Chapter XXXI: Prologue

Oft him ânhaga âre gebîdeð,
Metudes[1] miltse, þêah þe hê môdcearig
geond lagulâde longe sceolde
hrêran mid hondum hrîmcealde sæ:,
wadan wræclæ:stas: wyrd bið ful âræ:d! [5]
Swâ cwæð eardstapa earfeþa[2] gemyndig,
wrâþra wælsleahta, winemæ:ga hryres:

PLAINT OF THE WANDERER.

"Oft ic sceolde âna ûhtna gehwylce
mîne ceare cwîþan; nis nû cwicra nân,
þe ic him môdsefan mînne durre [10]
sweotule[3] âsecgan. Ic tô sôþe wât
þæt biþ in eorle indryhten þêaw,
þæt hê his ferðlocan fæste binde,
healde his hordcofan, hycge swâ hê wille;
ne mæg wêrig môd wyrde wiðstondan [15]
nê sê hrêo hyge helpe gefremman:
for ðon dômgeorne drêorigne oft
in hyra brêostcofan bindað fæste.
Swâ ic môdsefan mînne sceolde
oft earmcearig êðle bidæ:led, [20]
frêomæ:gum feor feterum sæ:lan,
siþþan gêara iû goldwine mînne
hrûsan heolster biwrâh, and ic hêan þonan
wôd wintercearig ofer waþema gebind,
sôhte sele drêorig sinces bryttan, [25]
hwæ:r ic feor oþþe nêah findan meahte
þone þe in meoduhealle[4] miltse wisse
oþþe mec frêondlêasne frêfran wolde,
wenian mid wynnum. Wât sê þe cunnað
hû slîþen bið sorg tô gefêran [30]
þâm þe him ly:t hafað lêofra geholena:
warað hine wræclâst, nâles wunden gold,
ferðloca frêorig, nâlæs foldan blæ:d;
gemon hê selesecgas and sincþege,
hû hine on geoguðe his goldwine [35]
wenede tô wiste: wyn eal gedrêas!
For þon wât sê þe sceal his winedryhtnes
lêofes lârcwidum longe forþolian,
ðonne sorg and slæ:p somod ætgædre
earmne ânhagan oft gebindað: [40]
þinceð him on môde þæt hê his mondryhten
clyppe and cysse, and on cnêo lecge
honda and hêafod, swâ hê hwîlum æ:r
in gêardagum giefstôles brêac;
ðonne onwæcneð eft winelêas guma, [45]
gesihð him biforan fealwe wæ:gas,
baþian brimfuglas, bræ:dan feþra,
hrêosan hrîm and snâw hagle gemenged.
Þonne bêoð þy: hefigran heortan benne,
sâre æfter swæ:sne; sorg bið genîwad; [50]
þonne mâga gemynd môd geondhweorfeð,
grêteð glîwstafum, georne geondscêawað.
Secga geseldan swimmað eft on weg;
flêotendra ferð[5] nô þæ:r fela bringeð
cûðra cwidegiedda; cearo[6] bið genîwad [55]
þâm þe sendan sceal swîþe geneahhe
ofer waþema gebind wêrigne sefan.
For þon ic geþencan ne mæg geond þâs woruld
for hwan môdsefa mîn ne gesweorce,
þonne ic eorla lîf eal geondþence, [60]
hû hî fæ:rlîce flet ofgêafon,
môdge maguþegnas. Swâ þês middangeard
ealra dôgra gehwâm drêoseð and fealleþ;
for þon ne mæg weorþan wîs wer, æ:r hê âge
wintra dæ:l in woruldrîce. Wita sceal geþyldig, [65]
ne sceal nô tô hâtheort nê tô hrædwyrde,
nê tô wâc wiga nê tô wanhy:dig,
nê tô forht nê tô fægen nê tô feohgîfre,
nê næ:fre gielpes tô georn, æ:r hê geare cunne.
Beorn sceal gebîdan, þonne hê bêot spriceð, [70]
oþ þæt collenferð cunne gearwe
hwider hreþra gehygd hweorfan wille.
Ongietan sceal glêaw hæle hû gæ:stlîc bið,
þonne eall þisse worulde wela wêste stondeð,
swâ nû missenlîce geond þisne middangeard [75]
winde biwâune[7] weallas stondaþ,
hrîme bihrorene,[8] hryðge þâ ederas.
Wôriað þâ wînsalo,[9] waldend licgað
drêame bidrorene[10]; duguð eal gecrong
wlonc bî wealle: sume wîg fornôm, [80]
ferede in forðwege; sumne fugel[11] oþbær
ofer hêanne holm; sumne sê hâra wulf
dêaðe gedæ:lde; sumne drêorighlêor
in eorðscræfe eorl gehy:dde:
y:þde swâ þisne eardgeard ælda Scyppend, [85]
oþ þæt burgwara breahtma lêase
eald enta geweorc îdlu stôdon.
Sê þonne þisne wealsteal wîse geþôhte,
and þis deorce lîf dêope geondþenceð,
frôd in ferðe[12] feor oft gemon [90]
wælsleahta worn, and þâs word âcwið:
'Hwæ:r cwôm mearg? hwæ:r cwôm mago[13]? hwæ:r cwôm mâþþumgyfa?
hwæ:r cwôm symbla gesetu? hwæ:r sindon seledrêamas?
Êalâ beorht bune! êalâ byrnwiga!
êalâ þêodnes þrym! hû sêo þrâg gewât, [95]
genâp under nihthelm, swâ hêo nô wæ:re!
Stondeð nû on lâste lêofre duguþe
weal wundrum hêah, wyrmlîcum fâh:
eorlas fornômon asca þry:þe,
wæ:pen wælgîfru, wyrd sêo mæ:re; [100]
and þâs stânhleoþu[14] stormas cnyssað;
hrîð hrêosende hrûsan bindeð,
wintres wôma, þonne won cymeð,
nîpeð nihtscûa, norþan onsendeð
hrêo hæglfare hæleþum on andan. [105]
Eall is earfoðlîc eorþan rîce,
onwendeð wyrda gesceaft weoruld under heofonum:
hêr bið feoh læ:ne, hêr bið frêond læ:ne,
hêr bið mon læ:ne, hêr bið mæ:g læ:ne;
eal þis eorþan gesteal îdel weorþeð!'" [110]