c. 3.
37 Refécit Capito[lium sacra]sque ae_d_es [nu]m[ero octoginta]
duas, thea[t]rum Pom-
38 peí, aqu[arum rivos, vi]am Flamin[iam].
c. 4.
39 Ímpensa p....... [in spect]acul[a scaenica et munera] gladiatorum
at-
40 [que athletas et venationes et naum]ach[iam] et donata pe[c]unia a
(?)
41 . . . . . . . . . . . . [ter]rae motu § incendioque consum-
42 pt[is] a[ut viritim] a[micis senat]oribusque, quórum census
explévit,
43 in[n]umera[bili]s. §
I, 3. ob quae, W. quas ob res; S. and B. propter quae.
I, 5. ferendae, W. dicendae; simul ..... ferendae, B. sententiae
dicendae mihi dans; after dedit B. erases [§].
I, 7. jussit, B. jubens.
I, 14. superstitibus, Sk. following Hirschfield, veniam
petentibus.
I, 18. aliquantum, B. and W. aliquanto; a me emptos, B. following
Bergk, adsignavi.
I, 19. praediis a me, B. and W. praemiis militiae (me in stone
might be iae.)
I, 22. deinde, B. autem.
I, 23. decrevisset, S. decerneret; item saepe, S. itaque modo;
item saepe laurus, B. laurumque potius.
I, 29. agebam, B. following Bergk, eram, and omits annum.
I, 31. datam......... a populo et senatu, W. nomine populi et
senatus oblatam; S. a populo et senatu ultro delatam; et
senatu, S. senatuque Romano.
I, 33, 34. ut......... paucis diebus, W. uti intra paucos dies;
B. ut paucissimis diebus.
I, 34. quo erat, W. and S. praesenti.
I, 34, 35. meis impensis, W. privata impensa; S. meis sumptibus.
II, 9. S. inserts meo after filio.
II, 12. complura, B. et multa.
II, 13. reduxi, B. sanxi; S. revocavi.
II, 15. suscipi, B. suscipere,
II, 16. iis, S. quibus.
II, 17. me ludos aliquotiens, W. mihi ludos interdum; aliquotiens,
B. votivos modo.
II, 18. aliquotiens, W. interdum; aliquotiens consules, B. modo
consules ejus anni.
II, 19. sacrificaverunt, B. sacrificia; W. supplicaverunt; semper,
B. concorditer; W. unanimiter.
II, 20. B. adds fecerunt.
II, 22. sacrosanctus ut essem ........ W. sacrosancta ut esset
persona mea, or sacrosancta potestate ut essem.
II, 25. habuit, B. habuerat; cepi id, B. quod.
II, 26. qui civilis motus, B, suscepi qui id tumultus.
II, 27. ad comitia mea ......... B. propter mea comitia, or
comitiorum caussa; Sk. inserts coeunte before ad.
II, 28. fertur, Sk. memoriae proditur; omits coeunte.
II, 29. reduci, B. reducis.
II, 32. B. inserts eo before die.
II, 33. redi, B. redieram.
II, 36. S. inserts ante after honos.
II, 42. S. inserts tum after quem.
III, 17. In, W. et.
III, 40. W. Jam before inde.
III, 41. vectigalia, Sk. publicani.
III, 41-43. inlato......... tuli, S. multo frumentarias et
nummarias tessaras ex aere et patrimonio meo dedi.
III, 42. vel......... agro, W. atque nummariis tesseris divisis;
tributus, Sk. titulos.
III, 43. opem tuli, Sk. and W. subveni.
IV, 19. W. omits feci; inserts in ea after pontes.
V, 7. qui vel antea vel, S. consulares, et qui.
V, 11. et Germaniam qua includit, W. item Germaniam qua claudit.
V, 13. pacem feci. W. pacificavi.
V, 37. meis auspiciis, W. mea auctoritate.
V, 49. imperia, W. imperium; perferre, W. accipere;
S. sustinere.
VI, 7. extiterat, S. fuerat.
VI, 13. bella ubi, S. postquam bella; ubi, G. cum.
VI, 16. Aug. S. Augustus.
VI, 17. vestiti, W. velati sunt; S. inserts sunt after vestiti.
VI, 22. quam, G. iis.
Μεθηρμηνευμέναι ὑπεγράφησαν πράξεις τε καὶ δωρεαὶ Σεβαστοῦ θεοῦ, ἃς
ἀπέλιπεν ἐπὶ Ῥώμης ἐνκεχαραγμένας χαλκαῖς στήλαις δυσί.
I. c. 1.
1 Ἐτῶν δεκαε[ν]νέα ὢν τὸ στράτευμα ἐμῇ γνώμῃ καὶ
2 ἐμοῖς ἀν[αλ]ώμασιν ἡτοί[μασα], δι’ οὗ τὰ κοινὰ πρά-
3 γματα [ἐκ τῆ]ς τ[ῶ]ν συνο[μοσα]μένων δουλήας
4 [ἠλευ]θέ[ρωσα. Ἐφ’ ο]ἷς ἡ σύνκλητος ἐπαινέσασά
5 [με ψηφίσμασι] προσκατέλεξε τῇ βουλῇ Γαΐῳ Πά[νσ]α
6 [Αὔλῳ Ἱρτίῳ ὑ]π[ά]το[ι]ς, ἐν τῇ τάξει τῶν ὑπατ[ικῶ]ν
7 [ἅμα τ]ὸ σ[υμβου]λεύειν δοῦσα, ῥάβδου[ς] τ’ ἐμοὶ ἔδωκεν.
8 [Περ]ὶ τὰ δημόσια πράγματα μή τι βλαβῇ, ἐμοὶ με-
9 [τὰ τῶν ὑπά]των προνοεῖν ἐπέτρεψεν ἀντὶ στρατηγο[ῦ.]
10 [..... Ὁ δὲ] δ[ῆ]μος τῷ αὐτῷ ἐνιαυτῷ, ἀμφοτέρων
11 [τῶν ὑπάτων π]ολέμῳ πεπτω[κ]ό[τ]ων, ἐμὲ ὕπα-
12 [τον ἀπέδειξ]εν καὶ τὴν τῶν τριῶν ἀνδρῶν ἔχον-
13 [τα ἀρχὴν ἐπὶ] τῇ καταστάσει τῶν δ[η]μοσίων πρα-
14 [γμάτων] ε[ἵλ]ατ[ο.
c. 2.
15 Τοὺς τὸν πατέρα τὸν ἐμὸν φονεύ]σ[αν]τ[α]ς ἐξώρισα κρί-
16 [σεσιν ἐνδί]κοις τειμω[ρ]ησάμε[ν]ος αὐτῶν τὸ
17 [ἀσέβημα κ]αὶ [με]τὰ ταῦτα αὐτοὺς πόλεμον ἐ-
18 [πιφέροντας τῇ πα]τ[ρ]ίδι δὶς ἐνείκησα παρατάξει.
c. 3.
19 [Πολέμους καὶ κατὰ γῆν] καὶ κατὰ θάλασσαν ἐμφυ-
20 [λίους καὶ ἐξωτικοὺς] ἐν ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ πολ-
21 [λοὺς ἀνεδεξάμην, νεικ]ήσας τε πάντων ἐφεισάμην
22 [τῶν περιόντων πολειτῶν. τ]ὰ ἔθνη, οἷς ἀσφαλὲς ἦν συν-
23 [γνώμην ἔχειν, ἔσωσα μ]ᾶλ[λον] ἢ ἐξέκοψα. § Μυριάδες
II.
1 Ῥωμαίων στρατ[εύ]σ[ασ]αι ὑπ[ὸ τὸ]ν ὅρκον τὸν ἐμὸν
2 ἐγένοντ[ο] ἐνγὺς π[εντήκ]ο[ντ]α· [ἐ]ξ ὧν κατή[γ]αγον εἰς
3 τὰ[ς] ἀπο[ι]κίας ἢ ἀ[πέπεμψα εἰς τὰς] ἰδία[ς πόλεις] ἐκ-
4 [λυομένους.] . . . . . . . .
5 . . . . . . . . . . .
6 . . . . . . . . . . .
7 . . . . . . . . . . .
8 . . . . . . . . . . .
c. 4.
9 Δὶς ἐ[πὶ κέλητος ἐθριάμβευσα], τρὶς [ἐ]φ’ ἅρματος. Εἰκο-
10 σά[κις καὶ ἅπαξ προσηγορεύθην αὐτο]κράτωρ. Τῆς
11 [συνκλήτου] . . . . ψηφισσ . . .
12 . . . . . . . . ων τὴν [δάφνην]
13 . . . . . . . . . . .
14 . . . . . . . . . . .
15 . . . . . . [Διὰ τὰ πράγ]μ[ατα, ἃ]
16 [αὐτὸς ἢ διὰ τῶν πρεσβευτῶν ἐμῶν] κατώρθω-
17 σα, π[εντ]ηκοντάκις [καὶ] πεντά[κις ἐψ]ηφίσατο ἡ
18 σύ[νκλητ]ος θεοῖς δεῖ[ν] θύεσθαι. [Ἡμ]έραι οὖν αὗ-
19 [τα]ι ἐ[κ συ]ν[κλήτου] δ[ό]γματ[ο]ς ἐγένοντο ὀκτα[κ]όσιαι ἐνενή-
20 [κοντα]. Ἐν [τ]οῖς ἐμοῖς [θριάμ]βοις [πρὸ το]ῦ ἐμοῦ ἅρ-
21 μ[ατος βασι]λεῖς ἢ [βασιλέων παῖ]δες [παρήχθ]ησαν
22 ἐννέα. § [Ὑπάτ]ε[υ]ον τρὶς καὶ δέκ[ατο]ν, ὅτε τ[αῦ]τα ἔγραφον,
23 καὶ ἤμη[ν τρια]κ[οστὸ]ν καὶ ἕβδομ[ον δημαρχ]ικῆς
III.
1 ἐξουσίας
c. 5.
2 Αὐτεξούσιόν μοι ἀρχὴν καὶ ἀπόντι καὶ παρόντι
3 διδομένην [ὑ]πό τε τοῦ δήμου καὶ τῆς συνκλήτου
4 Μ[άρκ]ῳ [Μ]αρκέλλῳ καὶ Λευκίῳ Ἀρρουντίῳ ὑπάτοις
5 ο[ὐκ ἐδ]εξάμην. § Οὐ παρητησάμην ἐν τῇ μεγίστῃ
6 [τοῦ] σ[είτ]ου σπάνει τὴν ἐπιμέλειαν τῆς ἀγορᾶς, ἣν οὕ-
7 [τως ἐπετήδευ]σα, ὥστ’ ἐν ὀλίγαις ἡμέρα[ις το]ῦ παρόντος
8 φόβου καὶ κι[νδ]ύνου ταῖς ἐμαῖς δαπάναις τὸν δῆμον
9 ἐλευθερῶσα[ι]. Ὑπατείαν τέ μοι τότε δι[δ]ομένην καὶ
10 ἐ[ν]ιαύσιον κα[ὶ δ]ι[ὰ] βίου οὐκ ἐδεξάμην.
c. 6.
11 Ὑπάτοις Μάρκῳ Οὐινουκίῳ καὶ Κοίντῳ Λ[ουκρ]ητ[ίῳ]
12 καὶ μετὰ τα[ῦ]τα Ποπλίῳ καὶ Ναίῳ Λέντλοις καὶ
13 τρίτον Παύλλῳ Φαβίῳ Μαξίμῳ καὶ Κοίν[τῳ] Του-
14 βέρωι § τῆς [τε σ]υνκλήτου καὶ τοῦ δήμου τοῦ
15 Ῥωμαίων ὁμολογ[ο]ύντων, ἵν[α ἐπιμε]λητὴς
16 τῶν τε νόμων καὶ τῶν τρόπων ἐ[πὶ τῇ με]γίστῃ
17 [ἐξ]ουσ[ίᾳ μ]ό[νο]ς χειροτονηθῷ §, ἀρχὴν οὐδε-
18 μ[ία]ν πα[ρὰ τὰ πά]τρ[ια] ἔ[θ]η διδομένην ἀνεδε-
19 ξάμην· § ἃ δὲ τότε δι’ ἐμοῦ ἡ σύνκλητος οἰ-
20 κονομεῖσθαι ἐβούλετο, τῆς δημαρχικῆς ἐξο[υ]-
21 σίας ὢν ἐτέλε[σα. Κ]αὶ ταύτης αὐτῆς τῆς ἀρχῆς
22 συνάρχοντα [αὐτ]ὸς ἀπὸ τῆς συνκλήτου π[εν]-
23 τάκις αἰτήσας [ἔλ]αβον.
IV. c. 7.
1 Τριῶν ἀνδρῶν ἐγενόμην δημοσίων πραγμάτων
2 κατορθωτὴς συνεχέσιν ἔτεσιν δέκα. § Πρῶτον
3 ἀξιώματος τόπον ἔσχον τῆς συνκλήτου ἄχρι
4 ταύτης τῆς ἡμέρας, ἧς ταῦτα ἔγραφον, ἐπὶ ἔτη τεσ-
5 σαράκοντα. § Ἀρχιερεύς, § αὔγουρ, § τῶν δεκαπέντε ἀν-
6 δρῶν τῶν ἱεροποιῶν, § τῶν ἑπτὰ ἀνδρῶν ἱεροποι-
7 ῶν, § ἀ[δε]λφὸς ἀρουᾶλις, § ἑταῖρος Τίτιος, § φητιᾶλις.
c. 8.
8 Τῶν [πατ]ρικίων τὸν ἀριθμὸν εὔξησα πέμπτον
9 ὕπατ[ος ἐπιτ]αγῇ τοῦ τε δήμου καὶ τῆς συνκλὴ-
10 του. § [Τὴν σύ]νκλητον τρὶς ἐπέλεξα. § Ἕκτον ὕπα-
11 τος τὴν ἀπ[ο]τείμησιν τοῦ δήμου συνάρχον-
12 [τ]α ἔχων Μᾶρκον Ἀγρίππαν ἔλαβον, ἧτις ἀπο-
13 [τείμη]σις μετὰ [δύο καὶ] τεσσαρακοστὸν ἐνιαυ-
14 τὸν [σ]υνε[κ]λείσθη. Ἐν ᾗ ἀποτειμήσει Ῥωμαίων
15 ἐτει[μήσ]α[ντο] κεφαλαὶ τετρακό[σιαι ἑ]ξήκον-
16 τα μυ[ριάδες καὶ τρισχίλιαι. Δεύτερον ὑ]πατι-
17 κῇ ἐξ[ουσίᾳ μόνος Γαΐῳ Κηνσωρίνῳ καὶ]
18 Γαίῳ [Ἀσινίῳ ὑπάτοις τὴν ἀποτείμησιν ἔλαβον·]
19 ἐν [ᾗ] ἀπ[οτειμήσει ἐτειμήσαντο Ῥωμαί]-
20 ων τετ[ρακόσιαι εἴκοσι τρεῖς μυριάδες καὶ τ]ρι[σ]-
21 χίλιοι. Κ[αὶ τρίτον ὑπατικῇ ἐξουσίᾳ τὰς ἀποτειμή]-
22 σε[ι]ς ἔλα[βο]ν, [ἔχω]ν [συνάρχοντα Τιβέριον]
23 Καίσαρα τὸν υἱόν μο[υ Σέξτῳ Πομπηίῳ καὶ]
V.
1 Σέξτῳ Ἀππουληίῳ ὑπάτοις· ἐν ᾗ ἀποτειμήσει
2 ἐτειμήσαντο Ῥωμαίων τετρακόσιαι ἐνενήκοντα
3 τρεῖς μυριάδες καὶ ἑπτακισχείλιοι. § Εἰσαγαγὼν και-
4 νοὺς νόμους πολλὰ ἤδη τῶν ἀρχαίων ἐθῶν κα-
5 ταλυόμενα διωρθωσάμην καὶ αὐτὸς πολλῶν
6 πραγμάτων μείμημα ἐμαυτὸν τοῖς μετέπει-
7 τα παρέδωκα.
c. 9.
8 Εὐχὰς ὑπὲρ τῆς ἐμῆς σωτηρίας ἀναλαμβάνειν
9 διὰ τῶν ὑπάτων καὶ ἱερέων καθ’ ἑκάστην πεν-
10 τετηρίδα ἐψηφίσατο ἡ σύνκλητος. ἐκ τού-
11 των τῶν εὐχῶν πλειστάκις ἐγένοντο θέαι,
12 τοτὲ μὲν ἐκ τῆς συναρχίας τῶν τεσσάρων ἱερέ-
13 ων, τοτὲ δὲ ὑπὸ τῶν ὑπάτων. Καὶ κατ’ ἰδίαν δὲ καὶ
14 κατὰ πόλεις σύνπαντες οἱ πολεῖται ὁμοθυμα-
15 δ[ὸν] συνεχῶς ἔθυσαν ὑπὲρ τῆς ἐμῆς σω[τ]ηρίας.
c. 10.
16 Τὸ ὄν[ομ]ά μου συνκλήτου δόγματι ἐνπεριελή-
17 φθη εἰ[ς τοὺ]ς σαλίων ὕμνους. καὶ ἵνα ἱερὸς ᾦ
18 διὰ [βίο]υ [τ]ε τὴν δημαρχικὴν ἔχῳ ἐξουσίαν,
19 νό[μῳ ἐκ]υρώθη. § Ἀρχιερωσύνην, ἣν ὁ πατήρ
20 [μ]ου [ἐσχ]ήκει τοῦ δήμου μοι καταφέροντος
21 εἰς τὸν τοῦ ζῶντος τόπον, οὐ προσεδεξά-
22 μ[η]ν. § [ἣ]ν ἀρχιερατείαν μετά τινας ἐνιαυτοὺς
VI.
1 ἀποθανόντος τοῦ προκατειληφότος αὐ-
2 τὴν ἐν πολειτικαῖς ταραχαῖς, ἀνείληφα, εἰς
3 τὰ ἐμὰ ἀρχαιρέσια ἐξ ὅλης τῆς Ἰταλίας τοσού-
4 του πλήθους συνεληλυθότος, ὅσον οὐδεὶς
5 ἔνπροσθεν ἱστόρησεν ἐπὶ Ῥώμης γεγονέναι Πο-
6 πλίῳ Σουλπικίῳ καὶ Γαίῳ Οὐαλγίῳ ὑπάτοις.
c. 11.
7 Βωμὸν Τύχης σωτηρίου ὑπὲρ τῆς ἐμῆς ἐπανόδου
8 πρὸς τῇ Καπήνῃ πύλῃ ἡ σύνκλητος ἀφιέρωσεν·
9 πρὸς ᾧ τοὺς ἱερεῖς καὶ τὰς ἱερείας, ἐνιαύσιον θυ-
10 σίαν ποιεῖν ἐκέλευσεν ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ,
11 ἐν ᾗ ὑπάτοις Κοίντῳ Λουκρητίῳ καὶ Μάρκῳ
12 Οὐινουκίῳ ἐκ Συρίας εἰς Ῥώμην ἐπανεληλύ-
13 θει[ν], τήν τε ἡμέραν ἐκ τῆς ἡμετέρας ἐπωνυ-
14 μίας προσηγόρευσεν Αὐγουστάλια.
c. 12.
15 Δόγματι σ[υ]νκλήτου οἱ τὰς μεγίστας ἀρχὰς ἄρ-
16 ξαντε[ς σ]ὺν μέρει στρατηγῶν καὶ δημάρχων
17 μετὰ ὑπ[ά]του Κοίντου Λουκρητίου ἐπέμφθη-
18 σάν μοι ὑπαντήσοντες μέχρι Καμπανίας, ἥτις
19 τειμὴ μέχρι τούτου οὐδὲ ἑνὶ εἰ μὴ ἐμοὶ ἐψηφίσ-
20 θη. § Ὅτε ἐξ Ἱσπανίας καὶ Γαλατίας, τῶν ἐν ταύ-
21 ταις ταῖς ἐπαρχείαις πραγμάτων κατὰ τὰς εὐ-
22 χὰς τελεσθέντων, εἰς Ῥώμην ἐπανῆλθον §
23 Τιβερίῳ [Νέ]ρωνι καὶ Ποπλίῳ Κοιντιλίῳ ὑπάτοις,
VII.
1 βωμὸν Ε[ἰρ]ήνης Σεβαστῆς ὑπὲρ τῆς ἐμῆς ἐπανό-
2 δου ἀφιερωθῆναι ἐψηφίσατο ἡ σύνκλητος ἐν πε-
3 δίῳ Ἄρεως, πρὸς ᾧ τούς τε ἐν ταῖς ἀρχαῖς καὶ τοὺς
4 ἱερεῖς τάς τε ἱερείας ἐνιαυσίους θυσίας ἐκέλευσε ποιεῖν.
c. 13.
5 Πύλην Ἐνυάλιον, ἣν κεκλῖσθαι οἱ πατέρες ἡμῶν ἠθέ-
6 λησαν εἰρηνευομένης τῆς ὑπὸ Ῥωμάοις πάσης γῆς τε
7 καὶ θαλάσσης, πρὸ μὲν ἐμοῦ, ἐξ οὗ ἡ πόλις ἐκτίσθη,
8 τῷ παντὶ αἰῶνι δὶς μόνον κεκλεῖσθαι ὁμολογεῖ-
9 ται, ἐπὶ δὲ ἐμοῦ ἡγεμόνος τρὶς ἡ σύνκλητος ἐψη-
10 φίσατο κλεισθῆναι.
c. 14.
11 Ὑιούς μου Γάιον καὶ Λεύκιον Καίσ[α]ρας, οὓς νεανίας ἀ-
12 νήρπασεν ἡ τύχη, εἰς τὴν ἐμὴν τειμ[ὴ]ν ἥ τ[ε] σύνκλη-
13 τος καὶ ὁ δῆμος τῶν Ῥωμαίων πεντεκαιδεκαέτεις
14 ὄντας ὑπάτους ἀπέδειξεν, ἵνα μετὰ πέντε ἔτη
15 εἰς τὴν ὑπάτον ἀρχὴν εἰσέλθωσιν· καὶ ἀφ’ ἧς ἂν
16 ἡμέ[ρα]ς [εἰς τὴν ἀ]γορὰν [κατ]αχθ[ῶ]σιν, ἵνα [με]τέχω-
17 σιν, τῆς συ[ν]κλήτου ἐψηφίσατο. § ἱππεῖς δὲ Ῥω-
18 μαίων σύν[π]αντες ἡγεμόνα νεότητος ἑκάτε-
19 ρον αὐτῶν [πρ]οσηγόρευσαν, ἀσπίσιν ἀργυρέαις
20 καὶ δόρασιν [ἐτ]είμησαν.
c. 15.
21 Δήμῳ Ῥωμα[ίω]ν κατ’ ἄνδρα ἑβδομήκοντα π[έντ]ε
22 δηνάρια ἑκάστῳ ἠρίθμησα κατὰ δια-
23 θήκην τοῦ πατρός μου, καὶ τῷ ἐμῷ ὀνόματι
24 ἐκ λαφύρων [π]ο[λέ]μου ἀνὰ ἑκατὸν δηνάρια
VIII.
1 πέμπτον ὕπατος ἔδωκα, § πάλιν τε δέ[κατο]ν
2 ὑπατεύων ἐκ τ[ῆ]ς ἐμῆς ὑπάρξεως ἀνὰ δηνά-
3 ρια ἑκατὸν ἠρίθ[μ]ησα, [§] καὶ ἑνδέκατον ὕπατος
4 δώδεκα σειτομετρήσεις ἐκ τοῦ ἐμοῦ βίου ἀπε-
5 μέτρησα, [§] καὶ δημαρχικῆς ἐξουσίας τὸ δωδέ-
6 κατον ἑκατὸν δηνάρια κατ’ ἄνδρα ἔδωκα· αἵτ[ι]-
7 νες ἐμαὶ ἐπιδόσεις οὐδέποτε ἧσσον ἦλθ[ο]ν ε[ἰ]ς
8 ἄνδρας μυριάδων εἴκοσι πέντε. δημα[ρ]χικῆς ἐ-
9 ξουσίας ὀκτωκαιδέκατον, ὕπατ[ος] δ[ωδέκατον]
10 τριάκοντα τρισ[ὶ] μυριάσιν ὄχλου πολειτικ[οῦ ἑ]ξή-
11 [κοντα δηνάρια κατ’ ἄνδρα ἔδωκα, κα]ὶ ἀποίκοις στρα-
12 τιωτῶν ἐμῶν πέμπτον ὕπατος ἐ[κ] λαφύρων κατὰ
13 ἄνδρα ἀνὰ διακόσια πεντήκοντα δηνάρια ἔδ[ωκα·]
14 ἔλαβον ταύτην τὴν δωρεὰν ἐν ταῖς ἀποικίαις ἀν-
15 θρώπων μυριάδες πλ[εῖ]ον δώδε[κα. ὕ]πατος τ[ρι]σ-
16 καιδέκατον ἀνὰ ἑξήκοντα δηνάρια τῷ σειτομετ[ρου]-
17 μένῳ δήμῳ ἔδω[κα· οὗτο]ς ἀρ[ι]θμ[ὸς πλείων εἴκο-
18 σ]ι [μυ]ριάδων ὑπῆρχ[ε]ν.
c. 16.
19 Χρήματα ἐν ὑπατείᾳ τετάρτῃ ἐμῇ κα[ὶ] μετὰ ταῦτα ὑ-
20 πάτοις Μάρκῳ Κράσσῳ καὶ Ναίῳ Λέντλῳ αὔγου-
21 ρι ταῖς πόλεσιν ἠρίθμησα ὑπὲρ ἀργῶν, οὓς ἐμέρισα
22 τοῖς στρατ[ιώ]ταις. Κεφαλαίου ἐγένοντο ἐν Ἰταλίᾳ
23 μὲν μύριαι π[εντακι]σ[χ]ε[ίλιαι μυ]ριάδες, [τῶ]ν [δὲ ἐ]παρ-
24 χειτικῶν ἀγρῶν [μ]υ[ριάδες ἑξακισχίλ]ιαι πεν[τακό]σ[ιαι].
IX.
1 Τοῦτο πρῶτος καὶ μόνος ἁπάντων ἐπόησα τῶν
2 [κατα]γαγόντων ἀποικίας στρατιωτῶν ἐν Ἰτα-
3 λίᾳ ἢ ἐν ἐπαρχείαις μέχρι τῆς ἐμῆς ἡλικίας. § καὶ
4 μετέπειτα Τιβερίῳ Νέρωνι καὶ Ναίῳ Πείσωνι ὑπά-
5 τοις καὶ πάλιν Γαίῳ Ἀνθεστίῳ καὶ Δέκμῳ Λαι-
6 λίῳ ὑπάτοις καὶ Γαίῳ Καλουισίῳ καὶ Λευκίῳ
7 Πασσιήνῳ [ὑ]πάτο[ι]ς [καὶ Λ]ευκίῳ Λέντλῳ καὶ Μάρ-
8 κῳ Μεσσάλ[ᾳ] ὑπάτοις κ[α]ὶ [Λ]ευκίῳ Κανιν[ί]ῳ καὶ
9 [Κ]οίντῳ Φα[β]ρικίῳ ὑπάτοις στρατιώταις ἀπολυ-
10 ομένοις, οὓς κατήγαγον εἰς τὰς ἰδίας πόλ[εις], φιλαν-
11 θρώπου ὀνόματι ἔδωκα μ[υρ]ιάδας ἐγγὺς [μυρία]ς.
c. 17.
12 Τετρά[κ]ις χρήμ[α]σιν ἐμοῖς [ἀν]έλαβον τὸ αἰράριον, [εἰς] ὃ
13 [κ]ατήνενκα [χ]ειλίας [ἑπτ]ακοσίας πεντήκοντα
14 μυριάδας. κ[αὶ] Μ[ά]ρκῳ [Λεπίδῳ] καὶ Λευκίῳ Ἀρρουν-
15 τίῳ ὑ[πάτοις ε]ἰς τ[ὸ] στ[ρ]α[τιωτ]ικὸν αἰράριον, ὃ τῇ
16 [ἐμῇ] γ[ν]ώ[μῃ] κατέστη, ἵνα [ἐ]ξ αὐτοῦ αἱ δωρ[ε]αὶ εἰσ-
17 [έπειτα τοῖς ἐ]μοῖς σ[τρατι]ώταις δίδωνται, ο[ἳ εἴκο-
18 σι]ν ἐνιαυτο[ὺ]ς ἢ πλείονας ἐστρατεύσαντο, μ[υ]ρι-
19 άδα[ς] τετρά[κ]ις χειλίας διακοσίας πεντήκοντα
20 [ἐκ τῆς ἐ]μ[ῆς] ὑπάρξεως κατήνενκα.
c. 18.
21 [Ἀπ’ ἐκ]είνου τ[ο]ῦ ἐνιαυτοῦ, ἐ[φ’] οὗ Ναῖος καὶ Πόπλιος
22 [Λ]έντλοι ὕπατοι ἐγένοντο, ὅτε ὑπέλειπον αἱ δη-
23 [μό]σιαι πρόσοδοι, ἄλλοτε μὲν δέκα μυριάσιν, ἄλ-
24 [λοτε] δὲ πλείοσιν σειτικὰς καὶ ἀργυρικὰς συντάξεις
X.
1 ἐκ τῆς ἐμῆς ὑπάρξεως ἔδωκα.
c. 19.
2 Βουλευτήρ[ιο]ν καὶ τὸ πλησίον αὐτῷ χαλκιδικόν,
3 ναόν τε Ἀπόλλωνος ἐν Παλατίῳ σὺν στοαῖς,
4 ναὸν θεοῦ [Ἰ]ουλίου, Πανὸς ἱερόν, στοὰν πρὸς ἱπ-
5 ποδρόμῳ τῷ προσαγορευομένῳ Φλαμινίῳ, ἣν
6 εἴασα προσαγορεύεσθαι ἐξ ὀνόματος ἐκείνου Ὀκτα-
7 ουίαν, ὃ[ς] πρῶτος αὐτὴν ἀνέστησεν, ναὸν πρὸς τῷ
8 μεγάλῳ ἱπποδρόμῳ, [§] ναοὺς ἐν Καπιτωλίῳ
9 Διὸς τροπαιοφόρου καὶ Διὸς βροντησίου, ναὸν
10 Κυρείν[ο]υ, [§] ναοὺς Ἀθηνᾶς καὶ Ἥρας βασιλίδος καὶ
11 Διὸς Ἐλευθερίου ἐν Ἀουεντίνῳ, ἡρώων πρὸς τῇ
12 ἱερᾷ ὁδῷ, θεῶν κατοικιδίων ἐν Οὐελίᾳ, ναὸν Νεό-
13 τητο[ς, να]ὸν μητρὸς θεῶν ἐν Παλατίῳ ἐπόησα.
c. 20.
14 Καπιτώλ[ιο]ν καὶ τὸ Πομπηίου θέατρον ἑκάτερον
15 τὸ ἔργον ἀναλώμασιν μεγίστοις ἐπεσκεύασα ἄ-
16 νευ ἐπιγραφῆς τοῦ ἐμοῦ ὀνόματος. § Ἀγωγοὺς ὑ-
17 δάτω[ν ἐν πλεί]στοις τόποις τῇ παλαιότητι ὀλισ-
18 θάνον[τας ἐπ]εσκευσα καὶ ὕδωρ τὸ καλούμενον
19 Μάρ[κιον ἐδί]πλωσα πηγὴν νέαν εἰς τὸ ῥεῖθρον
20 [αὐτοῦ ἐποχετεύσ]ας. [§] Ἀγορὰν Ἰουλίαν καὶ βασι-
21 [λικὴν τὴν μεταξὺ τ]οῦ τε ναοῦ τῶν Διοσκό-
22 [ρων καὶ Κρόνου κατα]βεβλημένα ἔργα ὑπὸ τοῦ
23 [πατρὸς ἐτελείωσα κα]ὶ τὴν αὐτὴν βασιλικὴν
24 [καυθεῖσαν ἐπὶ αὐξηθέντι] ἐδάφει αὐτῆς ἐξ ἐπι-
XI.
1 γραφῆς ὀνόματος τῶν ἐμῶν υἱῶν ὑπ[ηρξάμη]ν
2 καὶ εἰ μὴ αὐτὸς τετελειώκ[ο]ι[μι, τ]ελε[ι]ω[θῆναι ὑπὸ]
3 τῶν ἐμῶν κληρονόμων ἐπέταξα. § Δ[ύ]ο [καὶ ὀγδο-]
4 ήκοντα ναοὺς ἐν τῇ πόλ[ει ἕκτ]ον ὕπ[ατος δόγμα]-
5 τι συνκ[λ]ήτου ἐπεσκεύασ[α] ο[ὐ]δένα π[ε]ριλ[ιπών, ὃς]
6 ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ ἐπισκευῆς ἐδεῖτο. § [Ὕ]πα[τος ἕ]-
7 βδ[ο]μον ὁδὸν Φ[λαμινίαν ἀπὸ] Ῥώμης [Ἀρίμινον]
8 γ[εφ]ύρας τε τὰς ἐν αὐτῇ πάσας ἔξω δυεῖν τῶν μὴ
9 ἐπ[ι]δεομένων ἐ[π]ισκευῆς ἐπόησα.
c. 21.
10 Ἐν ἰδιωτικῷ ἐδάφει Ἄρεως Ἀμύντορος ἀγοράν τε Σε-
11 βαστὴν ἐκ λαφύρων ἐπόησα. [§] Θέατρον πρὸς τῷ
12 Ἀπόλλωνος ναῷ ἐπὶ ἐδάφους ἐκ πλείστου μέρους ἀγο-
13 ρασθέντος ἀνήγειρα [§] ἐπὶ ὀνόματος Μαρκέλλου
14 τοῦ γαμβροῦ μου. Ἀναθέματα ἐκ λαφύρων ἐν Καπι-
15 τωλίῳ καὶ ναῷ Ἰουλίῳ καὶ ναῷ Ἀπόλλωνος
16 καὶ Ἑστίας καὶ Ἄ[ρεω]ς ἀφιέρωσα, ἃ ἐμοὶ κατέστη
17 ἐνγὺς μυριάδω[ν δι]σχε[ι]λίων πεντακ[οσίων.]
18 Εἰς χρυσοῦν στέφανον λειτρῶν τρισ[μυρίων]
19 πεντακισχειλίων καταφερούσαις τα[ῖς ἐν Ἰ]ταλί-
20 ᾳ πολειτείαις καὶ ἀποικίαις συνεχώρη[σ]α τὸ [πέμ]-
21 πτον ὑπατεύων, καὶ ὕστερον ὁσάκις [αὐτ]οκράτωρ
22 προσηγορεύθην, τὰς εἰς τὸν στέφανο[ν ἐ]παγγε-
23 λίας οὐκ ἔλαβον ψηφιζομένων τῶν π[ολειτει]ῶν
24 καὶ ἀποικιῶν μετὰ τῆς αὐτῆς προθ[υμίας, κα]θ-
XII.
1 ά[περ ἐψηφίσαντο π]ρό[τερον].
c. 22.
2 [Τρὶς μονο]μαχ[ίαν ἔδω]κα τῷ ἐμῷ ὀνόματι καὶ
3 [πεντάκις τῶν υἱῶν μου ἢ υἱ]ωνῶν. ἐν αἷς μονο-
4 [μαχίαις ἐμαχέσαντο ἐ]ν[γὺς μύ]ρι[ο]ι. Δὶς ἀθλητῶ[ν] παν-
5 τ[αχόθεν] με[ταπεμφθέντων γυμνικο]ῦ ἀγῶνος θέαν
6 [τῷ δήμῳ π]αρέσχον τ[ῷ ἐ]μῷ ὀνόματι καὶ τρίτ[ον]
7 τ[οῦ υἱωνοῦ μου. Θέας ἐπόη]σα δι’ ἐμοῦ τετράκ[ις,]
8 διὰ δὲ τῶν ἄλλων ἀρχῶν ἐν μέρει τρὶς καὶ εἰκοσάκις. §
9 Ὑπὲρ τῶν δεκαπέντε [ἀνδρ]ῶν, ἔχων συνάρχοντα
10 Μᾶρκον Ἀγρίππ[αν, τὰς θ]έας [δ]ιὰ ἑκατὸν ἐτῶν γεινο-
11 μένας ὀν[ομαζομένα]ς σ[αι]κλάρεις ἐπόησα Γαίῳ
12 Φουρνίῳ κ[αὶ] Γαίῳ Σε[ι]λανῷ ὑπάτοις. [§] Ὕπατος τρισ-
13 καιδέκατον [θέας Ἄρεως πρ]ῶτος ἐπόησα, ἃς μετ’ ἐ-
14 κεῖνο[ν χ]ρόνον ἑξῆς [τοῖς μ]ετέπειτα ἐνιαυτοῖς
15 δ . . μοι ἐπόησαν οἱ ὕπα- . . . .
16 [τοι] . . ν . . . . ης θηρίων ε
17 . . . . . . . . . . .
18 . . . . . . . . . . .
19 . . . . . . . . . . .
20 . . . . . . . . . . .
c. 23.
21 Ν[αυμαχίας θέαν τῷ δήμῳ ἔδω]κα πέ[ρ]αν τοῦ Τι-
22 [βέριδος, ἐν ᾧ τόπῳ ἐστὶ νῦ]ν ἄλσος Καισά[ρω]ν,
23 ἐκκεχω[κὼς τὸ ἔδαφος] ε[ἰ]ς μῆκ[ο]ς χειλίων ὀκτακο-
24 σίων ποδ[ῶν, εἰς π]λάτ[ο]ς χιλίων διακο[σ]ίων. ἐν ᾗ
XIII.
1 τριάκο[ν]τα ναῦς ἔμβολα ἔχουσαι τριήρεις ἢ δί-
2 κροτ[οι, αἱ] δὲ ἥσσονες πλείους ἐναυμάχησαν. §
3 Ἐν τ[ούτῳ] τῷ στόλῳ ἠγωνίσαντο ἔξω τῶν ἐρετῶν
4 πρόσπ[ο]υ ἄνδρες τρ[ι]σχ[ε]ί[λ]ιοι.
c. 24.
5 [Ἐν ναοῖ]ς π[ασ]ῶν πόλεω[ν] τῆς [Ἀ]σί[α]ς νεικήσας τὰ ἀναθέ-
6 [ματα ἀπ]οκατέστησα, [ἃ εἶχεν] ἰ[δίᾳ] ἱεροσυλήσας ὁ
7 ὑπ’ [ἐμοῦ] δ[ι]αγωνισθεὶς πολέ[μιος]. Ἀνδρίαντες πε-
8 ζοὶ καὶ ἔφιπποί μου καὶ ἐφ’ ἅρμασιν ἀργυροῖ εἱστήκει-
9 σαν ἐν τῇ πόλει ἐνγὺς ὀγδοήκοντα, οὓς αὐτὸς ἦρα,
10 ἐκ τούτου τε τοῦ χρήματος ἀναθέματα χρυσᾶ ἐν
11 τῷ ναῷ τοῦ Ἀπόλλωνος τῷ τε ἐμῷ ὀνόματι καὶ
12 ἐκεῖνων, οἵτινές με [τ]ούτοις τοῖς ἀνδριᾶσιν ἐτείμη-
13 σαν, ἀνέθηκα.
c. 25.
14 Θάλασσα[ν] πειρατευομένην ὑπὸ ἀποστατῶν δού-
15 λων [εἰρήν]ευσα. ἐξ ὧν τρεῖς που μυριάδας τοῖς
16 δε[σπόται]ς εἰς κόλασιν παρέδωκα. § Ὤμοσεν
17 [εἰς τοὺς ἐμοὺ]ς λόγους ἅπασα ἡ Ἰταλία ἑκοῦσα κἀ-
18 [μὲ πολέμου,] ᾧ ἐπ’ Ἀκτίῳ ἐνε[ί]κησα, ἡγεμόνα ἐξη-
19 [τήσατο, ὤ]μοσαν εἰς τοὺς [αὐτοὺ]ς λόγους ἐπα[ρ]-
20 χε[ῖαι Γαλα]τία Ἱσπανία Λιβύη Σι[κελία Σαρ]δώ. Οἱ ὑπ’ ἐ-
21 μ[αῖς σημέαις τό]τε στρατευ[σάμενοι ἦσαν συνκλητι-]
22 [κοὶ πλείους ἑπτ]α[κοσί]ων· [ἐ]ν [αὐτοῖς οἳ ἢ πρότερον ἢ]
23 [μετέπειτα] ἐγ[ένον]το [ὕπ]α[τοι εἰς ἐκ]ε[ί]ν[ην τὴν ἡ]μέ-
24 [ραν, ἐν ᾗ ταῦτα γέγραπτα]ι, ὀ[γδοήκο]ντα τρε[ῖ]ς, ἱερ[εῖ]ς
XIV.
1 πρόσπου ἑκατὸν ἑβδομή[κ]οντα.
c. 26.
2 Πασῶν ἐπαρχειῶν δήμο[υ Ῥω]μαίων, αἷς ὅμορα
3 ἦν ἔθνη τὰ μὴ ὑποτασσ[όμ]ενα τῇ ἡμετέρᾳ ἡ-
4 γεμονία, τοὺς ὅρους ἐπεύξ[ησ]α. [§] Γαλατίας καὶ Ἱσ-
5 πανίας, ὁμοίως δὲ καὶ Γερμανίαν καθὼς Ὠκεα-
6 νὸς περικλείει ἀπ[ὸ] Γαδε[ίρ]ων μέχρι στόματος
7 Ἄλβιος ποταμο[ῦ ἐν] εἰρήνη κατέστησα. Ἄλπης ἀπὸ
8 κλίματος τοῦ πλησίον Εἰονίου κόλπου μέχρι Τυρ-
9 ρηνικῆς θαλάσσης εἰρηνεύεσθαι πεπόηκα, [§] οὐδενὶ
10 ἔθνει ἀδίκως ἐπενεχθέντος πολέμου. [§] Στόλος
11 ἐμὸς διὰ Ὠκεανοῦ ἀπὸ στόματος Ῥήνου ὡς πρὸς
12 ἀνατολὰς μέχρι ἔθνους Κίμβρων διέπλευσεν, οὗ οὔ-
13 τε κατὰ γῆν οὔτε κατὰ θάλασσαν Ῥωμαίων τις πρὸ
14 τούτου τοῦ χρόνου προσῆλθεν· καὶ Κίμβροι καὶ Χάλυ-
15 βες καὶ Σέμνονες ἄλλα τε πολλὰ ἔθνη Γερμανῶν
16 διὰ πρεσβειῶν τὴν ἐμὴν φιλίαν καὶ τὴν δήμου Ῥω-
17 μαίων ἠτήσαντο. Ἐμῇ ἐπιταγῇ καὶ οἰωνοῖς αἰσί-
18 οις δύο στρατεύματα, ἐπέβη Αἰθιοπίᾳ καὶ Ἀραβίᾳ
19 τῇ εὐδαίμονι καλωυμένῃ μεγάλας τε τῶν πο-
20 λεμίων δυνάμεις κατέκοψεν ἐν παρατάξει καὶ
21 πλείστας πόλεις δοριαλώτους ἔλαβεν καὶ προ-
22 έβη ἐν Αἰθιοπίᾳ μέχρι πόλεως Ναβάτης, ἥτις
23 ἐστὶν ἔνγιστα Μερόη, ἐν Ἀραβίᾳ δὲ μέχρι πόλε-
24 ως Μαρίβας.
XV. c. 27.
1 Αἴγυπτον δήμου Ῥωμαίων ἡγεμονίᾳ προσέθηκα.
2 Ἀρμενίαν τὴν μ[εί]ζονα ἀναιρεθέντος τοῦ βασιλέ-
3 ως δυνάμενος ἐπαρχείαν ποῆσαι μᾶλλον ἐβου-
4 λήθην κατὰ τὰ πάτρια ἡμῶν ἔθη βασιλείαν Τιγρά-
5 νῃ Ἀρταουάσδου υἱῷ, υἱωνῷ δὲ Τιγράνου βασι-
6 λέως δ[ο]ῦν[α]ι διὰ Τιβερίου Νέρωνος, ὃς τότ’ ἐμοῦ
7 πρόγονος ἦν· καὶ τὸ αὐτὸ ἔθνος ἀφιστάμενον καὶ
8 ἀναπολεμοῦν δαμασθὲν ὑπὸ Γαΐου τοῦ υἱοῦ
9 μου βασιλεῖ Ἀριοβαρζάνει, βασιλέως Μήδων Ἀρτα-
10 βάζου υἱῷ παρέδωκα καὶ μετὰ τὸν ἐκείνου θάνα-
11 τον τῷ υἱῷ αὐτοῦ Ἀρταουάσδη· οὗ ἀναιρεθέντος
12 Τιγράνην, ὃς ἦν ἐκ γένους Ἀρμενίου βασιλικοῦ, εἰς
13 τὴν βασιλείαν ἔπεμψα. § Ἐπαρχείας ἁπάσας, ὅσαι
14 πέραν τοῦ Εἰονίου κόλπου διατείνουσι πρὸς ἀνα-
15 τολὰς, καὶ Κυρήνην ἐκ μείσζονος μέρους ὑπὸ βασι-
16 λέων κατεσχημένας καὶ ἔμπροσθεν Σικελίαν καὶ Σαρ-
17 δῲ προκατειλημένας πολέμῳ δουλικῷ ἀνέλαβον.
c. 28.
18 Ἀποικίας ἐν Λιβύῃ Σικελίᾳ Μακεδονίᾳ ἐν ἑκατέ-
19 ρα τε Ἱσπανίᾳ Ἀχαίᾳ Ἀσίᾳ Συρίᾳ Γαλατίᾳ τῇ πε-
20 ρὶ Νάρβωνα Πισιδίᾳ στρατιωτῶν κατήγαγον. § Ἰτα-
21 λία δὲ εἴκοσι ὀκτὼ ἀποικίας ἔχει ὑπ’ ἐμοῦ καταχθεί-
22 σας, αἳ ἐμοῦ περιόντος πληθύουσαι ἐτύνχανον.
c. 29.
23 Σημέας στρατιωτικὰς [πλείους ὑ]πὸ ἄλλων ἡγεμό-
24 νων ἀποβεβλημένας [νικῶν τοὺ]ς πολεμίους
XVI.
1 ἀπέλαβον § ἐξ Ἱσπανίας καὶ Γαλατίας καὶ παρὰ
2 Δαλματῶν· Πάρθους τριῶν στρατευμάτων Ῥωμαί-
3 ων σκῦλα καὶ σημέας ἀποδοῦναι ἐμοὶ ἱκέτας τε φι-
4 λίαν δήμου Ῥωμαίων ἀξιῶσαι ἠνάγκασα. [§] ταύτας
5 δὲ τὰς σημέας ἐν τῷ Ἄρεως τοῦ Ἀμύντορος ναοῦ ἀ-
6 δύτῳ ἀπεθέμην.
c. 30.
7 Παννονίων ἔθνη, οἷς πρὸ ἐμοῦ ἡγεμόνος στράτευ-
8 μα Ῥωμαίων οὐκ ἤνγισεν, ἡσσηθέντα ὑπὸ Τιβερίου
9 Νέρωνος, ὃς τότ’ ἐμοῦ ἦν πρόγονος καὶ πρεσβευτής,
10 ἡγεμονίᾳ δῆμου Ῥωμαίων ὑπέταξα [§] τά τε Ἰλλυρι-
11 κοῦ ὅρια μέχρι Ἴστρου ποταμοῦ προήγαγον· οὗ ἐπει-
12 ταδε Δάκων διαβᾶσα πολλὴ δύναμις ἐμοῖς αἰσίοις οἰω-
13 νοῖς κατεκόπη. Καὶ ὕστερον μεταχθὲν τὸ ἐμὸν στρά-
14 τευμα πέραν Ἴστρου τὰ Δάκων ἔθνη προστάλματα
15 δήμου Ῥωμαίων ὑπομένειν ἠνάγκασεν.
c. 31.
16 Πρὸς ἐμὲ ἐξ Ἰνδίας βασιλέων πρεσβεῖαι πολλάκις ἀπε-
17 στάλησαν, οὐδέποτε πρὸ τούτου χρόνου ὀφθεῖσαι παρὰ
18 Ῥωμαίων ἡγεμόνι. § Τὴν ἡμετέραν φιλίαν ἠξίωσαν
19 διὰ πρέσβεων § Βαστάρναι καὶ Σκύθαι καὶ Σαρμα-
20 τῶν οἱ ἐπιτάδε ὄντες τοῦ Τανάιδος ποταμοῦ καὶ
21 οἱ πέραν δὲ βασιλεῖς, καὶ Ἀλβανῶν δὲ καὶ Ἰβήρων
22 καὶ Μήδων βασιλεες.
c. 32.
23 Πρὸς ἐμὲ ἱκέται κατέφυγον βασιλεῖς Πάρθων μὲν
24 Τειριδάτης καὶ μετέπειτα Φραάτης βασιλέως §
XVII.
1 Φράτου [υἱός, Μ]ήδ[ων] δὲ Ἀρταο[υάσδ]ης, Ἀδιαβ[η]-
2 νῶν [Ἀ]ρτα[ξάρης, Βριτα]ννῶν Δομνοελλαῦνος
3 καὶ Τ[ιμ........, Σο]υ[γ]άμβρων [Μ]αίλων, Μαρκο-
4 μάνων [Σουήβων] ........ρος. § [Πρὸ]ς ἐμὲ βασιλεις
5 Πάρθων Φρα[άτης Ὠρώδο]υ υἱὸ[ς ὑ]ιοὺς [αὐτοῦ] υἱω-
6 νούς τε πάντας ἔπεμψεν εἰς Ἰταλίαν, οὐ πολέμῳ
7 λειφθείς, ἀλλὰ τὴν ἡμ[ε]τέραν φιλίαν ἀξιῶν ἐπὶ τέ-
8 κνων ἐνεχύροις, πλεῖστά τε ἄλλα ἔθνη πεῖραν ἔλ[α]-
9 βεν δήμου Ῥωμαίων πίστεως ἐπ’ ἐμοῦ ἡγεμόνος,
10 οἷς τὸ πρὶν οὐδεμία ἦν πρὸς δῆμον Ῥωμαίων π[ρε]σ-
11 βειῶν καὶ φιλίας κοινωνία.
c. 33.
12 Παρ’ ἐμοῦ ἔθνη Πάρθων καὶ Μήδων διὰ πρέσβεων τῶν
13 παρ’ αὐτοῖς πρώτων βασιλεῖς αἰτησάμενοι ἔλαβ[ον]
14 Πάρθοι Οὐονώνην βασιλέως Φράτου ὑ[ι]όν, βασιλ[έω]ς
15 Ὠρώδου υἱωνόν· Μῆδοι Ἀριοβαρζάνην βα[σ]ιλέως
16 Ἀρταβάζου υἱόν, βασιλέως Ἀριοβαρζάν[ου υἱω]νόν.
c. 34.
17 Ἐν ὑπατείᾳ ἕκτῃ καὶ ἑβδόμῃ μετὰ τὸ τοὺς ἐνφυ-
18 λίους ζβέσαι με πολέμους [κ]ατὰ τὰς εὐχὰς τῶν ἐ-
19 μῶν πολε[ι]τῶν ἐνκρατὴς γενόμενος πάντων τῶν
20 πραγμάτων, ἐκ τῆς ἐμῆς ἐξουσίας εἰς τὴν τῆς συν-
21 κλήτου καὶ τοῦ δήμου τῶν Ῥωμαίων μετήνεγκα
22 κυριήαν. ἐξ ἧς αἰτίας δόγματι συνκλήτου Σεβαστὸς
23 προσ[ηγορε]ύθην καὶ δάφναις δημοσίᾳ τὰ πρόπυ-
24 λ[ά μου ἐστέφθ]η, ὅ τε δρύινος στέφανος ὁ διδόμενος
XVIII.
1 ἐπὶ σωτηρία τῶν πολειτῶν ὑπερά[ν]ω τοῦ πυλῶ-
2 νος τῆς ἐμῆς οἰκίας ἀνετέθη, § ὅπ[λ]ον τε χρυ-
3 σοῦν ἐν τῷ βο[υ]λευτηρίῳ ἀνατεθ[ὲ]ν ὑπό τε τῆς
4 συνκλήτου καὶ τοῦ δήμου τῶν Ῥω[μα]ίων
5 διὰ τῆς ἐπιγραφῆς ἀρετὴν καὶ ἐπείκειαν κα[ὶ δ]ικαιοσύνην
6 καὶ εὐσέβειαν ἐμοὶ μαρτυρεῖ. § Ἀξιώμ[α]τι [§] πάντων
7 διήνεγκα, [§] ἐξουσίας δὲ οὐδέν τι πλεῖον ἔσχον
8 τῶν συναρξάντων μοι.
c. 35.
9 Τρισκαιδεκάτην ὑπατείαν ἄγοντός μου ἥ τε σύν-
10 κλητος καὶ τὸ ἱππικὸν τάγμα ὅ τε σύνπας δῆμος τῶν
11 Ῥωμαίων προσηγόρευσέ με πατέρα πατρίδος καὶ τοῦτο
12 ἐπὶ τοῦ προπύλου τῆς οἰκίας μου καὶ ἐν τῷ βουλευτη-
13 ρίῳ καὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ τῇ Σεβαστῇ ὑπὸ τῷ ἅρματι, ὅ μοι
14 δόγματι συνκλήτου ἀνετέθη, ἐπιγραφῆναι ἐψηφίσα-
15 το. [§] Ὅτε ἔγραφον ταῦτα, ἤγον ἔτος ἑβδομηκοστὸν
16 ἕκτον. §
* * * * *
17 Συνκεφαλαίωσις [§] ἠριθμημένου χρήματος εἰς τὸ αἰρά-
18 ριον ἢ εἰς τὸν δῆμον τὸν Ῥω[μαί]ων ἢ εἰς τοὺς ἀπολε-
19 λυμένους στρατιώτας [§]: ἓξ μυριάδες μυριάδων. §
20 Ἔργα καινὰ ἐγένετο ὑπ’ αὐτοῦ ναοὶ μὲν Ἄρεως, Διὸς
21 βροντησίου καὶ τροπαιοφόρου, Πανός, Ἀπόλλω-
22 νος, [§] θεοῦ Ἰουλίου, Κυρείνου, [§] Ἀ[θη]νᾶς, [§] Ἥρας βασιλί-
23 δος, [§] Διὸς Ἐλευθερίου, [§] ἡρώ[ων, θεῶν π]ατρίων, [§], Νε-
24 ότητος, [§] Μητρὸς θεῶν, [§] β[ουλευτήριον] σὺν χαλκι-
XIX.
1 δικῷ, [§] ἀγορᾷ Σεβαστῇ [§], θέατρον Μαρκέλλου, [§] β[α]σι-
2 λικὴ Ἰουλία, [§] ἄλσος Καισάρων, [§] στοαὶ ἐ[ν] Παλατ[ί]ῳ,
3 στοὰ ἐν ἱπποδρόμῳ Φλαμινίῳ. § Ἐπεσκευάσθ[η τὸ Κα]-
4 πιτώλιον, [§] ναοὶ ὀγδοήκοντα δύο, [§] θέ[ατ]ρον Π[ομ]-
5 πηίου, [§] ὁδὸς Φλαμινία, [§] ἀγωγοὶ ὑδάτων. [Δαπ]άναι δὲ
6 εἰς θέας καὶ μονομάχους καὶ ἀθλητὰς καὶ ναυμα-
7 χίαν καὶ θηρομαχίαν δωρεαί [τε] ἀποικίαις πόλεσιν
8 ἐν Ἰταλίᾳ, πόλεσιν ἐν ἐπαρχείαις [§] σεισμῷ κα[ὶ] ἐνπυ-
9 ρισμοῖς πεπονηκυίαις ἢ κατ’ ἄνδρα φίλοις καὶ συν-
10 κλητικοῖς, ὧν τὰς τειμήσεις προσεξεπλήρωσεν: ἄ-
11 πειρον πλῆθος.
l, 7. ἅμα B. μοι or ἐμοὶ.
II, 16. Before ἐμῶν W. inserts τῶν.
III, 14. Last word Apoll., τοῦ, Auc. τῶν.
VIII, 17. οὗτος, W. σύνπας; ἀριθμὸς, S. ἀριθμῷ or ἀριθμὸν.
X, 22. S. inserts τοῦ before Κρόνου.
X, 23. S. inserts μου after πατρὸς.
X, 24. καυθεῖσαν ἐπὶ, S. καταφλεχθεῖσαν ἐν.
XII, 1. ἐψηφίσαντο, S. καὶ ἐψήφιστο.
XIII, 22. οἳ ἢ πρότερον ἢ, S. ὑπατικοὶ καὶ οἳ.
Below is a copy of the deeds of the divine Augustus, by which he subjected the whole world to the dominion of the Roman people, and of the amounts which he expended upon the commonwealth and the Roman people, as engraved upon two brazen columns which are set up at Rome.[1]
c. 1.
In my twentieth year,[2] acting upon my own judgment[3] and at my own expense,[4] I raised an army[5] by means of which I restored to liberty the commonwealth which had been oppressed by the tyranny of a faction.[6] On account of this the senate by laudatory decrees admitted me to its order,[7] in the consulship of Gaius Pansa and Aulus Hirtius, and at the same time gave me consular rank in the expression of opinion,[8] and gave me the _imperium_.[9] It also voted that I as propraetor,[10] together with the consuls, should see to it that the commonwealth suffered no harm.[11] In the same year, moreover, when both consuls had perished in war, the people made me consul,[12] and triumvir for organizing the commonwealth.[13]
c. 2.
Those who killed my father[14] I drove into exile by lawful judgments,[15] avenging their crime, and afterwards, when they waged war against the commonwealth, I twice defeated them in battle.[16]
c. 3.
I undertook civil and foreign wars by land and sea throughout the whole world, and as victor I showed mercy to all surviving citizens.[17] Foreign peoples, who could be pardoned with safety, I preferred to preserve rather than to destroy. About five hundred thousand Roman citizens took the military oath of allegiance to me.[18] Of these I have settled in colonies or sent back to their _municipia_,[19] upon the expiration of their terms of service,[20] somewhat over three hundred thousand, and to all these I have given lands purchased by me, or money for farms,[21] out of my own means. I have captured six hundred ships, besides those which were smaller than triremes.[22]
c. 4.
Twice I have triumphed in the ovation,[23] and three times in the curule triumph,[24] and I have been twenty-one times saluted as imperator.[25]
After that, when the senate decreed me many triumphs,[26] I declined them. Likewise I often deposited the laurels in the Capitol[27] in fulfilment of vows which I had also made in battle. On account of enterprises brought to a successful issue on land and sea by me, or by my lieutenants under my auspices, the senate fifty-five times decreed that there should be a thanksgiving to the immortal gods.[28] The number of days, moreover, on which thanksgiving was rendered in accordance with the decree of the senate was eight hundred and ninety.[29] In my triumphs there have been led before my chariot nine kings, or children of kings.[30] When I wrote these words I had been thirteen times consul, and was in the thirty-seventh year of the tribunitial power.[31]
c. 5.
The dictatorship which was offered to me by the people and the senate, both when I was absent and when I was present, in the consulship of Marcus Marcellus and Lucius Arruntius, I did not accept.[32] At a time of the greatest dearth of grain I did not refuse the charge of the food supply, which I so administered that in a few days, at my own expense, I freed the whole people from the anxiety and danger in which they then were.[33] The annual and perpetual consulship offered to me at that time I did not accept.[34]
c. 6.
During the consulship of Marcus Vinucius and Quintus Lucretius, and afterwards in that of Publius and Cnaeus Lentulus, and a third time in that of Paullus Fabius Maximus and Quintus Tubero, by the consent of the senate and the Roman people I was voted the sole charge of the laws and of morals, with the fullest power;[35] but I accepted the proffer of no office which was contrary to the customs of the country.[36] The measures of which the senate at that time wished me to take charge, I accomplished in virtue of my possession of the tribunitial power.[37] In this office I five times associated with myself a colleague, with the consent of the senate.[38]
c. 7.
For ten years in succession I was one of the triumvirs for organizing the commonwealth.[39] Up to that day on which I write these words I have been _princeps_ of the senate through forty years.[40] I have been _pontifex maximus_,[41] augur,[42] a member of the quindecemviral college of the sacred rites,[43] of the septemviral college of the banquets,[44] an Arval Brother,[45] a member of the Titian sodality,[46] and a fetial.[47]
c. 8.
In my fifth consulship, by order of the people and the senate, I increased the number of the patricians.[48] Three times I have revised the list of the senate.[49] In my sixth consulship, with Marcus Agrippa as colleague, I made a census of the people. I performed the lustration after forty-one years. In this lustration the number of Roman citizens was four million and sixty-three thousand.[50] Again assuming the consular power in the consulship of Gaius Censorinus and Gaius Asinius, I alone performed the lustration. At this census the number of Roman citizens was four million, two hundred and thirty thousand.[51] A third time, assuming the consular power in the consulship of Sextus Pompeius and Sextus Appuleius, with Tiberius Cæsar as colleague, I performed the lustration. At this lustration the number of Roman citizens was four million, nine hundred and thirty-seven thousand.[52] By new legislation I have restored many customs of our ancestors which had now begun to fall into disuse, and I have myself also committed to posterity many examples worthy of imitation.[53]
c. 9.
The senate decreed that every fifth year vows for my good health should be performed by the consuls and the priests. In accordance with these vows games have been often celebrated during my lifetime, sometimes by the four chief colleges, sometimes by the consuls.[54] In private, also, and as municipalities, the whole body of citizens have constantly sacrificed at every shrine for my good health.[55]
c. 10.
By a decree of the senate my name has been included in the Salian hymn,[56] and it has been enacted by law that I should be sacrosanct, and that as long as I live I should be invested with the tribunitial power.[57] I refused to be made _pontifex maximus_ in the place of a colleague still living, when the people tendered me that priesthood which my father held. I accepted that office after several years, when he was dead who had seized it during a time of civil disturbance; and at the comitia for my election, during the consulship of Publius Sulpicius and Gaius Valgius, so great a multitude assembled as, it is said, had never before been in Rome.[58]
c. 11.
Close to the temples of Honor and Virtue, near the Capena gate, the senate consecrated in honor of my return an altar to Fortune the Restorer, and upon this altar it ordered that the _pontifices_ and the Vestal virgins should offer sacrifice yearly on the anniversary of the day on which I returned into the city from Syria, in the consulship of Quintus Lucretius and Marcus Vinucius, and it called the day the Augustalia, from our cognomen.[59]
c. 12.
Comments
Log in to leave a comment.
Monumentum Ancyranum: The Deeds of AugustusChapter VIII: Signs and Abbreviations (1)
0%33 min left in chapter