Chapter XXXIV: Appendix: I (1)

EXCOMMUNICATION OF THE MAGISTRATES OF TOULOUSE, JULY 24, 1237.
(Doat, XXI. fol. 146.)

Manifestum eit omnibus tam presentibus quam futuris quod nos frater
Stephanus de ordine fratrum Minorum et frater Guilhelmus A. de
ordine fratrum Predicatorum inquisitores instituti ad faciendam
inquisitionem contra hereticos, fautores, receptatores et
deffensores hereticorum Tholose et in tota diocesi Tholosana; cum
per diligentem inquisitionem a nobis factam constiterit nobis R.
Centulli et Sicardum de Tholosa et R. Rogerii et Alamannum de
Roaxio et R. Embruni et Ondradam uxorem Arnaldi Petrarii infectos
esse heretica pravitate, per sententiam diffinitivam eos esse
hereticos condemnaverimus. Petrum de Tholosa vicarium Tholose et
capitularios Tholose diligenter et legitime tam per nos quam per
alios admonuimus ut dictos hereticos caperent et de dictis
hereticis facerent quod est de hereticis faciendum; cumi gitur
vicarius et capitularii, neglectis et contemptis omnibus
supradictis admonitionibus a nobisfactis, non solum non ceperunt
eos nec de terra eos fugaverunt, vel eorum bona occupaverunt ut
tenentur, sed etiam in periculum animarum suarum et in prejudicium
fidei, pacis et ecclesie R. Rogerii et Alamannum de Roaxio
predictos hereticos condemnatos tolerant et sustinent in stratis
publicis circa Tholosam et aliis locis eotum jurisdictioni
subditis, capere viros religiosos et clericos ac eorum bonis
propriis spoliare et ad redemptionem compellere, et vulnerare et
injuriis eos afficere, necnon et viros Catholicos cum clericis
commorantes occidere mutilare et alia mala ceclesiis et
ecclesiasticis viris inferre, maxime cum nos dicti inquisitores
publice excommunicaverimus omnem hominem tam virum quam mulierem
tanquam fautorem et deffensorem hereticorum qui eis consilium vel
auxilium aliquod eis occulte vel manifeste prestaret, et vicarius
et capitularii supradicti contra prohibitionem nostram temere
supradictos hereticos in supradictis malitiis fovent nequiter et
sustentant; et cum insuper ipsi sacramento et constitutionibus
ecclesie teneantur hereticos ubique capere et totam terram eorum
jurisdictioni subjectam a pravitate heretica extirpare, non
attendentes quod scriptura dicit, non est grandis differentia utrum
letum admittas vel differas quoniam mortem languentibus probatur
infligere qui hanc, cum possit, non excludit et alibi dicatur
canone, quod error cui non resistitur probatur, et negligere cum
possit arguere perversos nihil aliud est quam fovere, nec caret
scrupulo societatis occulte qui manifesto facinori distulit
obviare, maxime cum vicarius et capitularii supradicti alia vice
tanquam fautores et deffensores hereticorum fuerint excommunicati,
predictos vicarium et capitularios, habito diligenti consilio et
tractatu, assidentibus nobis venerabili patre R. Dei gratia
episcopo Tholosano et B. abbate Mansi sub Verduno, et P. preposito
Sancti Stephani, et P. priore ecclesie beate Marie desurate,
tanquam fautores et sustentatores hereticorum auctoritate qua
fungimur excommunicationis vinculo innodamus.

Lata fuit hec sententia publice in ecclesia sancti Stephani
Tholose, coram multis viris religiosis et capellanis parochialium
ecclesiarum Tholose et aliis viris ecclesiasticis, IX Kal. Augusti
anno Domini MCCXXXVII.

II.

ARGUMENT OF BERNARD DÉLICIEUX BEFORE PHILIPPE LE BEL, TOULOUSE,
1304.

(Bib. Nat. MSS., fonds latin. No. 4270, fol. 138.)

Dixit etiam se dixisse tunc ipse frater Bernardus quod Deus fecerat
magnam gratiam patriæ in adventu ipsius domini regis, eo quod
dictus frater Guilhelmus Petri, ordinis prædicatorum, tunc prior
provincialis, præsentibus inquisitoribus Tolosæ et Carcassonæ et
multis aliis fratribus ejusdem ordinis, dixit et confessus est
loquens in personam inquisitorum prædictorum, in præsentia ipsius
regis et plurium quam quingentarum personarum in aula superiori
ipsius domini regis existentium, quod in tota lingua occitana non
erant hæretici nisi tantummodo in burgo Carcassonæ, Albiæ vel
Corduæ, vel in circuitu per unam leucam vel duas, et quod illi non
erant quadraginta, et si erant quadraginta non erant quinquaginta,
et quod hoc dictus frater Guilhelmus dixit bis in præsentia
prædictorum; et ideo intulit tunc ipse frater Bernardus, ut dixit,
quod patria quæ hactenus fuerat diffamata testimonio ipsorum
inquisitorum ab infamia prædicta in adventu ipsius domini regis
fuerat relevata, et sperabat frater Bernardus, ut dixit tunc se
dixisse, quod ex quo tunc secundum verba eorum tota patria erat
sana, excepta sex leucis et quinquaginta personis, quod leucæ illæ
et personæ ac tres villæ prædictæ adhuc invenientur immunes a labe
hæresis prædicta. Dixit etiam tunc se dixisse, quod si hodie
viverent beati Petrus et Paulus, et contra eos impingeretur quod
hæreticos adorassent, si procederetur contra eos super hujusmodi
adoratione, sicut per aliquos inquisitores istarum partium
aliquando contra multos fuit processum nee pateret eis via
deffensionis. Si enim de fide interrogarentur, responderent sicut
magistri et doctores, ubi autem diceretur eis quod hæreticos
adorassent, et quærerent quos hæreticos, et dicerentur eis sola
nomina dictorum hæreticorum (quæ quidem nomina et cognomina multis
conveniunt) et ipsi beati Petrus et Paulus dicerent "Istos nunquam
novimus. Dicatis nobis ubi sunt vel unde venerunt et quo iverunt,
cujus linguæ, staturæ aut conditionis erant" et nihil eis
diceretur per quod notitia dictorum hæereticorum, qui dicuntur
adorati haberi posset: si etiam quærerent quo tempore facta fuerit
hæc adoratio, et non diceretur dies, mensis nec annus: si etiam
quærerent nomina testium et non darentur eis, non est qui possit
exprimere, ut dixit tunc se dixisse ipse frater Bernardus quod hi
apostoli qui tam sancti sunt, a tali macula coram hominibus se
possent deffendere, maxime cum si quis vellet eos deffendere statim
impingeretur quod erat fautor hæreticorum, sicut ipse frater
Bernardus in se ipso et dicto vicedomino probavit.

III.

SUPPLICATION OF THE CHURCH OF ALBI TO THE COLLEGE OF CARDINALS
(1304-5).

(Archives de l'Hôtel-de-ville d'Albi.--Doat, XXXIV. fol. 42.)

Illustrissimæ Dominationis Patribus venerabilibus Dominis
Cardinalibus sacrosanctæ Romanæ ecclesiæ sacroque coetui eorumdem.
Capitulum et Canonici ecclesiæ Albiensis et Capitulum et Canonici
ecclesiæ Sti. Salvii de Albia, Abbasque et monachi monasterii de
Galliaco Albiensis diocesis, et alii religiosi quorum sigilla
inferius sunt appensa, suarum sublimitatum imperiis subjectionem
debitam et devotam. Juste pater supplicatur a filiis dum cernunt
fluctus tumescere et undis insiliantibus ventis et flantibus ex
adverso naufragium imminere formidant, præsertim dum necessarium
exigente qualitate causaram salus non pateat aut auxilium aliunde.
Verum nostra patria quantis sit exposita præcipitiis et ruinis
propter quæstiones et dissensiones quibus ad invicem se collidunt
patria et inquisitores hæreticæ pravitatis novit ille qui nihil
ignorat, et adeo excrevit turbatio ut idem populus ad iracundian
concitatus non videatur aliud anhelare nisi ut discriminibus se
committens deducat in ore gladii, nedum quos sibi putat adversarios
sed et alios, ac ad talia se convertat quæ non poterunt aliquatenus
reparari. Vestræ igitur Paternitatis pedibus provoluti humiliter
supplicanus ut circa præmissa sic salutifere et celeriter
succurratis quod, præclusa via periculis et ruinis, patria
restituatur paci debitæ et quieti. Constet enim vobis quod dictus
populus et patria est catholica et fidelis, quantum nos humana
fragilitas nosse sinit, et populus civitatis Albiæ et patriæ fidem
catholicam corde credens ore profitetur eamdem ut sic perveniat ad
salutem et bonis operibus astruit et confirmat.... Paternitatem
vestram conservet altissimus ecclesiæ suæ sanctæ per tempora
longiora. (Signed with seventeen seals.)

IV.

BULL OF CLEMENT V. IN FAVOR OF THE INQUISITION.

(Doat, XXXIV. fol. 112.)

Clemens episcopus servus servorum Dei ad perpetuam rei memoriam.
Dudum venerabili fratri Petro episcopo Prenestino, tunc tituli
Sancti Vitalis, et dilecto filio nostro Berengario titulo sanctorum
Nerei et Achillei presbyteris cardinalibus, per nostros sub certa
forma litteras duximus committendum ut ipsi circa negotium
inquisitionis heretice pravitatis in partibus Carcassonensi,
Albiensi et Cordue super certis articulis seu dependentibus ab
eisdem diligenter inquireretur et nonnulla etiam ordinarent; qui
auctoritate litterarum hujusmodi quadam cura dictum officium
ordinasse noscuntur. Quia vero nostre intentionis non extitit nec
existit ut occasione dicte commissionis seu alicujus mandati nostri
super hiis Cardinalibus ipsis facti, Inquisitoribus pravitatia
predicte inquirendi vel conjunctim vel divisim cum episcopo seu
episcopis ordinariis, aut sine ipsis, prout eis licet secundum
canonicas sanctiones facultas aliquatenus restringatur; Nos
ordinationem per quam dicti Cardinales facultatem inquirendi per se
divisim inquisitoribus ipsis restrinxisse dicuntur utpote
intentioni nostre et juri contrariam, juribus carere decernimus et
nullatenus observandam, ordinatione ipsorum Cardinalium circa
ceteros alios articulos in omnibus et per omnia in suo robore
duratura. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostre
constitutionis infringere, vel ei ausu temerario contraire. Si quis
autem hec attemptare presumpserit, indignationem omnipot. Dei et
beatorum Petri et Pauli apostolorum ejus se noverit incursurum.
Datum Pictavis, secundo Idus Augusti, Pontificatus nostri anno
tertio. (12 Aug. 1308.)

V.

BRIEF OF CLEMENT V. CONCERNING THE PRISONERS OF ALBI.[612]

(Doat, XXXIV. fol. 89.)

Venerabili fratri Geraldo episcopo Albiensi et dilectis filiis
inquisitoribus heretice pravitatis in partibus Albiensibus. Dudum
venerabili fratri nostro Bertrando tunc episcopo Albiensi et
inquisitoribus dictis nostros direximus litteras in hec verba:

Clemens episcopus, servus servorum Dei venerabili fratri Bertrando
episcopo Albiensi et dilectis filiis inquisitoribus heretice
pravitatis in partibus Albie, salutem et apostolicam benedictionem.
Significarunt nobis Isarnus Colli, P. Fransa, Jo. de Porta, Joannes
Pays, Petrus de Raissaco, B. Casas, G. Salavert, G. de Landas,
Isarnus de Cardalhaco, G. Borrelli, cives Albienses, quod ipsi olim
de mandato venerabilis fratris B. Aniciensis, tunc Albiensis,
episcopi et inquisitoris seu inquisitorum qui erant tunc in
partibus illis, occasione criminis hereseos, fuerint carceri
mancipati, et jam per octo annos et amplius, tam Albie quam
Carcassone, diu carceris angustias sustulerunt, sicut adhuc
sustinent, quamvis nulla super hoc facta fuerit condempnatio de
eisdem; cum autem ex parte dictorum civium pluries fuerimus cum
instantia requisiti, ut ad condempnationem vel absolutionem
eorumdem, prout jus exigit faceremus procedi: Nos volentes quod
circa illos vestri officii debitum exequamini, sicut decet,
discretioni vestre per Apostolica scripta mandamus, quatenus apud
Albiam tu frater episcope per te vel per alium seu alios idoneos,
vos vero inquisitor vel inquisitores prefati, personaliter
predictos cives ubicumque detineantur, adduci ad vestram,
presentiam sub fida custodia facientes, in eodem negotio
quibuscumque processibus factis seu inchoatis per venerabiles
fratres Leonardum Albanensem, nunc Prenestinum tunc tituli S.
Vitalis et Berengarium Tusculanum episcopum, tunc tituli sanctorum
Nerei et Achillei, et dilectos filios nostros Johannem tituli
sanctorum Marcellini et Petri presbyteros ac Richardum sancti
Eustachii diaconum Cardinales, seu per dilectum filium Arnaldum
abbatem Fontisfrigidi Cisterciensis ordinis, Narbonensis diocesis,
nunc Sancte Romane Ecclesie Vicecancellarium seu alios quoscumque,
commissionum vigore per nos vel per felicis recordationis
Benedictum papam undecimum predecessorem nostrum super facto
heresis dictos cives tangente factarum, ab subrogatione prefati
abbatis et predicti Albiensis episcopi facta, nequaquam
obstantibus, in eodem negotio solum Deum habentes pre oculis, ad
inquirendum contra illos contra quos inquisitum non est, et contra
illos etiam contra quos inquisitum extitit, sed non plene,
diligenter ac plenarie secundum formam que consuevit in talibus
observari, contra illos vero contra quos plenarie inquisitum est,
et contra predictos alios cum plene fuerit inquisitum, ad
sententiam ratione previa procedatis, et alias contra illos vestri
officii debitum exequamini, prout fuerit rationis, communicato
tamen processu prius et inquisitione predictis prefatis Prenestino
et Tusculano episcopis, eorum consiliis inherentes; per hoc tamen
quoad alios ordinationi facte dudum de mandato nostro, tam
Carcassone quam Albie per dictos Prenest. et Tuscul. episcopos
tunc, ut predicitur, presbyteros Cardin. ex commissione seu
commissionibus tam per nos quam per predecessorem nostrum factis
predictis quibuscumque aliis Cardinalibus, et processibus habitis
per eosdem super facto hominum illorum de Albia et de diocesi
Albiensi, contra quos per dictum Bernardum Aniciensem tunc
Albiensem episcopum, et inquisitorem seu inquisitores predictos,
condempnationis sententia lata fuit, nullatenus volumus prejudicium
generari. Datum Avenione, sexto Idus Februarii pontificatus nostro
anno V. (8 Feb. 1310).

Verum sicut accepimus presentatis prefato episcopo et
inquisitoribus litteris supradictis, et quibusdam dicentibus quod
dicte littere fuerant a nobis subrepticie impetrate, pro eo
videlicet quod aliqui ex dictis civibus ante tempus date litterarum
ipsarum decesserant, reliqui vero ipso tempore in carcere
permanebant, et sic predicta non potuerunt intimasse, et in prefato
negotio huc usque procedere neglexerant. Nos itaque nolentes quod
propter hoc justitia retardetur, discretioni vestre per apostolica
mandamus, quatenus premissis non obstantibus, nec obstante etiam
quod aliqui de predictis querelantibus non sint cives Albie, licet
sint de diocesi Albie, nec si aliquem de predictis mori contingat,
vel ante decessisset quam inquirere inchoaveritis vel
inchoavissetis, vel post eorumdem mortem, in aliquo non obstante,
tam de mortuis quam de vivis inquirere, et in eodem negotio
procedere minime postponatis, juxta predictarum nostrarum tenorem
litterarum. Quod si forsan vos filii inquisitores, his nolueritis,
aut non potueritis, aut non curaveritis interesse, tu frater
episcope, solus per te vel per alium seu alios in negotio eodem
procedas, juxta litterarum continentiam earumdem.

VI.

WITHDRAWAL OF SECURITY FROM CITIZENS OF ALBI.

(Archives de l'Inquisition de Carcassonne.--Doat, XXXII. fol. 138.)

Joannes episcopus servus servorum Dei dilectis filiis
inquisitoribus hæreticæ pravitatis in partibus Carcassonæ
constitutis salutem et apostolicam benedictionem. Ut commissum
vobis negotium Catholicæ fidei autore Domino prosperetur in vestris
manibus libenter apostolicæ sollicitudinis partes apponimus et
quæque obstantia submovemus. Olim quidem felicis recordationis
Clementi papæ quinto prædecessori nostro pro parte quorumdam
hominum de partibus Carcassonæ suggesto quod inquisitores
pravitatis hæreticæ illarum partium qui tunc erant et pro tempore
fuerant multa illis gravamina et injurias irrogarunt, iniquos
contra eos et alios illarum partium processus contra justitiam
facientes, idem prædecessor hujusmodi suggestionibus aurem
accommodans, bonæ memoriæ Petro episcopo Prænestinensi tunc tituli
Sancti Vitalis et venerabili fratri nostro Berengario episcopo
Tusculanensi, tunc tituli SS. Nerei et Achillei presbiteris
cardinalibus qui partium illarum notitiam habebant et per partes
illas transitum facere tunc habebant, suis dedit litteris in
mandatis ut de præmissis suggestionibus et aliis incidentibus se
plenius informarent, et nihilominus interim personis prosequentibus
negotium memoratum de securitate idonea, pendente dicto negotio,
auctoritate apostolica providerent nec permitterent eos per eosdem
inquisitores aliquatenus molestari; præfati quoque cardinales
hujusmodi commissionis prætextu Aymerico de Castro burgensi
Carcassonæ et quibusdam aliis tunc negotium prosequentibus
supradictum securitatem hujusmodi, pendente dicto negotio,
apostolica auctoritate præstantes, illos sub sua protectione et
sedis apostolica receperunt; quam receptionem idem prædecessor
noster ratam habens et gratam mandavit illam inviolabiliter
observari, eisdem inquisitoribus districtius inhibendo ne contra
præfatum Aymericum et alios officii eorum prætextu procederent
quoquomodo, donec præfatum negotium esset per sedem apostolicam
terminatum et a sede ipsa aliud reciperent in mandatis. Quia vero
præfati Aymericus et alii circa proposita et objecta per eos
ulterius coram prædecessore præfato ac etiam coram nobis negotium
ipsum prosequi neglexerunt et quasi negligunt, præfata protectione
securi, nos nolentes sicut etiam non debemus propterea vestrum
officium impediri, securitatem ipsam penitus revocantes discretioni
vestræ per apostolica scripta mandamus quatinus contra eumdem
Aymericum et alios in decreta vobis provincia, Deum et justitiam
habendo præ oculis, procedentes, non obstantibus securitate
prædicta et aliis securitatibus, protectionibus, confirmationibus,
ordinationibus, et inhibitionibus quibuscumque dicti prædecessoris
aut aliorum quorumlibet, juxta formam vobis traditam ac canonicas
sanctiones et de peritorum consilio officii vestri debitum curetis
exequi diligenter. Datum Avenione, tertio Kalendas Aprilis,
pontificatus nostri anno secundo (30 Mart. 1318).

VII.

Exequatur of on Inquisitor for Champagne.

(Archives de l'Inquisition de Carcassonne.--Doat, XXXII. fol. 127.)

Philippus regis Franciæ primogenitus Dei gratia rex Navarræ,
Campaniæ et Briæ comes palatinus dilectis et fidelibus suis
universis baillivis, castellanis, vasallis, præpositis,
communitatibus villarum et earum rectoribus, cæterisque communia
officia gerentibus in nostris comitatibus Campaniæ et Briæ, ad quos
præsentes litteræ pervenerint salutem et dilectionem. Tenore
præsentium bovis districte præcipitiendo mandamus, quatenus dilecto
fratri Guillelmo Altissiodorensi ordinis fratrum prædicatorum
præsentium exhibitori domini Papæ inquisitori hæreticorum ac
perfidorum Judæorum in regno Franciæ sine mora et qualibet
difficultate plenarie obediatis, sicut vobis in citando, capiendo,
detinendo, ad eos mittendo seu etiam ducendo et puniendo tam
Christianos quam Judæos, quos idem frater inquisitor invenerit
culpabiles contra statuta ecclesiæ et fidem Domini nostri Jesu
Christi, ipsum nihilominus familiam et res ipsius custodientes et
defendientes sicut nos et familiam et res nostras. In cujus rei
testimonium præsentibus litteris nostrum fecimus apponi sigillum.
Actum et datum Parisius, die Dominica in crastino Sancti Matthiæ
apostoli, anno Domini MCC. octuagesimo quarto, mense Februarii (25
Feb. 1285).

VIII.

Sentence of Marguerite la Porete.

(Archives nationales de France.--J. 428, No. 15.)

In Christi nomine amen. Anno ejusdem MCCC decimo, indictione
octava, die dominica post Ascensionem Domini (31 Maii),
pontificatus beatissimi patris domini C. divina providentia Pape
quinti anno quinto, in Gravia Parisius, facta ibidem congregatione
sollempni, assistentibus mihi reverendo in Christo patre domino
Parisiensi episcopo, magistris Johanne de Frogerio officiali
Parisiensi, C. de Chenat, Johanne de Domnomartino, Xaverio de
Charmoia, Stephano de Bercondicuria, fratribus Martino de
Abbatisvilla bachalario in theologia, Nicolao de Avessiaco ordinis
predicatorum, Johanne Marchandi preposito Parisiensi, G. de Choques
et pluribus aliis ad hoc specialiter evocatis, presentibus etiam
pluribus processionibus ville Parisius et populi multitudine
copiosa, et me notario publico infrascripto, religiosus vir et
honestus frater G. de Parisius, ordinis predicatorum, inquisitor
heretice pravitatis in regno Francie auctoritate apostolica
deputatus in scriptis tulit sententias infrascriptas sub hac forma:

In nomine Patris et Filii et Spiritua Sancti amen. Quia nobis
fratri Guillelmo de Parisius ordinis predicatorum inquisitori
heretice pravitatis in regno Francie auctoritate apostolica
deputato, constat et constitit evidentibus argumentis te,
Margaritam de Hannonia dictam Perete, super labe heretice
pravitatis vehementer esse suspectam, propter quod citari te
fecimus ut compareas in judicio coram nobis, in quo existens
personaliter a nobis ortata pluries canonice et legitime ut coram
nobis juramentum prestares de plena pura et integra veritate
dicenda de te et aliis super hiis que ad nobis commissum
inquisitionis officium pertinere noscuntur, que facere
contempsisti, licet a nobis fueris pluries super hoc et locis
pluribus requisita, in hiis fuisti semper contumax et rebellis, pro
quibus contumaciis et rebellionibus evidentibus et notoriis hoc
exigentibus de multorum peritorum consilio, in te sic rebellem et
contumacem sententiam majoris excommunicationis tulimus et in
scriptis, quam, licet te notificata fuisset, post notificationem
predictam fere per annum et dimidium in tue salutis dispendium
sustinuisti animo pertinaci, licet tibi pluries obtulerimus nos
tibi absolutionis beneficium impensuros secundum formam ecclesie si
hoc humiliter postulares, quod usque nunc petere contempsisti nec
jurare nec respondere nobis super premissis hactenus voluisti,
propter que secundum sanctiones canonicas pro convicta et confessa,
et pro lapsa in heresim seu pro heretica te habemus et habere
debemus: Porro dum tu Margarita in istis rebellionibus obstinata
maneres, ducti conscientia volentes officii nobis commissi debitum
exercere inquisitionem contra te et processum fecimus super
predictis, prout exegit ordo vite, ex quibus inquisitione et
processu nobis constitit evidenter quondam composuisse te librum
pestiferum continentem heresim et errores, ob quam causam fuit
dictus liber per bone memorie Guidonem olim Cameracensem
episcopum[613] condemnatus et de mandato ipsius in Valencenis in
tua combustus presentia publice et patenter; a quo episcopo tibi
fuit sub pena excommunicationis expresse inhibitum ne de cetero
talem librum componeres vel haberes aut eo vel simili utereris,
addens et expresse ponens dominus episcopus in quadem littera suo
sigillata sigillo, quod si de cetero libro utereris predicto vel si
ca que continebantur in eo verbo vel scripto de cetero attemptares,
te condempnabat tanquam hereticam et relinquebat justiciandam
justicie seculari. Post vero dicta omnia dictum librum contra
dictam prohibitionem pluries habuisti et pluries usa es, sicut et
ejus patet recognitionibus factis nedum coram inquisitore
Lotharingie et coram reverendo patre et domino, domino Johanne tunc
Cameracensi episcopo, nunc archiepiscopo Senonensi,[614] dictum
eumdem librum, preter condempnationem et combustionem predictas,
sicut bonum et licitum communicasti reverendo patri domino Johanni
Cathalonensi episcopo et quibusdam personis aliis, prout ex
fidedignorum juratorum et super hiis coram nobis evidentibus
testimoniis nobis liquet. Nos igiter super premissis omnibus
deliberatione prehabita diligenti communicatoque multorum peritorum
in utroque jure consilio, Deum et sancta evangelia pre oculis
habentes, de reverendi patris et domini Domini G. Dei gratia
Parisiensis episcopi consilio et assensu, te Margaritam non solum
sicut lapsum in heresim sed sicut relapsam finaliter condempnamus,
et te relinquimus justicie seculari, rogantes eam ut citra mortem
et membrorum mutilationem, tecum agat misericorditer quantum
permictunt canonice sanctiones; dictum etiam librum tanquam
hereticum et erroneum upote errores et heresim continentem, judicio
magistrorum in theologia Parisius existentium et de eorumdem
consilio finaliter condempnamus ac demum excommunicari volumus et
comburi; universis et singulis habentibus dictum librum
precipientes districte et sub pena excommunicationis quod infra
instans festum Apostolorum Petri et Pauli nobis vel priori fratrum
predicatorum Parisius, nostro commissario, sine fraude reddere
teneantur. Actum Parisius in Gravia, presente predicto patre
reverendo Parisiensi episcopo, clero et populo dicte civitatis
ibidem sollempniter congregate, Dominica infra Ascensionem Domini,
anno Domini MCCC decimo.

CONSULTATION OF CANON LAWYERS ON THE CASE OF MARGUERITE LA PORETE,
HELD MAY 30, 1310.

Universis presentes litteras inspecturis, Guillelmus dictus Frater
archidiaconus Laudonie in ecclesia Sancti Andree in Scocia, Hugo de
Bisuncio canonicus Parisiensis, Johannes de Tollenz canonicus
Sancti Quintini in Veromandua, Henricus de Bitunia canonicus
Furnensis et Petrus de Vallibus curatua Sancti Germani
Altissiodorensis de Parisius, et etiam regentes Parisius in
decretis, salutem in actore salutis. Noveritis virum venerabilem
devotum et discretum fratrem Guillelmum de Parisius ordinis
predicatorum inquisitorem heretice pravitatis in regno Francie
auctoritate sedis apostolice deputatum, inque processum qui
sequitur nobis intimasse, consultationemque nobis fecisse inferius
annotatam. Processus equidem talis est: Tempore quo Margarita dicta
Porete suspecta de heresi fuit in rebellione et in inobedientia,
nolens respondere nec jurare coram inquisitore de hiis que ad
inquisitionis sibi commisse officium pertinent, ipse inquisitor
contra eam nihilominus inquisivit et etiam depositione plurium
testium invenit quod dicta Margarita librum quemdam composuerat
continentem hereses et errores qui de mandato reverendi patris
domini Guidonis condam Cameracensis episcopi publice et
sollempniter tanquam talis fuit condempnatus et combustus et per
litteram dicti episcopi fuit ordinatum quod si talia sicut ea que
continebantur in libro de cetero attemptaret verbo vel scripto earn
condempnabat et relinquebat justiciandam justicie seculari. Invenit
etiam idem inquisitor quod ipsa recognovit in judicio semel coram
inquisitore Lotharingie et semel coram reverendo patre Domino
Philippe tunc Cameracensi episcopo, se post condempnationem
predictam librum dictum habuisse et alios: invenit etiam idem
inquisitor quod dicta Margarita dictum librum in suo consimili
eosdem continentem errores post ipsius libri condempnationem
reverendo patri Domino Jo. Dei gratia Catbalaunensi episcopo
communicavit ac nedum dicto domino sed et pluribus aliis personis
simplicibus, begardis et aliis tanquam bonum. Consultatio autem ex
predictis resultans per prefatum inquisitorem ut pertactum est
nobis facta talis est: Videlicet, utrum in talibus dicta beguina
debeat relapsa judicari? Nos autem fidei catholice zelatores,
veritatisque canonice professores qualescumque consultationi
predicte respondentes, dicimus quod ipsa beguina. supposita
veritate facti precedentis, judicanda est relapsa et merito
relinquenda est curie seculari. In cujus rei testimonium sigilla
nostra presentibus apposuimus. Datum anno Domini MCCC decimo
sabbato post festum beati Joannis ante portam latinam.[615]

IX.

EXEQUATUR OF AN INQUISITOR ISSUED BY PHILLIPE LE BON OF BURGUNDY.

(MSS. Bib. Nat., fonds Moreau, 444 fol. 10.)

Philippus universis et singulis seneschallis, baillivis, scultetis,
officiariis et justiciariis nostris præsentibus et futuris, et
locatenentibus eorumdem per ducatus et diatrictus nostras infra
dyoceses Cameracensis et Leodiensis constitutos, ad quos præsentes
nostræ litteræ pervenerint salutem et omne bonum. Cum religiosus
dilectusque noster frater (Henricus) Kaleyser sacræ theologiæ
professor ordinis fratrum prædicatorum inquisitor bæreticæ
pravitatis per provincialem provinciæ Theotoniæ in prædictis
Cameracensi et Leodiensi dyocesibus auctoritate apostolica
specialiter deputatus pro Dei servitio et cultu seu exaltatione
sanctæ fidei orthodoxæ utque ipsum hæresis crimen a dictis partibus
quibus presidemus si forsan alicubi vigeat seu inoleat valeat
extirpare ad loca seu partes nostræ jurisdictioni subjectas et
vobis commissas declinare quisquam habeat seu etiam proficisci,
nosque velut princeps catholicus qui de manu altissimi multa bona
variosque honores recognoscimus recipisse in prædictis et aliis qui
divinum continuo obsequium complacere ut convenit plurimum
cupiantes intendimus ymo et volumus favorabilem dare locum,
ipsumque inquisitorem tanquam Dei specialem ministrum nostris
prosequi gratiis et favoribus optamus ideo vobis et cuilibet vestum
qui super hoc fueritis requisiti seu fuerit requisitus, districte
præcipiendo mandamus sub obtentu gratiæ nostra quatenus dictum
fratrem Henricum inquisitorem quotiescumque ad exercendum dictum
officium ad dicta loca seu partes vobis commissas contigerit se
transferre et supra prædictis sæculare brachium invocando vestrum
auxilium postulare, eumdem inquisitorem favorabiliter admittatis,
et eidem in et supra prædictis sæculare brachium invocando vestrum
auxilium impendatis, capiendo seu capi faciendo quoscumque ipse
inquisitor debita informatione seu inquisitione prævia et juris
ordine alias desuper observato de memorato facinore suspectos vel
diffamatos noverit et hæreticos quosque vobis duxerit nominandos,
et captos etiam detinendo, et infra jurisdictionem vestram ad locum
de quo dictus inquisitor vobis dixerit deducendo, necnon poena
debita plectendo eosdem sicut ipse decreverit et est fieri
consuetum, si videlicet quando et quotiens ac prout ipse inquisitor
vos duxerit requirendos. Ut autem inquisitor præfatus suum
inquisitionis officium securius et liberius exercere valeat, nostro
suffultus presidio et favore, inquisitorem eumdem ipsiusque socium
ac ejus notarium et familiam, res et bona eorum, sub nostris
protectione, defensione et salvagardia speciali atque securo
conductu recepimus et recipimus per præsentes, mandantes vobis
omnibus et singulis supradictis ut vestrum cuilibet quatenus
nostras protectionem, defensionem et salvagardiam securumque
conductum hujusmodi dicto inquisitori ejusque socio ac notario,
familiæ, bonis et rebus eorum inviolabiliter observando, nullam
injuriam nullumque dispendium, gravamen aut dampnum aliquod ipsis
inferre in personis ac bonis a quocumque permittatis, quinnymo
provideatis eisdem de securo transitu et salvo conductu si et prout
per dictum inquisitorem inde fueritis requisiti. Datum in oppido
nostro Bruxellensi mensis novembria die nona, anno Domini MCCCC
tricesimo primo.

X.

WALDENSIANISM IN THE SENTENCES OF PIERRE CELLA.

(Doat, XXI.)

I select a few of the sentences of Pierre Cella in 1241-2,
illustrating the development of Waldensianism at that period, and
the relations between it and Catharism. The sects were perfectly
distinct, but frequently the people, in their antagonism to the
established Church, looked favorably on both, and considered them
equally as "_boni homines_." It will be borne in mind that, in
the language of the Inquisition, "heretic" always means Catharan.
The following cases are all from Gourdon and Montauban.

Galterus Archambaut vidit hereticos pluries in diversis locis,
audivit predicationes eorum, et comedit cum eis sepe, et adoravit
eos sepe, et pacis osculum more hereticorum pluries recepit et
interfuit hereticationibus duabus, et adduxit Valdenses ad
hereticos in domum suam, ubi disputaverunt, et conduxit hereticos,
et fuit depositarius eorum, multociens adoravit eos et comedit cum
eis, et dedit eis de bonis suis, et audivit predicationes eorum
tociens quod non recordatur, et credebat quod essent boni homines
et quod esset salus cum eis, et si moreretur vellet mori in manibus
eorum.--Stabit Constantinopoli per quinque annos, de cruce et via
sicut alii, et tenebit pauperem quamdiu vixerit (fol. 196-7).

B. Bonaldi vidit P. de Vallibus Valdensem, et audivit predicationem
ejus, et credidit aliquando quod non debet homo jurare, et in domo
sua propria recepit Joset de Noguer hereticum, et disputavit cum
eo, et ipse commendavit sectam Valdensem.--Idem quod proxima,
excepta cruce (id est, Ibit ad Podium, Sanctum Egidium, Sanctum
Jacobum, Sanctum Salvatorem de Asturia, Sanctum Marcialem, Sanctum
Leonardum, Sanctum Dyonisium, Sanctum Thomam Cantuariensem) (fol.
201).

Petrus de Verniolo habuit hereticos et Valdenses in fortia sua, et
locutus est alteri eorum, consuluit Valdenses de infirmitate
sua.--Ibit ad Podium, Sanctum Egidium et Sanctum Jacobum (fol.
202).

Pana tociens recepit Valdenses quod non recolit, et fuit hospes
Valdensium, et misit eis tociens panem, vinum, et alia comestibilia
quod non nescit numerum, et fuit in domo sua facta disputatio inter
Valdenses et credentes hereticis, et diligebat P. de Vallibus
tanquam angelum Dei:--Sicut proxima, excepto paupere et cruce (i.e.
Ibit ad Podium, Sanctum Egidium, Sanctum Salvatorem de Asturia,
Sanctum Marcialem, Sanctum Leonardum, Sanctum Dyonisium, Sanctum
Thomam Cantuariensem) (fol. 203).

Petrona uxor Raimundi Joannis, adduxit P. de Vallibus Valdensem ad
domum suam, et tenuit per octo dies, et dedit ad comedendum et
bibendum, et audivit eum ibi, et tenuit per tres septimanas
Geraldam Valdensem, et credebat quod esset bona mulier, et dedit ei
de bonis suis, et vidit hereticos et audivit predicationem eorum,
et misit eis panem, vinum, et nuces.--Sicut Huga, excepta cruce
(i.e. Ibit ad Podium, ad Sanctum Egidium, Sanctum Jacobum et
Sanctum Salvatorem de Asturia, Sanctum Marcialem Lemovicensem,
Sanctum Leonardum, Sanctum Dyonisium et Sanctum Thomam
Cantuariensem), et tenebit pauperem per annum (fol. 204).

G. de Pradels vidit hereticos, audivit predicationem eorum, dedit
eis de bonia suis, et pluries vidit et in diversis locis hereticos,
et credebat quod boni homines essent, pluries vidit Valdensem, et
credidit quod bonus homo esset, et dedit ei ad comedendum semel, et
audivit predicationem ejus.--Portabit crucem per biennium (fol.
208).

G. Ricart pluries vidit hereticos et in diversis locis et sepe
audivit predicationem eorum, et interfuit appareilhamento, recepit
osculum pacis ab eis, comedit cum eis, recepit pluries eos in domum
suam, dedit eis ad comedendum, recepit ab eis forcipes, dedit eis
unam capam, unam camisiam, unam tunicam, unam quartam frumenti,
duxit Valdenses ad hereticos ad disputandum in die Pasche,
associavit hereticos, fuit depositarius eorum, et multociens
audivit predicationem hereticorum, credebat quod essent boni
homines, et, si moreretur, vellet mori in manibus eorum, tociens
adoravit eos quod non recordatur.--Stabit Constantinopoli per tres
annos, de cruce et via sicut alii, et tenebit pauperem quamdiu
vixerit (fol. 208).

P. de Gaulenas viciit Valdenses et hereticos et locutus est cum eis
in quadam navi, et cum audisset hereses quas dicebant, recessit ab
eis.--Ibit ad Sanctum Jacobum (fol. 230).

P. Baco vidit Valdenses multociens et dedit eis eleemosynas et
audivit predicationem Valdensium, et diligebat eos, et credebat
quod essent boni homines, et frequenter dabat eis de suo, et
interfuit cene Valdensium, et comedit de pane benedicto, vino et
piscibus hereticorum et accepit pacem ab eis; item dedit
Valdensibus ad comedendum in domo sua; item interfuit disputationi
hereticorum et Valdensium, et dedit eis duodecim denarios.--Idem
quod proximus (i.e. Ibit ad Podium, Sanctum Egidium, Sanctum
Jacobum et Sanctum Thomam) et amplius ad Sanctum Dyonisium (fol.
231).

P. R. Boca dixit quod vidit multociens Valdenses et in diversis
locis, et etiam habuit eos in domo sua, et audivit ibi monitiones
eorum; item credebat quod essent boni homines; item pluries venit
ad hereticos et audivit predicationem eorum, et alibi vidit
hereticos et accepit pacem ab ipsis hereticis; item tercio vidit
hereticos et adoravit eos; item quarto vidit hereticos et audivit
predicationem eorum et adoravit eos; item recepit in porticu suo
hereticum, et duxit eum inde ad quemdam locum, et dedit cuidam
heretico unam capam; item credidit a principio quod Valdenses erant
boni homines, et idem credidit postea de hereticis.--Stabit
Constantinopoli tribus annis, de cruce et via sicut alii (fol.
232).

P. Lanes senior dixit quod vidit Valdenses et dedit eis
eleemosinam, et uxor sua dedit se Valdensibus in morte et fuit
sepulta in cimiterio eorum, ipse tamen absens erat, ut dixit, et
vidit alibi Valdenses.--Ibit ad Podium, Sanctum Egidium et Sanctum
Jacobum (fol. 232).

Johannes Toset dixit quod multociens vidit hereticos et in diversis
locis, et fuit presens quando quidam fecit se hereticum apud
Rabastens, et tunc vidit multos hereticos ibi; item audivit
predicationem hereticorum et adoravit eos bis; item dedit sorori
sue heretice pluries denarios; item associavit hereticos; item
associavit avunculum suum quando fecit se hereticum apud Villamur;
item consuluit Valdensibus pro infirmitate sua, et credidit quod
essent boni homines.--Stabit tribus annis Constantinopoli, de
cruce et via sicut alii (fol. 232-33).

Ramon Carbonel vidit multos Valdeuses et in diversis locis, et
induxit fratrem suum ut solveret solidos ducentos Valdensibus
legatos eis; item, interfuit disputationi Valdensium et
hereticorum; item, interfuit cene Valdensium et comedit de pane et
piscibus benedictis ab eis, de vino bibit, et audivit predicationem
eorum.--Ibit ad Podium, Sanctum Egidium, Sanctum Jacobum, Sanctum
Dyonisium et Sanctum Thomam (fol. 234).

Jacobus Carbonel dixit quod frequenter venit ad scholas Valdensium
et legebat cum eis; item interfuit disputationi hereticorum et
Valdensium et comedit de pane et pisce benedictis ab eis, de vino
bibit, et tunc erat duodecim annorum vel circa, et credidit quod
Valdenses erant boni homines usque ad tempus quo ecclesia
condemnavit eos.--Ibit ad Podium, Sanctum Egidium, Sanctum Jacobum
et Sanctum Dyonisium (fol. 234).

Bartholomeus de Posaca dixit quod adduxit quemdam Valdensem ad
uxorem suam infirmam, qui curam illius egit, et audivit
predicationem Valdensium, et ex tunc dilexit eos, et venerunt
pluries ad domum ejus, et faciebat eis eleemosinas dando eis panem
et vinum et multociens et in diversis locis audivit predicationem
eorum; item interfuit cene Valdensium et comedit ut supra; item
pluries (accepit) pacem ab eis.--Ibit ad Podium, Sanctum Egidium,
Sanctum Jacobum et Sanctum Thomam (fol. 236).

Guillelmus de Catus dixit quod cum frater suus et filia ejus
infirmarentur adduxit Valdenses ad domum suam ut haberent curam
eorum; item, audivit expositionem evangelii a quodam Valdensi; item
aliquando iverunt Valdenses ad restringendum dolium suum et tunc
dedit eis ad comedendum; item aliquando volebat eis facere
eleemosinas sed nolebant accipere; item aliquando accepit pacem ab
eis et audivit admonitiones eorum; item credidit quod essent boni
homines, et ea quæ dicebant et faciebant placebant ei.--Ibit ad
Podium, Sanctum Egidium, Sanctum Jacobum et Sanctum Dyonisium (fol.
236).

P. Austores audivit multociens predicationem Valdensium dum
predicarent publice in viis; item quidam apportavit sibi de pane
pisceque benedicto a Valdensibus et comedit; item credidit quod
essent boni homines et quod homo posset salvari cum ipsis; item
dixit quod postquam audivit quod ecclesia condamnaverat eos non
dilexit eos.--Ibit ad Podium, Sanctum Egidium et Sanctum Jacobum
(fol. 237-8).

Domina de Coutas vidit Valdenses publice predicantes, et dabat eis
eleemosinas, et venit ad domum in qua manebant et audivit
predicationem eorum, et multociens ivit ad eos pro quodam infirmo;
item in die Parasceves venit bis ad Valdenses et audivit
predicationem eorum, et confessa fuit Valdensi cuidam peccata sua,
et accepit peniteutiam a Valdense; item credebat quod esseut boni
homines; item vidit hereticos et comedit cum eis cerasa; et
dicebatur quod esset reconciliata; item vidit alibi pluries
hereticos; item comedit de pane signato a Valdensibus.--Idem quod
proxima excepta cruce (i.e. Ibit ad Podium, Sanctum Egidium,
Sanctum Jacobum, Sanctum Thomam) (fol. 241).

B. Remon vidit Valdenses, et audivit predicationem eorum et
credebat quod essent boni homines; item, ivit ad hereticos volens
tentare qui essent meliores, Valdenses vel heretici, et ibi audivit
predicationem eorum; item alibi locutus est cum hereticis, et
adoravit eos postquam fuerat confessus quedam de predictis fratri
Guillelmo de Belvais; item adduxit sororem suam hereticatam a
Tholosa usque ad Montemalbanum, et conduxit eam et alias hereticas
usque ad quemdam mansum; item venit ad ipsas et portavit eis piscem
et bibit cum eis; item rogavit quemdam quod reciperet illas
hereticas in manso suo, quod et fecit, et promisit ei quinquaginta
solidos; item, alia vice comedit cum hereticis; item fecit donum
dictis hereticis et audivit predicationem eorum et comedit cum eis;
item, apportavit hereticis fructus; item, fecit tunicam et capam
sorori sue heretice; item, vidit hereticis et credebat quod essent
boni homines et haberent bonam fidem, et comedit de pane signato ab
eis; item, disputavit cum quodam de fide hereticorum et Valdensium,
et approbavit fidem hereticorum.--Stabit Constantinopoli tribus
annis, de cruce et via sicut alii (fol. 242).

G. Macips vidit Valdenses qui habuerunt curam ejus in infirmitate
sua, et pluries venerunt ad domum ipsius et audivit admonitiones
eorum, et dedit eis pluries eleemosinas, et credebat quod essent
boni homines; item, posuit fidejussorem quemdam hereticum pro eo
pro quindecim solidis; item, vidit hereticos et audivit
admonitionem eorum; item, vidit hereticos et audivit predicationem
eorum, et promisit cuidam heretico servitium suum.--Ibit ad Podium,
Sanctum Egidium, Sanctum Jacobum, Sanctum Salvatorem, Sanctum
Dyonisium et Sanctum Thomam (fol. 246).

Guillelmus Laurencii vidit hereticos predicantes, et interfuit
disputationi hereticorum et Valdensium, et fecit sibi fieri
emplastrum a Valdensibus.--Ibit ad Podium, Egidium et Sanctum
Jacobum (fol. 250).

J. Austores vidit hereticos multociens et adoravit eos multociens,
et audivit predicationem eorum multociens. et comedit de pane
benedicto ab hereticis et de nucibus; item vidit hereticos alibi;
item dixit quod multociens vidit et in diversis locis et
temporibus, et quotiens videbat hereticos adorabat eos semel; item,
vidit Valdenses et audivit predicationem eorum multociens, et dedit
eis panem et vinum multociens, et credebat quod essent boni
homines.--Stabit Constantinopoli tribus annis, de cruce et via
sicut alii (fol. 256).

A. Capra dixit quod multociens duxit quemdam Valdensem ad domuin
suam pro infirmitate sue uxoris et dedit Valdensibus multociens
panem et vinum et carnes; item, dixit quod portavit panem et piscem
Valdensibus ad domum suam; item, dixit quod audivit predicationem
Valdensium; item, dixit se audivisse predicationem eorum in platea
multociens; item, in die Pasche dedit Valdensibus carnes et comedit
de cena Valdensium.--Ibit ad Podium, Sanctum Egidium, Sanctum
Jacobum et Sanctum Thomam (fol. 257).

B. Clavelz vidit Valdenses et audivit predicationem eorum in
plateis et interfuit cene Valdensium et cenavit cum eis in die
Jovis cene, et audivit ibi predicationem eorum, et dedit eis
multociens panem et vinum, et credebat quod essent boni
homines.--Ibit ad Podium, Sanctum Egidium, Sanctum Jacobum et
Sanctum Dyonisium (fol. 258).

XI. LETTERS OF CHARLES I. OF NAPLES.

1.

(Archivio di Napoli, Anno 1269, Reg. 3, Letters A, fol. 64.)

Scriptum est comitibus, marchionibus, baronibus, potestatis et
consulibus civitatum et villarum comitatibus, ac omnibus aliis
potestatem et jurisdictionem habentibus et aliis amicis et
fidelibus suis ad quos presentes littere pervenerint salutem et
omne bonum. Cum dilecti nobis in Christo fratres predicatores in
terris carissimi domini et nepotis nostri illustris regis Francie
inquisitores heretice pravitatis auctoritate apostolica deputati in
Lombardia et ad alias partes ytalie sane intelleximus proficisci
intendant seu mittere nuncios speciales ad explorandos ibi
hereticos et alios pro heresi fugitivos qui de terris predictis
aufugerent et se ad partes ytalie transtulerunt et pro ipsis
hereticis et fugitivis ad loca unde aufugerint per se vel per
eosdem nuncios reducendis, rogamus et requerimus quatenus eisdem
fratribus vel predictis eorum nuntiis presentium portatoribus in
exigendis predictis vestrum impendatis consilium auxilium et
favorem ut per terras et potestates vestras ipsos salvo et secure
cum rebus societatis et familia suis conducatis et conduci faciatis
eundo redeundo et morando. Ad salvamentum et liberationem eorum
efficaciter intendentes quocies sibi necesse fuerit et vos inde
credederint requirendos. Datum apud urbem veterem penultimo madii
primæ indictionis.

2.

(Anno 1269, Registro 4, Letters B, fol. 47.)

Scriptum est universis justitiariis secretis baiulis judicibus
magistris juratis ceterisque officialibus atque fidelibus suis per
regnum sicilie constitutis etc. Cum religiosus vir frater
benvenutus ordinis Minorum inquisitor heretice pravitatis
Regebatium et Jacobucium familiares suos latores presentium pro
capiendis quibusdam hereticis per diversas partes regni nostri
morantibus quorum nomina inferius continentur mittat ad presens et
petiverit nostrum sibi ad hoc favorem et auxilium exhiberi
fidelitati tue precipiendo mandamus quatenus ad requisitionem
dictorum nunciorum vel alterius eorumdem omnes hujusmodi hereticos
cum bonis eorum omnibus tam stabilibus quam mobilibus seseque
moventibus capientes faciatis personas illorum in locis tutis cum
summa diligentia custodiri. Bona vero ipsorum ad opus nostre curie
fideliter et solliciter conservari. Attentius provisuri ne in hoc
aliquem adhibeatis negligentiam vel defectum sicut divinam et
nostram indignationem cupitis evitare et nihilominus de hiis que
ceperitis faciatis fieri quatuor publica consimilia instrumenta,
quorum uno penes vos retento alio penes eum qui bona ipsa
custodierit dimisso. tercium ad cameram nostram et quartum ad
magistros rationales magne nostre curie destinetis. Nomina vero
hereticorum ipsorum sunt hec (sequuntur nomina 67). Datum in
obsidione lucerie XII. Augusti decime secunde indictionis.

3.

(Anno 1269, Reg. 6, Lettera D, fol. 135.)

Karolus etc. Berardo de Rajona militi etc. Cum te ad justitiariatum
aprutii et comitatue molisii pro inveniendis et capiendis patarenis
hereticis ac receptatoribus et fautoribus eorum specialiter duximus
destinandum fidelitati tue districte precipiendo mandamus quatenus
ad partes illas etc. personaliter conferens in inveniendis et
capiendis ipsis omnem curam quam poteris et diligentiam et
sollicitudinem studeas adhibere, ita quod possis exinde in
conspectu nostre celsitudinis commendabili merito apparere. Nos
enim scribimus omnibus officialibus nostris ceterisque in eisdem
partibus constitutis ut super hiis celeriter exequendis dent tibi
consilium et auxilium opportunum. Datum Neapoli XIII. Decembris
XIII. indictionia.

4.

(Anno 1270. Reg. 9, Lettera C, fol. 39.)

Xiiij Martii Neapoli scriptum cst Johannutio de Pando magistro
portuiano et procuratori curie in principatu et terra laboris etc.
Qnia ex insinuatione fratris Mathei de Castro Maris inquisitoris in
regno Sicilie heretice pravitatis intelleximus quod idem frater
Matheus nuper invenerit in civitate beneventana tres patarenos,
unum videlicet lombardum nomine Andream de Vivi Mercato, alium
nomine Judicem Johannem de zeccano, et tertium Thomasium Russum
nomine de Maula saracena quos judicavit relapsos et tradi fecit
ignibus et comburi, quorum bona omnia sunt regie curie tanquam bona
Patarenorum juste et rationabiliter applicanta, Devotioni tue etc.
quatenus statim receptis presentibus de bonis omnibus tam
stabilibus quam mobilibus et semoventibus ipsorum Paterenorum cum
omni diligentia inquirere studeas, quibus inventis et captis debeas
ea pro parte curie fideliter procurare, faciens redigi in quaterno
uno transumptum inquisitionis ipsius in quo quaterno contineantur
etiam bona omnia que ceptris, quantitatem et qualitatem ipsorum in
quibuscumque consistant et ubi ac valorem annuum eorumdem; quem
quaternum cum litteris tuis continentibus processum tuum totum quem
in premissis hujusmodi sub sigillo tuo etc. sine dilatione
transmittas, in quo quaterno similiter redigi facias formam
presentium litterarum. Datum Neapoli ut supra.

5.

(Anno 1271, Reg. 10, Lettera B, fol. 96.)

Pro fratre Trojano inquisitore heretice pravitatis.--Item scriptum
est cabellotis seu credentiariis super ferro, pice, et sale
Neapolis ut cum scriptum fuerit eis alias ut de pecunia curie etc.
fratri Trojano inquisitori heretice pravitatis in justitiariatu
provincie terre laboris et aprutii de proventibus ferri picis et
salis Neapolis ad requisitionem suam pro expensia suis, alterius
socii fratis sui et unius notarii et trium aliarum personarum et
equorum suorum pro mensibus martii aprilis madii junii julii et
augusti presentis XIIII indictionis ad rationem de augustali uno
per diem uncias auri XLVII ponderia generalis in principio
videlicet dicti mensis martii deberent ecclesie exhibere etiam
mandatum est sub pena dupli ut dictam pecuniam juxta continentiam
predictarum litterarum eidem fratri Trojano vel nuncio etc.
persolvant. Datum ut supra (apud Montem Flasconem XVIII Martii, XIV
indictionis).

XII.

LETTERS OF CHARLES II. OF NAPLES ORDERING THE PROSECUTION OF A
REPLAPSED HERETIC.

(MSS. Chioccarelli, T. VIII.)

Scriptum est religioso viro Fratri Roberto de Sancto Valentino
Inquisitori in Regno Siciliæ post salutem. Olim religiose viro
Fratri Benedicto prædecessori tuo in eodem inquisitionis officio
post salutem scripsisse dicimur in hæc verba. Veridica nuper
accepimus relatione quod te ex officio tuo contra hæreticæ
pravitatis infectos inquirente Petrus de Bucclanico ipsius castri
archipresbyter de pluribus articulis contra fidem Catholicam
inventus est labefactus, cumque satis expediat in contemptæ
religionis vindictam ad reprimendum tam damnabile exemplum hæreticæ
pravitatis te satis insurgere viribus ad celerem punitionem tam
enormis criminis fidelitati tuæ mandamus quatenus statim receptis
presentibus sic omni specie corruptionis procul ejecta in præmissis
contra dictum archipresbyterum tam fideliter proscquaris processum
quod inde Deo placens honori ordinis tui deservias et apud nos qui
dicti negotii plenam habemus fidem et notitiam dignas tibi laudes
valeas vindicare. Datum apud Monasterium Regalis Vallis die 10
mensis Martii 4 Indict (1306).--Noviter autem facta nobis assertio
continebat quod memoratus archipresbyter ad vomitum rediens in
ejusdem hæreticæ pravitatis laqueum est relapsum, quod si veritate
fulcitur de tanta profecto obstinatione turbati devotionem tuam
attenta exhortatione requirimus ut tam ex processu dicti
prædecessoris tui contra dictum archipresbyterum ab olim habito
quam habendo per te ut cupimus denuo contra eum meritis (?) sive
indagine in prædictis sic tuæ disciplinæ virga in dictum
archipresbyterum proinde desæviat aspere ut impunitate non gaudeat
hostis fidei orthodoxæ. Tuque propterea digua apud Deum et nos
laude attolaris. Datum Neapoli apud Bartholomæum de Capua militem
Logothetam et Prothonotarium Regni Siciliæ anno Domini 1307 (1308)
die ultimo Augusti, 6 Indict. Regnorum nostrorum anno 24.

XIII.

OATH OF THE DOGE OF VENICE IN 1249.

(Archivio di Venezia. Codice ex Brera No. 277.)

Promissio Domini Marini Mauroceno.

In nomine dei eterni amen. Anno ab incarnatione domini nostri Jesu
Christi millesimo ducentesimo quadragesimo nono mense Junii die
terciodecimo intrante indictione septima Rivoalto. In palatio
ducatus Veneciarum feliciter amen.... Ad honorem dei et sacrosancte
matris Ecclesie et robur et defensionem fidei catholice studiosi
erimus cum consilio nostrorum consiliariorum vel maioris partis
quod probi et discreti et catholici viri eligantur et constituantur
super inquirendis hereticis in venecia. Et omnes illos qui dati
erunt pro hereticis per dominum Patriarchum Gradensem, Episcopum
Castellanum vel per alios episcopos provincie duchatus Veneciarum a
Grado videlicet usque ad caput aggeris comburi faciemus de consilio
nostrorum consiliariorum vel maioris partis ipsorum.... Ego Marinus
Maurocenus Dei gratia Dux manu mea subscripsi.

CAPITULARE SUPER PATARENIS ET USURARIIS (1256).

(Dal Registro intitulato, Capitolari di più Magistrati riformato
nell' anno 1376. Miscellanea Codici, No. 133, p. 121.)

Item juro quod amodo usque ad unum annum et per totum ipsum annum
simul cum meis vel cum altero eorum studiosus ero bona fide sine
fraude ad inquirendum et inveniendum patarenos hereticos et
suspectos de heresi tam venetos quam forinsecos in civitate
Rivoalti et si quem talem vel tales invenero secretum aput me
habebo et quam cito potero bona fide sine fraude denunciabo domino
Duci et consiliariis ejus vel aliis quibus per dominum ducem et
suum consilium fuerint hoc commissum. Hec autem omnia observabo
bona fide sine fraude remote odio vel amore prece vel precio, et
servitium inde non tollam nec faciam tolli. Item attendam et
observabo ea que continentur in capituiari maioris consilii.--Si
autem secundo in eodem crimine quis fuerit depreensus penam
predictam incurrat et bannizetur et expellatur de veneciis si
forinsecus fuerit venetus autem quociens inventus fuerit penam
incurrat predictam excepto quod de veneciis non bannizetur nec
expellatur. Post anno domini millesimo ducentesimo quinquagesimo
quinto (1256) indictione XIIII. mense februarii fuit hoc additum in
presente capitulare.

END OF VOL. II.

* * * * *

The following typographical errors were corrected by the etext transcriber:

Behind them now, moreover, was Gregory XI., the implacable and indefatigable persecutor of heresy=>Behind them now, moreover, was Gregory IX., the implacable and indefatigable persecutor of heresy

chair of St. Peter to be filled, and in 1216 Louis Hutin sent his=> chair of St. Peter to be filled, and in 1316 Louis Hutin sent his

* * * * *

FOOTNOTES:

[1] Diez, Leben und Werke der Troubadours, pp. 450, 576.--Millot, Hist. Littéraire des Troubadours, III. 244-50.

[2] Teulet, Layettes, II. 185, 226-8.

In 1239 we find Raymond asking for six months' delay in the payment of one of the instalments (Ib. p. 406).

[3] Concil. Tarraconens. ann. 1238 c. 11 (Mart. Ampl. Coll. VII. 134).--Ripoll I. 120, 145, 165.--Potthast No. 9452, 11092, 11094, 11515.--Vaissette, III. Pr. 365.--Teulet, Layettes, II. 262.--Arch. des Frères Prêcheurs de Toulouse (Doat, XXXI. 19)--C. 1 Sexto v. 2.--Raynald. ann. 1243, No. 30.--Arch. de l'Inq. de Carc. (Doat, XXXI. 69).--Bern. Guidon, de Trib. Grad. Prædicat. (Bouquet, XXI, 739).--Practica super Inquisit. (MSS. Bib. Nat., fonds latin, No. 14930, fol. 224).

When Cardinal Wolsey sought to reform the English Church he found the same difficulty in obtaining bishops to degrade clerical criminals, and he obtained from Clement VII. the same remedy (Rymer, XIV. 239).

[4] Coll. Doat, XXI. 149, 153, 156, 158.--MSS. Bib. Nat., fonds latin, No. 9992.

[5] Practica super Inquisit. (MSS. Bib. Nat., fonds latin, No. 14930, fol. 224).--Guill. Pelisso Chron. (Ed. Molinier. Anicii, 1880, pp. 6, 15).--Epistt. Sæcul. XIII. T. I. No. 688 (Monument. Hist. German.).--Bern. Guidon. Vit. Gregor. PP. IX. (Muratori S. R. I. III. 573).

One of the complaints made by Gregory IX. against Raymond, in 1236, was that he had neglected to pay the salaries of the professors, and that the school of Toulouse was dissolved (Teulet, Layettes, II. 315). In 1239, however, a receipt in full for them was exhibited to the papal legate (Ib. p. 397), and in 1242, when Raymond was under peril of death in the Agenois, his chief physician was Loup of Spain, the professor of medicine in the University (Ib. p. 466).

[6] Pelisso Chron. pp. 7-8.

[7] Ibid. pp. 9-10.

[8] Pelisso Chron. pp. 10-11.--Preger, Vorarbeiten zu einer Geschichte der deutschen Mystik, p. 17.

[9] Pelisso Chron. p. 13. Cf. Bern. Guidon. Vit. Gregor. PP. IX. (Muratori S. R. I. III. 573).

[10] Pelisso pp. 10-17.

[11] Ibid. pp. 17-20.

[12] Pelisso Chron. pp. 20-1.

[13] Ibid. p. 22.

[14] Pelisso Chron. pp. 23-5.

[15] Millot, Troubadours, II. 65-77.--Mary-Lafon, Histoire du Midi de la France, III. 396-99.

[16] Vaissette, III. 403.--Martene Thesaur. I. 985.--Pelisso Chron. pp. 13-14, 52-9.

Chabanaud (Vaissette, Éd. Privat, X. 330) thinks it probable that this Arnaud Catala is the troubadour of the same name, developing, like Folquet of Marseilles and others, from a poet to a persecutor.

[17] Vaissette, III. 402-3, 406; Pr. 370-1, 379-81.--Coll. Doat, XXXI. 33.--Teulet, Layettes, II. 321, 334.

[18]

"Car del pejors homes que son
Se defen et de tot le mont;
Que Franses ni clergia
Ni las autras gens ne l'affront;
Mas als bos s'humilia
Et l'mal confond."

(Peyrat, Les Albigeois et l'Inquisition, II. 394).

[19] Bern. Guidon. Vit. Gregor. PP. IX. (Muratori, S. R I. III. 573)--Archives Nat. de France J. 430, No. 17, 18.--Guill. Pod. Laur. c. 42.--Peyrat, Hist. des Albigeois, I. 287.--Harduin. Concil. VII. 203-8.--D'Achery Spicileg. III. 606.--Potthast No. 9771.--Epistt. Sæculi XIII. T. I. No. 577 (Mon. Germ. Hist.).--Matt. Paris ann. 1334, p. 280.--Vaissette, III. 399-400, 406.--Hist. Diplom. Frid. II. T. IV. pp. 485, 799-802.

[20] Pelisso Chron. pp. 25-8.

[21] Pelisso Chron. pp. 30-40.--Bern. Guidon. Hist. Fundat. Convent. Præidicat. (Martene Thesaur. VI. 460-1).--Epistt. Sæculi XIII. T. I. No. 688 (Mon. Germ. Hist.).--Guill. Pod. Laur. c. 43.

[22] Martene Thesaur. I. 992.--Epistt. Sæculi XIII. T. I. No. 688 (Mon. Germ. Hist.)--Teulet, Layettes, II. 314.

The subordination of the bishop to the inquisitors is further shown in the excommunication of the viguier and consuls of Toulouse, July 24, 1237, in which Bishop Raymond and other prelates are mentioned as assessors to the inquisitors (Doat, XXI. 148).

[23] Potthast No. 10152.--Epistt. Sæcul. XIII T. I. No. 700 (Mon. Germ. Hist.).--Hist. Diplom. Frid. II. T. IV. P. II. p. 912.--Vaissette, III. 408.--Pelisso Chron. pp. 40-1.

[24] Pelisso Chron. p. 41-2.

[25] Coll. Doat, XXI. 163.

[26] Pelisso Chron. pp. 43-51.--Coll. Doat, XXI. 149.--It is probable that among these victims perished Vigoros de Bocona, a Catharan bishop. Alberic de Trois Fontaines places his burning in Toulouse in 1233 (Chron. ann. 1233), but there is evidence of his being still alive and active in 1235 or 1236 (Doat, XXII. 222). He was ordained a "filius major" in Montségur about 1229, by the Catharan bishop, Guillabert de Castres (Doat, XXII. 226), and his name as that of a revered teacher continues for many years to occur in the confessions of penitents.

[27] Guill. Pod. Laur. c. 43.--Arch, de l'Évêché de Béziers (Doat, XXXI. 35).--Bern. Guidon. Libell. de Magist. Ord. Prædic. (Martene Ampl. Coll. VI. 422).--Raynald. ann. 1237, No. 32.

[28] Epistt. Sæculi XIII. T. I. No. 706 (Mon. Germ. Hist).--Potthast No. 10357, 10361.--Raynald. ann. 1237, No. 33, 37.--Teulet, Layettes, II. 339, No. 2514.--Vaissette, III. 410.--Coll. Doat, XXI. 146.

A deposition of Raymond Jean of Albi, April 30, 1238 (Doat, XXIII. 273), probably marks the term of the activity of the Inquisition before its suspension.

[29] Teulet, Layettes, II. 377, 386.--Epistt. Sæculi XIII. T. I. No. 731 (Mon. Germ. Hist.).--Raynald. ann. 1239, No. 71-3.--Arch. du Vatican T. XIX. (Berger, Actes d'Innocent IV. p. xix.).

[30] Arch. Nat. de France J. 430. No. 19, 20.--Guill. Pod. Laurent, c. 43.--Vaissette, III. 411.

[31] Guill. Pod. Laur. c. 43.--Guill. Nangiac. Gest. S. Ludov. ann. 1239.--Vaissette, III. 420.--Bern. Guidon. Vit. Gregor. PP. IX. (Muratori S. R. I. III. 574).--Teulet, Layettes, II. 457. It was not until 1247 that Trencavel released the consuls of Béziers from their allegiance to him.--Mascaro, Libre de Memorias, ann. 1247.

[32] A. Molinier (Vaissette, Éd. Privat, VII. 448-61).--Douais, Les Albigeois, Paris, 1879; Pieces justif. No. 4.

[33] D'Achery Spicileg. III. 621.--Vaissette, III. 424; Pr. 400.

[34] Guillem de Tudela V. 8980, 9183.--Trésor des Chartes du Roi à Carcassonne (Doat, XXII. 34-49).--Vaissette, Éd. Privat, VIII. 975.--Teulet, Layettes, II. 252, No. 2241.--Vaissette, III. 383, 422-3; Pr. 385, 397-99.--Ripoll VII. 9.--Potthast No. 9024.--Pelisso Chron. pp. 28-9.--Coll. Doat, XXI. 163-164, 166; XXIV. 81.

[35] The document is in the Collection Doat, XXI. 185 sqq.--Although it does not specify that the cases are of voluntary penitents within the time of grace, there is no risk in assuming this. The penances are all of the kind provided for such penitents; and in one case (fol. 220) it is mentioned that the party had not come in within the time, which would infer that the rest had done so. Besides, the extraordinary speed with which the business was transacted is wholly incompatible with prosecutions of accused persons striving to maintain their innocence.

[36] Coll. Doat, XXI. 210, 215, 216, 227, 229, 230, 238, 265, 283, 285, 293, 299, 300, 301, 305, 307, 308, 310.

[37] Concil. Narbonn. ann. 1244 c. 19.

[38] Pelisso Chron. pp. 49-50.--Coll. Doat, XXII. 216-17, 224, 228.--Schmidt, Cathares I. 315, 324.

[39] Coll. Doat, XXI. 153, 155, 158.

[40] Vaissette, III. 431; Pr. 438-42.--Doat, XXIV. 160.--Guill. Pod. Laur. c. 45.--Peyrat, Les Albigeois et l'Inquisition, II. 304.--Diez, Leben und Werke der Troubadours, p. 491.--Ripoll I. 117.--Analecta Franciscana, Quaracchi, 1887, II. 65.

The Catholic tradition at Avignonet was that some of the inquisitors' followers escaped to the church, where they were massacred with a number of Catholic inhabitants who had sought refuge there. In consequence of this pollution the church remained unused for forty years, and the anniversary of its reconciliation, on the first Tuesday in June, was still, in the last century, celebrated with illuminations and rejoicing as a local feast (Bremond _ap._ Ripoll l.c.)

[41] Vaissette, III. 456.--Guill. Pod. Laur. c. 45.--Molinier _ap._ Pelisso Chron. p. 19.--Molinier, L'Ensevelissement de Raimond VI. p. 21.--Vaissette, Éd. Privat, VIII. 1258.

[42] Teulet, Layettes, II. 466.--Maj. Chron. Lemovicens. ann. 1242 (Bouquet, XXI. 765).--Vaissette, III. Pr. 410.--Guill. Pod. Laur. c. 45.--Schmidt. Cathares, I. 320.--Bern. Guidon. Vit. Coelestin. PP. IV. (Muratori S.R.I. III. 589).

[43] Vaissette, III. 434-7, 439.--Teulet, Layettes, II. 470, 481-2, 484, 487, 488, 489, 493, 495, etc.

[44] Vaissette, III. Pr. 425.--Ripoll I. 118. Innocent's bull is dated July 10, 1243, within a fortnight after his election. The deputation had evidently been sent to Celestin IV., and the bull had been prepared in advance, awaiting the election of a successor.

[45] Archives de l'Évêché d'Albi (Doat, XXXI. 47).--Archives de l'Inq. de Carcassonne (Doat, XXXI. 63, 65, 97).--Berger, Registres d'Innocent IV. No. 31, 102.

[46] Vaissette, III. 443; Pr. 411, 433-4.--Potthast No. 10943, 11187, 11218, 11390, 11638.--Teulet, Layettes, II. 523, 524, 528, 534.--D'Achery, III. 621.--Berger, Registres d'Innocent IV. No. 21, 267, 360, 364, 594, 697, 1283.--Douais. Les sources de l'histoire de l'Inquisition (loc. cit. p. 415).

[47] Guill. Pod. Laur. c. 46.--Coll. Doat, XXII. 204, 210; XXIV. 76, 80, 168-72, 181.--Schmidt, Cathares, I. 325.--Peyrat, Les Albigeois et l'Inquisition, II. 363 sqq.

[48] Collection Doat, XXII. 202, 214, 237; XXIV. 68, 160, 182, 198.

[49] Millot, Troubadours, II. 77.--Berger, Registres d'Innocent IV. No. 37.

[50] Concil. Biterrens. ann. 1246, Consil. ad Inquis. c. 1.--Ripoll, I. 179.

[51] Doat, XXII. 217.--Molinier, L'Inquisition dans le midi de la France, pp. 186-90.--See also Peyrat, Les Albigeois et l'Inq. III. 467-73.--Vaissette, III. Pr. 446-8.--Teulet, Layettes, II. 566.

M. l'Abbé Douais (loc. cit. p. 419) tells us that the examinations in the inquest of Bernard de Caux number five thousand eight hundred and four.

[52] Vaissette, III. 457, 459; Pr. 467.--Guill. Pod. Laur. c. 48.--Baluz. et Mansi I. 210.--Arch. de l'Inq. de Carcassonne (Doat, XXXI. 105, 149).--Ripoll, I. 184.