Skip to content

Chapter XII: Preface: 55 (5)

Text size

Aole keia hoailona i pili wale no ka oihana lapaau, aka, ua pili no kekahi mau oihana e ae e pili ana i ke kanaka. Ua pili i ka oihana kahuna lapaau, ka oihana mahiai, ka oihana lawaia, a me na oihana like e ae e pili ana i keia mau oihana. No ka mea, ina e manao mua ke kanaka i kekahi la okoa e hele i ka lawaia me ka manao e loaa mai na ia, a ua makaukau mua paha no na lako e lawaia ai, a ina e loaa ka moe waa i ka po iho, alaila, aole e hiki i ua mea nei i hoomakaukau no ka lawaia ke hele, no ka mea, he moe waa ko ka po. Pela no ke kanaka e manao ana no kekahi oihana paahana, e manao ana e loaa ia ia kekahi pomaikai nona, a ina he moe waa ka mea i loaa ia ia mahope iho o kona manao ana ia mea, alaila, aole no oia e hiki no kana mea i manao ai e loaa he pomaikai nona.

21. KEKAHI ANO O KA MOEWAA.

Ina e noho ana kekahi me ka manao maikai wale no, me kona ike ole i kona mea e hoopaa wale ia mai ai. Aka, ua manao wale ia aku ua kanaka la he pio a lawe hala paha, a ma ia ano, ua kii ia aku oia ma kona ano lawehala, a lawe ia i mua o ke alii, a haku aina paha. A ina ua loaa ia ia ka moe waa i ka po iho, mamua o kona lawe ia ana i mua o ke alii. Alaila, e olelo auanei ua mea la i manao ia he pio, a lawehala paha, “Aole au e pilikia ana, no ka mea, he moe waa ko ka po; no ke mea, he make ko ke ao, a ke hoole mai nei ka po.”

Ina paha e noho ana kekahi mea a he manaolana wale no kona i kekahi manawa he pono nui kona, me ka manao ana, aole oia e hoahewa ia no ka hewa ona i hoopii ia ai i mua o kekahi alii, a lunakanawai paha. Aka, ina he moe waa ka mea i loaa ia ia i ka po, alaila, aole no e loaa ana ka pono nona i mua o kahi nana e hoahewa mai. A ina hoi ua ike mua ia keia mau hoailona i kekahi mea, pela no e pili mai na hoailona e ae e like ana ma keia ano.

22. KA HOAKAKA ANA I KEKAHI ANO O KA MOE WAA.

O ke ano o ka moe waa, he waa no ia i ike ia ma ka moe uhane. Ina he waa ua ike ia ma ka moe uhane ana, ina ua ee maoli i luna o ka waa, ina ua ike aku he waa e holo mai ana, a e holo aku ana, a he waa e kau ana i ka maloo, ua pili no ia i ka moe waa. Elua no mahele ana o ka moe waa, he moe waa waiwai, a he moe waa waiwai ole. (Ua hoakaka mua ia nae ke ano o ka waiwai ole o ka moe waa.) Aole nae he like loa ka manao o na kanaka maa ma keia hoailona o ka oihana kahuna. I ke kulana o kekahi poe, he maikai no ka moe waa, a he waiwai no, ke ku nae ia moe waa i ka waiwai.

23. KEKAHI MOE WAA WAIWAI.

Ina i loaa kekahi moe waa i loko o ka moeuhane ana, ina, ua hapai maoli na lima i ka waa, a mau waa paha mai ka aina aku a lana i loko o ke kai, a hooili i ka ukana a komo ka waa, alaila o ka mea nana ka moeuhane, e loaa ana no ia ia ka pomaikai. Aole no e pili wale ana ka pomaikai ma keia moe waa ke ole e maa kekahi no keia moe uhane. Pela no i na ano hoailona a pau i olelo ia i loko o keia moolelo no na hoailona o ka oihana kahuna. I loko o ka malama ana o kekahi poe i ka moe waa, aole no i like ko lakou mau loina, ua kaawale ka kekahi a kaawale ka kekahi poe. Aka o ka mea mau i kekahi poe, o ka loaa ana o ka moe waa ma ka moe uhane ana i ka po, he nele ka hope o na mea i manao nui ia.

24. KEKAHI HOAILONA NELE O KA OIHANA KAHUNA.

No ka Opeakua. O keia kekahi o na hoailona no ka nele ma ka mea a ke kanaka e noonoo nui ai no kona pono, a me ka pomaikai. Ina e manao ana ke kanaka e hele i kana wahi i manaolana ai e hele, me ka manao e loaa kana mea i manao nui ai, aka, ina e loaa keia hoailona ia ia ma ke alanui, alaila, ua loaa kona kumu kanalua no ka hele ana, o ka hoi wale no kona pono.

A ina hoi ua palua mai ka opeakua mua ana ma kona hele ana, ma ke alanui, alaila ua pau kona manao no ka nele; o ka loaa wale no ka manao i koe, aole kumu kanalua e hoi hou ai i ka hale. O ka opeakua. (Oia no ka opea ana o ke kanaka i kona mau lima ma ke kua, he opeakua ia.) He hoailona mau keia o ka oihana kahuna mai kinohi mai o keia lahui a hiki mai i keia manawa.

25. NO KA OPEAKUA.

Ina e loaa ka opeakua i kekahi kahuna lapaau ma ka hele ana i kana oihana, alaila, e olelo auanei ke kahuna, “Aole e ola ia’u ka mai;” alaila o ke kanalua iho la no ia, o ka hoi wale no ka pono. A ina i manao e hele i kahi o ka mai, alaila, aole a ke kahuna lapaau aku. Eia wale no kana, o ka olelo aku i ka mai, “Aole e hana.”

Ina paha ua ike ke kahuna lapaau no kekahi mai, a he mai e ola ana ma kana ike ana, a ua ku hoi i na kulana mai a ia kahuna; a ina i kena ia kekahi e kii i laau no ka mai mamuli o ke kauoha a ke kahuna. A i ke kii ana i ka laau, a ina e loaa ia ia ke kanaka ma ke alanui e opeakua mai ana, alaila, e olelo auanei ua mea kii laau la, “Aole e hiki ia’u ke kii i ka laau.” A ina i ike ka mea kii laau i keia hewa, a meia ike no, kii no i laau. A i kona hoi ana, aole e hiki ia ia ke huna no keia hewa ana i ike ai, aka, e hai aku no ua mea kii laau la i ke kahuna. Aia a lohe ua kahuna la i keia hewa, alaila, e olelo auanei ke kahuna. “Aole i ku ke kulana mai i ke kulana laau, he okoa ke kulana mai, a he okoa ke kulana laau.”

26. KEKAHI ANO O KA OPEAKUA.

Elua no ano o ka opeakua. O ka opeakua e pili ana i kekahi kanaka e aku ma ka ike aku i ke alanui, a o ka opeakua o ke kanaka ia ia iho ma kona hele ana, ua like no ko laua kulana ma ka hoakaka ana.

KA OPEAKUA O KE KANAKA NONA IHO.

Aole i like loa ke ano o keia opeakua, me ka opeakua i olelo mua ia. O ka nana ana nae i na ouli, ua like ma kekahi mau mea, aole like ma kekahi mau mea. Elua nae ano o ka pili ana o keia opeakua; o ka pili i ka nele i ka pomaikai, a o ka pili i ka pilikia o ka mea nona ka opeakua. I ka nana ana o ka poe ike, a maa hoi ma ka ike o ka oihanakahuna penei: Ina e hele ana kekahi kanaka ma kona hele ana ma ke alanui a opeakua wale iho, me ke kumu ole o ia opeakua ana, alaila, e olelo auanei ke kahuna o ka oihanakahuna, “E pilikia ana oe no kou hewa, ina he hewa kou mea e hoopii ia ai, no ka mea, aole he kumu o kou opeakua ana.” Ina e manaolana wale ana no kekahi ia ia e pono ana oia i mua o ka aha nana i hoopii, a i ole, e kekahi kanaka paha; a i loaa ka opeakua nona ponoi iho ma kona hele ana, alaila, aole no e loaa ka hoaponoia nona, no ka mea, ua ku i ka hoailona e hoahewaia ai oia.

KEKAHI ANO O KA OPEAKUA.

Ina no e pii ana kekahi kanaka i ka pali a ua oi na mile a emi mai paha ka pii ana i ka pali, a ina e opeakua oia ia wa, alaila, aole i pili ia opeakua ma ka hoailona o ka oihanakahuna, ua pili no ia opeakua no kona maluhiluhi i ka pali. A ina he elemakule a luahine paha ka mea i ikeia e opeakua ana nona iho, alaila, no kona elemakule a me kona luahine no ia opeakua ana. Aole ia e pili ia opeakua ma ka hoailona o ka oihana kahuna. A ina no he mea maimai ka mea i opeakua alaila no kona maimai no ia opeakua ana, aole e pili ia no ko ka oihanakahuna hoailona. Pela no i na mea like a pau.

27. NO KA MAKAPAA.

O keia kekahi oihana ike o na hoailona maa e pili ana i ka oihana kahuna, ua like na loina a me na wehewehe ana me na hoailona mua. No ka mea, ina i manao kekahi kanaka he pomaikai kona ma ka hele ana, a he pono nui paha nona, a i ole, ua manaolana wale aku ma kekahi ano e ae paha. A ina e loaa ia ia kekahi kanaka makapaa ma ke alanui ma ia hele ana, alaila e olelo auanei ke kahuna, “Aole e hiki ke hele ma kahi i manaolana ai, aole e loaa he pomaikai nui nona, no ka mea, ua halawai me ka makapaa.” A ina i palua ka loaa ana o ka makapaa ma ke alanui, a oi aku paha, alaila, aole e pili ka hoailona no ka nele ma ia ano, no ka mea, ua hala ka palena o ka nele, ua pau ka paoa. E like me ka pili ana o na hoailona i na oihana loaa a pau, pela no e pili ai keia oihana ike ia mau oihana hoailona o ka oihana kahuna.

28. NO KE KAHEA KUAIA.

O keia kekahi hoailona ike o ka oihanakahuna e pili ana i ka moewaa a me na hoailona e ae i hoakakaia ma na helu mua. Ina he manaolana nui loa ko kekahi kanaka he pono nui kona ma kona hele ana e like me kana mea i noonoo mua ai, a ina i kaheaia mai e kekahi mahope, alaila, e olelo auanei ke kahuna, “O ka moewaa iho la no ia, aole e loaa ke hele, no ka mea, ua kahea ia mahope.” Ina e hele ana kekahi ma kahi ana i manao ai, he pomaikai, a he pono nui kona, a ina aole oia e kahea ia mahope mai alaila, ua maikai ia hele ana, a waiwai no hoi.

KA MEA E PONO AI O KA HELE ANA I OLE E KAHEA KUAIA.

I ka hoomaka ana o kekahi e hele i kana wahi i manao ai e hele, no ka manao ana he pono nui a pomaikai hoi kona ma ia hele ana e noonoo mua oia mamua o kona hele i ole oia e kahea ia mai mahope, me ka makaala no hoi. Penei oia e hana ai: Aia a hoomaka aku oia e hale, e makaala loa oia i ka poe ana e ike aku ai, ina nae he poe ua launa mua, alaila, e hookokoke mua aku oia i ka poe ana e halawai aku ai, me ka hai aku i kana wahi e hele ai, a me na mea a pau e pili ana ia ia, a ia lakou paha; a manao e haalele ia lakou, e aloha mua aku, alaila hele, pela wale no e pono ai ke hana i ole e kahea ia mahope. Aka, ina no i hea houia e ua poe la ana i halawai mua ai, alaila, he huakai paoa no ia.

29. KA HALAWAI ANA ME KE KUAPUU.

O ka halawai ana me ke kuapuu ma ke alanui, oia kekahi hoailona o ka oihanakahuna no ka paoa (nele). Ina e hele ana kekahi ma kahi ana i manao ai he pono nui, a he pomaikai hoi, a ina e halawai me ke kuapuu ma ia hele ana, alaila, e olelo auanei ke kahuna: “He huakai paoa loa keia, e pono ke hoi, aole loaa ke hele, no ka mea, he moewaa (kuapuu) ko ke alanui.” A o ke kuapuu i loaa ma ia hele ana, ua kapaia; “he kuapuu hahailua.” Aka ina paha he elua a oi aku na kuapuu i halawai me kekahi kanaka ma ia hele ana, alaila, ua pau ka paoa. I kekahi poe nae, a i kekahi poe, e mau ana no ka paoa. Aole no he like loa o na kanaka malama i na hoailona ike o keia ano.

30. NO KA HOOKUAKII ANA

O keia hoailona he kuakii oia no ke kalele ana o na lima elua ma ka puhaka, ma ka aoao akau a me ka aoao hema o ke kanaka. Ina ua ikeia keia hoailona ma ka hele ana ma ke alanui no kana mea i manaolana ai, alaila o ka paoa no ka hope. Aole nae i pili wale no keia hoailona no ka huakai hele, aka ua pili no no ka aha lealea pili waiwai kekahi e like me keia: Ina he aha lealea piliwaiwai kekahi, he puhenehene paha, pahee, a olohu paha. Ina ua ike ia kekahi mea e hookuakii ana, alaila, e huhu koke auanei ka poe nana ka aha pili waiwai, a o ke kipaku koke no ia; no ka mea, e ili mai auanei ka paoa (nele) oia hookuakii ana maluna o ka poe nana ka aha pili waiwai.

31. NO KA HELE ANA I MUA A HOI HOU I HOPE.

Ina i manao kekahi e hele i kana wahi i manao ai e hele, me ka manao ana e loaa ka pomaikai a me kona pono ma ia manao ana e hele; a i ka hoomaka ana e hele a hala kekahi mau anana a mile paha, a ina e hoi hou i hope, no kekahi mea poina paha; a manao i koe paha, a ma kekahi ano e ae paha; alaila, aole no e loaa ana kana mea i manaolana ai mamua. O keia no kekahi o na hoailona o ka oihanakahuna i waena o keia lahui mai kinohi mai a hiki i keia manawa.

32. NO KE KUIA O KA WAWAE.

O keia kekahi o na hoailona nui o na hoailona mau o ka oihanakahuna, a he hoailona maa no hoi. No ka mea, ina i manao kekahi e hele ma kahi i manao ai e hele, a ina i kuia kona wawae ma ia hele ana, alaila, o na mea a pau ana i manaolana nui ai e loaa, aole no e hookoia ana, ua like no na wehewehe ana o keia me ko na hoailona mua ma keia moolelo.

NO KA MAKOLE.

O keia kekahi hoailona i like kona wehewehe ana me ko ke kuapuu a me ka makapaa. No ka mea, ina e halawai ana ka mea e hele ana me ka kanaka makole, aole no he pono a he pomaikai e loaa i kekahi ma ia hele ana, ina o ka pomaikai a me kona pono kana i manao ai. O na ano kina a pau o ke kanaka e like ana me keia hoailona, he hoailona mau no ia no ka oihanakahuna.

NO KA WAWAE KUKUE.

Ua like pu ka wehewehe ana o keia hoailona me ka makole. Ina ua halawai mai ke kukue ma ke alanui, alaila, he hoailona no ia no ka nele e pili ana i ka oihanakahuna.

33. NO KE ANUENUE A ME KA UA.

O keia mau hoailona mau keia o ka oihanakahuna, e pili ana i ka nele, a me ka loaa, i ka pono a me ka pomaikai, no ka mea, i ka mea maa o kekahi poe, he hoailona no ka nele keia mau hoailona, a ma ke kulana hoi a kekahi poe, he hoailona no ka pomaikai.

Ina ua kiiia mai kekahi kanaka a mau kanaka paha, no ka mea i manaoia ua pio a ua lawe hala paha. Alaila a no ia mea, ina ua manaolana ke pio a lawehala paha, e hoahewa ia ana ia a o lakou paha, ma ia mea i hoopii wale ia aku ai. A i ka hele ana, a halawai me ka ua ma ke alanui, a i ole he anuenue paha, alaila e manaolana nui auanei ke pio aole e ili mai ana ia hoahewa ia maluna ona, a o lakou paha. Aka hoi, ina he manaolana wale no ko kekahi kanaka i manaoia he pio a he lawehala paha, me ka manao he pono nui kona a he pomaikai paha, a e hoahewa oleia ana paha i mua o ka Aha nana i kauoha; a ina i loaa i ka ua mamua mai, a he anuenue paha, alaila, aole e manaoia ana, he pono nui kona ma ia hele ana, aole no hoi he pomaikai, no ka mea, aia i mua ona ka hoailona o ka oihanakahuna nana e keakea i kona pono.

34. KEKAHI ANO O KE ANUENUE A ME KA UA.

Ma na kulana o kekahi poe kahuna lapaau, he mea maikai ka ua a me ke anuenue, no ka mea, wahi a kekahi o na kahuna lapaau, “he mea maikai ka ua.” Ina i kiiia mai kekahi kahuna no kekahi mai, ina he ua i ka manawa e kamailio ia ana ka olelo no ka mai, alaila ua maikai, o ka aa koke no ia o ke kahuna lapaau e hele e hana, me ka manao o ke kahuna e ola ana no ia mai. He kakaikahi nae o ia poe kahuna ma ia ano o ia hoailona o ka oihanakahuna. Aka, o ka mea mau i ke kulana mai, a kulana laau a kekahi poe kahuna lapaau, he mea hewa ka ua, no ke kulana mai e like me keia.

Ina ua kiiia mai kekahi kahuna lapaau no kekahi mai, aole nae he nawaliwali, a ina i ua ia i ka manawa e kamailio ia ana no ka mai, alaila e olelo auanei ke kahuna lapaau: “Aole e ola ka mai, o hoi a uwe iho, pono ke imi aku i mea nana e hana; no ka mea, o ka ua, o ka waimaka no ia, he mea e hoike ana i ka uwe aku no ka mai.” A ina no o ka poe i maa ma keia hoailona o ka oihanakahuna, aole no e hiki ke kiiia ke kahuna ke halawai ma ke alanui me ka ua, aole no hoi e hiki ke kii i ua kahuna nei ke loaa i ka ua ma ka hale.

O ka ua. He hoailona maikai loa keia i oi aku mamua o kekahi mau hoailona e ae. Penei e olelo ai kekahi kahuna lapaau i kona manawa e kiiia mai ai e hele e lapaau no kekahi mai: “E hoi oe, apopo wau hele aku. Ina i haule ia e ka ua i keia po, alaila ua mai, kakahiaka wau hele aku. A ina i loohia ole e ka ua i keia po, aole wau e hiki aku.” Pela e olelo ai kekahi kahuna lapaau, ina nae he malie wale no ia manawa ana e kamailio la, mamua o kana kauoha ana i ka mea kii kahuna.

A penei e olelo ai kekahi kahuna lapaau, ina he ua ka manawa i kiiia aku ai e lapaau no kekahi mai: “E hoi oe, apopo wau hele aku, ina i loaa ka malie i keia po a ao, aole e loohia e ka ua, alaila hele aku wau, a ina he mau no ka ua a ao, aole wau e hiki aku.” Pela e olelo ai kekahi mau kahuna mamua o kona hele ana e nana i ka mai, a e hana paha.

Ma na hoailona e pili ana i ka oihana kahuna, aole he like loa o ka manao o na kahuna ma ia ano, okoa, a okoa ka kekahi; e like me ka hoailona i maa i kekahi, pela no kekahi e maa ai i na hoailona i maa ia ia.

NO KE ANUENUE.

Ua kapaia ke anuenue i kekahi manawa he “makole.” Aole he like loa o ka ike a na kahuna ma keia hoailona o ka oihana kahuna. Ma ke kulana ike a kekahi poe kahuna, “he maikai ke anuenue”, ke ku mai i kahi e maikai ai, a ma ke kulana ike hoi a kekahi poe “he maikai ole”, ke ku no hoi i ke kulana e maikai ole ai.

A penei i olelo ai kekahi kahuna lapaau, ke kiiia mai e hele e lapaau no kekahi mai: “Aole wau e hiki aku i keia la, e hoi nae oe, a nana mai i keia po. Ina i ku ka makole i keia po, a i ole i ke kakahiaka paha, alaila aole wau e hiki aku, aka, i laelae wale keia po a ao, alaila, ua maikai, o ko’u hele aku ka hoi ia.” A penei hoi e olelo ai kekahi kahuna no ke anuenue. “Ke hoi la oe, a nana mai i keia ahiahi, i pio anuanei ke anuenue, alaila hele aku wau e hana i ka mai, no ka mea, ua ku i ka’u kulana lapaau. Aka hoi i pio ole ke anuenue a ao wale keia po, alaila ua hooleia ka’u hana.” Nolaila, o na hoailona a pau o ka oihanakahuna i oleloia i loko o keia moolelo, he maikai, a he ino, a pela aku.

35. NO KA HANALEPO ANA.

O keia kekahi o na hoailona nana e hoole mai ka pono a me ka pomaikai, ka hewa a me ka pono, ke pio a me ka lanakila, ka make a me ke ola, mamuli o ka ike a kekahi poe o ka oihana kahuna. Penei: Ina paha ua kiiia mai ke kahuna no kekahi mai, a i ole, no kekahi ano e ae. Aia a hele aku ke kahuna no ka mai, a i halawai oia me keia hoailona, alaila, aole e hiki ia ia ke hele no ka lapaau i kekahi mai, no ka mea, ua ku keia hoailona o ka oihanakahuna. A ina hoi e manao ana kekahi he pono nui kona, a he pomaikai paha ma kahi e, me ka manao ana he pono, a he pomaikai e loaa mai ana ia ma kahi ana i manao ai e loaa; a i kona hele ana a ma ke alanui loaa ia ia keia hoailona, alaila e maopopo auanei ia ia, aole e hookoia ana kona manaolana, no ka mea, ua loaa mua ia ia ka mea nana e keakea i kona hele ana. Aole nae e pili keia no ka mea e manao ana e loaa ma kahi e no ka mokupuni kaawale aku, a apana e paha; aka ua pili no no kahi kokoke.

A ina hoi ua kiiia mai kekahi no kona hewa, a e manaolana mau ana oia e hewa ana i mua o ke alii a me ka aha paha; a ina i ka hele ana, a pu’a hanalepo oia ma ke alanui, alaila, e manao auanei oia aole e hewa ana. A ina hoi, he pono wale no ka noonoo mau ana o kekahi ia ia, a me kona kuko nui, e oia mau ana kona pono i mua o ke alii a me ka aha lunakanawai paha. A ina i puua hanalepo oia ma ke alanui, alaila, aole e loaa kona pono ma ia hele ana. Aka hoi, ma ka manao o kekahi poe no keia hoailona, he maikai no, e like me ka maikai o na mea i hoike ia ma na hoailona mua, pela no ka hoakaka no keia hoailona.

36. NO KA MAIA.

O keia kekahi o na hoailona nana e hoole mai ka pomaikai a me ka pono nui o kekahi poe, a ina he hewa, a ina he pono, a ina ma kekahi ano e ae. I ka hele ana o kekahi ma kahi i manao ai e hele, me ka manao e loaa ka pomaikai nona iho ma ia hele ana, ina e halawai aku me ke kanaka e hele mai ana me ka maia. Alaila, aole e loaa he pono nui, a he pomaikai paha ma ia halawai ana me ka maia. Ua like na loina o na wehewehe ana o keia hoailona, me ko ka makapaa a me ka moewaa, akolu keia mau hoailona i like ma ko lakou kamailio ana. Penei i olelo ia e kekahi poe: “Ina manao hoi ka hoomakaukau o keia ahiahi e iho i ka lawaia, o ka iho aku nei no ia, e noho mai ana ka makapaa mamua, o ka moewaa iho la no ia.”

A ina hoi he maia ka mea i loaa ma ia hele ana, alaila, lawe mai la ke kamailio ana ia mea no ka moewaa. A penei hoi i oleloia e kekahi poe: “Aole e loaa ke hele, he moe maia ka’u.” A penei hou “Aole e loaa, he makapaa ko mua.” A pela wale no e olelo mau ai ka poe maa ma keia mau hoailona.

KA MEA E PAU AI KA PAOA NO KA MAIA.

Penei wale no e pono ai ke halawai me ka maia ma ke alanui i oleloia e kekahi poe o ka oihanakahuna. Ina ua loaa ka maia i kekahi ma ke alanui ma ka hele ana, aia halawai aku me ka maia, e pono ke hoopa aku ka lima, a i ole, e hopu pono aku paha i ka maia, a haalele aku, me ka alawa ole aku i hope, alaila, pela wale no e pau ai ka paoa oia hoailona i kekahi poe nae, ke maa ma ia ano; a i kekahi poe, aole e loaa iki ana ka hoaponoia no kela hoailona ke loaa ma ke alanui.

37. NO KA MOE MAIA.

O keia kekahi o na hoailona mana o ka oihanakahuna e pili ana i na kahuna a pau, a me ka poe i ao ole i ka oihanakahuna. Aka, ua like no ka wehewehe ana o keia hoailona me ko na hoailona mua ae nei. Aole no e loaa ka hoapono ia o keia hoailona.

O ka Moe Maia. He maia no ia i ikeia ma ka moe uhane ana i ka po, a i ke ao paha. A o ka hope o keia moe uhane ke loaa ma ka moe ana, he nele. E like me keia: A manao kekahi e hele i ka lawaia, a mahiai paha, a he lapaau paha, a ma kekahi ano e ae e pili ana i ka pomaikai a me ka pono; a ina he moe maia ka mea i loaa i ka po, alaila, he mea makehewa ke hele, aole no e loaa he pono, he pomaikai, ma ia hele ana, no ka mea, he moe maia kana. A eia ka olelo a kekahi mea no keia moe uhane, “Aole wau e hiki, no ka mea, he moe maia ka’u. A hele aku auanei, loaa.”

HE MOE UHANE MAKAPAA.

Aole o ka halawai wale no me ka makapaa i ke ao ma ke alanui kekahi loina nele o ka makapaa. O ka halawai ana me ka makapaa ma ka moe uhane, kekahi kumu hoomapopo no ka nele o ka mea i manao nuiia. E like me ka wehewehe ana no ka moe maia, pela no keia hoailona ma ka moe uhane. A pela no ke kuapuu, a oopa, ka wawae kukue, a kekahi ano e ae e like ana me keia, ke loaa ma ka moe uhane.

38. NO KA MANU ALAE.

O keia kekahi o na akua o kekahi poe. Aka, he hoailona nae keia e pili ana i ka hoike mai “e make ana kekahi kanaka.” No ka mea, ma na wahi lehulehu o na hale e like me Honolulu, a ma na wahi e noho ia ana e na kanaka, malaila e hoikeia ai ka hana a ka manu alae. Penei: Ina e ke’u ka alae ma kekahi aoao, alaila, e make auanei ke kanaka o kekahi aoao; a ina mauka ke kani ana o ka alae, e make auanei kekahi poe o kai. Penei i olelo ia e kekahi poe o ka oihanakahuna, ke lohe aku nae e kani ana ka alae. “He make koe o kekahi poe, ke kani mai nei ka alae. Oi kani mai auanei, a kani hou, a hano ka leo, o ka make no hoi ia o kekahi.” He mau hoailona mau keia e pili ana i ka make.

39. NO KE KAI NUI, A ME KA WAIKAHE.

O na hoailona nui keia o ka oihanakahuna e pili ana i na ’lii, no ka mea, ina e hiki keia mau hoailona i kekahi manawa, alaila e olelo auanei ke kahuna nui, “He poino aku no kekahi alii aimoku ka hope o keia kai nui, a i ole, o ka waikahe nui paha, ina he waikahe nui ka mea e hiki ana i kekahi manawa. O ka make o kekahi alii, a ina aole e make kekahi alii, alaila, he auhulihia ka hope.”

KE ANO O KE KAI NUI E PILI ANA I NA ’LII.

Ina paha i ikeia kekahi kai nui i kekahi manawa, aole nae i ike ia mamua ke kai nui e like me ia, ina he kai hoee (ano kaiakahinalii); a ina aole he kai hoee ka mea i ike ia, he kaikoo nui paha, ku ka punakea i uka, aole nae he kaikoo mamua e like me ia, a penei i olelo ia e kekahi kahuna nui o ka oihanakahuna. “He make aku koe o kekahi alii nui ma keia hope aku, a ina aole he alii e make ma keia hope aku, alaila he auhulihia ka hope o keia kaikoo.” A pela no ke kai hoee, ina he kai hoee ka mea e ike ia, ua like no ko laua kilokilo ana ma keia hoailona o ka oihanakahuna e pili ana i na ’lii.

He Olelo Hoohalike. Ma ka M. H. 1836 paha, ia manawa ka ikeia ana o kekahi kaikoo nui. Aole i ikeia kekahi kaikoo nui mamua aku e like me ia; ia manawa, e noho ana o Kaili ma Lamaloloa, Kohala, i ka umikumamakolu o na makahiki o ka mea nana i kakau keia moolelo. Oia ka wanana ana a Kaili no ia kaikoo nui; he kanaka ua aoia i ke kilokilo lani, he kanaka kaukaualii no, e pili ana ma ka aoao o Kalaimoku. A eia kana olelo: “He make koe o kekahi alii,” a mahope iho o keia manawa, make iho la o Naihe, kekahi alii, ma Kaawaloa.

Eia hou: Ma ka M. H. 1840 paha, ua ike ia kekahi kai hoee nui ia manawa, oia ke kai i make ai o Keaweikekahialiiokamoku, ma Hilo nae kahi i ike ia ai ia kai hoee. (Kaiakahinalii. Pela ka hoohalike ana no keia mau hoailona.)

40. NO KA IA KU.

O keia kekahi hoailona o ka oihanakahuna e pili ana i na ’lii. Ina e ike ia kekahi ia ku i kekahi manawa, he ia ku i oi aku mamua o na ia ku i ike ia, i na ua pae wale ae ka ia ma ka maloo, a ina ua make wale ma ka moana paha; alaila e olelo auanei ke kahuna nui o ka oihanakahuna, “He Alii Aimoku ka hope o keia ia ku.” (E like me ka ia ku ia Nahienaena, a me Kaahumanu.)

NO KA MAHINA POULI, A ME KA LA POULI, A ME NA HOKU.

O keia kekahi mau hoailona o ka oihanakahuna e pili ana i na ’lii nui, a me ko lakou koko. Ina ua ike ia kekahi o keia mau hoailona i kekahi manawa; alaila, o ka make o kekahi alii ka hope o keia mau hoailona. (Ua oleloia ka mahina pouli i kekahi manawa, “Ua pau ka mahina i ke Akua.” Pela ka la, a me ka hoku.)

NO KA LUAKALAI.

O ka poai e hoopuni ana i ka la a me ka mahina, ua kapaia e keia lahui he luakalai. Ina ua ikeia kekahi luakalai e hoopuni ana i ka la, a i ka mahina paha, alaila, he alii make ka hope; pela na kahuna o ka oihanakahuna e olelo ai.

NO KA HEKILI.

O keia kekahi hoailona e hoike ana i kekahi alii make; aole nae i pili keia hoailona no ka hekili kui i kona manawa mau. Aia no a kui ka hekili i ka manawa kupono ole no ke kani, a he hekili pa-malo paha o ke kani ana, alaila, e olelo auanei ke kahuna. “He Alii make ka hope o keia hekili pa-malo.”

NO KE KAHUNA.

Ina paha ua ike ke kahuna i keia mau hoailona, alaila, aole e hiki ia kahuna ke olelo hoike i mua o na ’lii i keia mau mea, ke ku i ka hailona alii. Aia no a ninau mai ke alii i ke ano o ia mau hoailona, a me ka hope o ia mau hoailona, alaila pono ke olelo ae. No ka mea, ina e olelo ke kahuna i kona ike ma keia mau hoailona, alaila o na kahu ponoi o na ’lii ke kii mai i ke kahuna e hana pela.

41. NA HOAILONA MAU O NA ’LII NUI.

He nui na hoailona mau o na alii nui e pili ana i ka oihanakahuna i kela manawa, mamuli o ka ike a ke kahuna kilokilo lani a me ke kakaolelo paha.

NO KA PUNOHU.

Ina e ku ka punohu i ka moana a i ka aina paha, alaila e maopopo auanei i na kakaolelo o ke alii, he alii nui ka mea nona kela hoailona, he alii aimoku paha. Aole nae e pili keia hoailona ma kahi e noho mau ai na ’lii. Aia a hele aku ke alii ma kahi e aku, malaila e ike ia ai keia hoailona. Penei: Ina paha i Hawaii ke kahuna kahi i noho ai, a i ole ke kakaolelo paha, a ina i ikeia ka punohu i ka moana, alaila e olelo auanei ke kahuna, “Owai la keia alii e holo mai nei i ka moana? Eia la he alii nui.”

NO KA ONOHI.

Ka Onohi. He wahi ua no ia maluna pono o na ao, i hoopuniia e na aopolohiwa; he wahi ua i huipuia e na waihooluu o ke anuenue. Ua kapaia aku ia e na kakaolelo o ke alii, he onohi. O keia kekahi o na hoailona alii e pili ana i ka oihanakahuna.

NO KA UA KOKO.

O keia kekahi o na hoailona alii. He ua ula kekahi olelo ana o ka uakoko, ina ma ka aina, a ina ma ka moana. Ina e ike ia kekahi uakoko ma ka aina a ma ka moana paha, alaila, penei i oleloia e kekahi kahuna. “Owai la ke alii e make ana i keia uakoko?” He nui na ano o keia hoailona e pili ai i na ’lii, ina he alii make, a i ole, he alii hanau paha, a i ole he alii e hiki mai ana paha, a i ole e hele aku ana paha. O keia mau hoailona alii, ua like no ia me ke kui ana o ka hekili, a ma ke olapa ana o ka uwila, a me ke kualau ma ka moana, he mau hoailona alii lakou a pau, ina he alii make, alii hele paha i ka huakai, a i ole, he alii hanau paha. Aole no e hiki wale ana keia mau hoailona i na la a pau, aia no a hiki i ka manawa e kupono ai no ia mau hoailona, alaila ike ia aku la.

42. NO KE KAHUNA HAHAPAAOAO.

O keia kekahi o na mahele e pili ana i na kahuna lapaau o ka oihanakahuna. He mau oihana ike no ka keia poe kahuna; a ma keia ano, ua ike ole na kahuna e ae i ka oihana ike a ke kahuna hahapaaoao. No ka mea, o ka ike o ke kahuna hahapaaoao, he ike kona i ka mai e pili ana i na iwi o ka mea e mai ana, a he hiki ia ia ke hoakaka mai i ka mai e hiki aku ana mahope.

O ke kahuna hahapaaoao, he hiki ia ia ke haha i ke kino a puni o ke keiki hanau hou, a mamuli o ka haha ana i na keiki opiopio oia i kapaia ai he kahuna hahapaaoao. Aole no e pili nui ana na hana ana a ua kahuna hahapaaoao la i na kanaka makua. Aka, he hiki i ua kahuna hahapaaoao la ke hoike i ka mai a mau mai, me ka hoakaka lea ana i ke kumu o ka mai, a na ua kahuna hahapaaoao la e olelo i ka laau kupono e haawi aku ai i ka mai.

Aole no he nui loa na laau a ke kahuna hahapaaoao e hana ai, no ka mai i ku i kana oihana, e like me ke ano o na kahuna lapaau maoli. Aole no he hoailona ike a ke kahuna hahapaaoao e like me ko na kahuna lapaau maoli. Aia no ka hoailona ike a ke kahuna hahapaaoao ma ka haha ana i ka mai i loko o ka iwi a me na aakoko, a malaila wale no.

43. KA IKE O KE KAHUNA HAHAPAAOAO.

I ka manawa e hoomaka ai ke kahuna hahapaaoao i kana oihana, e haha no oia ma ke kino a puni, a ina ua loaa ka eha ma ke aakoko, alaila, e olelo auanei ke kahuna, “Aia i ke aakoko kou mai.” A pela no i ka mai ke loaa ma ka iwi. He hiki i ua hahapaaoao la ke olelo no ka mai i ka iwi. Ua olelo kekahi kahuna hahapaaoao i kekahi manawa: “Ina e mau keia mai i ke aakoko, alaila o ka make ka hope.” A pela no oia e ike ai i ka mai make ke loaa ka mai i ka iwi.

Ina e loaa ka mai i ka iwi, a ina ua ike oia ua hai kekahi iwi, a he mau makahiki ka loihi oia hai ana, a haha aku ke kahuna hahapaaoao, a loaa ka mai i like me ia, alaila e ninau auanei ke kahuna hahapaaoao, “Aole anei oe i hai?” Eia ke kumu o ka ninau ana o ke kahuna, no ka mea, ua ike ua kahuna hahapaaoao la ua hai ka iwi. Ua ninau iho ke kahuna hahapaaoao i kekahi manawa. “Aole anei oe i haule i ka pali, i ka laau paha, i ka lio paha?”

O na keiki opiopio hanau hou na mea lawe nui ia i mua o ke kahuna hahapaaoao, wahi a kekahi poe; “i pau ka mai i ka wa kamalii, i ole e ulu ke paaoao mahope aku ke hiki i ka manawa e kanaka makua ai.”

44. NO KE KAHUNA HOOUNAUNA.

O ke kahuna hoounauna, he uhane ino no ia i hoouna ia i loko o kekahi kanaka i loohia ole e ka mai. Aka o ke kahuna nana i hoounauna, oia no ke kahu o ka uhane ino a mau uhane ino paha.

O ka Uhane Ino. He mau akua no ia o ke kahuna hoounauna, ina he hoouna ka ke kahu i kona mau akua (uhane ino) e hele e hoola i ka mai, alaila e pau auanei na akua e hoola i ka mai, mamuli o ke kauoha a ka mea nona ke akua.

O ke kahuna hoounauna, oia no kekahi mahele o na kahuna lapaau. Aole nae e hana ana keia kahuna ma ka laau, no ka mea aole he laau a keia ano kahuna, hookahi no laau a keia kahuna, he awa.

Aole i maopopo na hoailona ike a ke kahuna hoounauna; e like me na kahuna e ae. Aka, penei wale no e hana ai ke kahuna hoounauna: Ina paha, ua kiiia mai ua kahuna hoounauna nei e lapaau no kekahi mai, alaila, e hele wale no ke kahuna hoounauna e nana i ke ano o ka mai, a ike, alaila, e olelo aku oia i awa ka mea e huli mua, a loaa ka awa, alaila na ke kahuna hoounauna wale no e inu ka awa i mea e pono ai kana hana. A penei i olelo ia e kekahi poe: “E inu i ka awa i laka mai na aumakua” (uhane ino). Alaila, o ke kahuna hoounauna; mamua o kona inu ana i ka apu awa, e kauoha no oia i kona mau akua e hele e hoola i ka mai. A ina hoi, ua loaa ka manao ino i kekahi mea, alaila, e kiiia no ke kahuna hoounauna, e hoouna aku i na akua e hele e haawi i ka mai a me ka make maluna o ka mea i manao ino ia e kekahi.

O keia kahuna kekahi kahuna makau ia o na kahuna o ka oihanakahuna. Ua like ka makau ia o keia mau kahuna, me ko na kahuna anaana, kahuna hoopiopio. Ina e ike ia kekahi o na kahuna hoounauna e komo ana i kekahi hale, alaila e kau auanei ka weli o kekahi poe, no ka mea, ma keia ano kahuna, o ka oihanakahuna, ua kapaia o ke “kahuna a Milu.”

45. NO KE KAHUNA HOOKOMOKOMO.

O keia kekahi o na kahuna i helu pu ia i loko o ka papa helu o ka oihanakahuna. Ua like no nae na oihana a ke kahuna hookomokomo me ke kahuna hoounauna, aole nae i pili nui ka oihana kahuna a ke kahuna hookomokomo i ka hoola i ka mai. O ka mea nui a keia kahuna, oia no ka lawe ana i ke ola o kekahi kanaka okoa, a kanaka mai paha. Penei: Ina paha ua manao ino kekahi i kekahi, alaila, na ka mea i manao ino e kii i ke kahuna hookomokomo, e hookomo aku i ka make maluna o ka mea i manao ino ia.

He mau akua no ko ke kahuna hookomokomo, e like no me na akua o ke kahuna hoounauna. Aole no he mau oihana lapaau. O ka mea mau i keia kahuna, o ka awa; oia wale no ka mea e hana ai mamua o ka hookomokomo ana i na akua.

46. NO KE KAHUNA MAKANI.

Oia kekahi o na mahele o ka oihanakahuna e pili ana i ke kahuna lapaau. Aka, aole i like ma na oihana ike, aole no he mau hoailona ike a ke kahuna makani, me ka na kahuna lapaau; aole no he mau oihana lapaau; aole no he mau oihana lapaau ka keia kahuna. O ka awa no ka mea nui i keia kahuna, e like me ka hoakaka ana o ke kahuna hoounauna, pela no ka hoakaka ana i ka oihana a ke kahuna makani.

KE ANO O KE KAHUNA MAKANI.

He kane a he wahine ke kahuna makani; he kino kanaka okoa, aole no hoi i ike i ka lapaau. Aia a noho mai ka makani i luna o kekahi kahuna, alaila he kahuna makani ia, a na ua makani la i luna o ke kahuna e hai mai ka mea e pono ai i ke kahuna makani ke hana, a mamuli o ua makani nei e hoolohe aku ai na mea e ae, o na olelo a pau a ka makani e olelo ai, malaila e hoolohe aku ai na mea e ae, ina he poe no ka mai.

KE ANO O KA MAKANI I LUNA O KE KAHUNA.

He uhane ino ka makani i olelo ia i loko o keia kahuna, a i ole he aumakua paha, a ina aole he aumakua ka makani i luna o kekahi kahuna, alaila, o ka uhane o kekahi kane a wahine paha i make, a i ole ia, he keiki opiopio paha i make penei: Aia kiiia aku ke kahuna makani e hele mai e nana no kekahi mai, alaila, e inu mua ke kahuna makani i ka awa. Alaila, ua olelo ia e kekahi poe penei: “E inu i ka awa i ikaika na makani.” No ka mea, ina aole e inu ke kahuna makani i ka awa, aole no e ili pono iho ka ikaika o ka makani i luna o ke kahuna. I kekahi manawa nae, aole o ka awa wale no ka mea e ili mai ai ua makani nei, he ili wale iho no kekahi. Ua kapaia ia oihana, “he hoonohonoho akua.”

47. KE ANO O KA HANA A KA MAKANI I LUNA O KE KAHUNA.

Aia a ili iho ka makani i luna o ke kahuna, ia manawa e ike ia ai ka mai o kekahi, a me ke kumu o ka mai. A penei e olelo ai ka makani i luna o ke kahuna. “I mai oe i ko hoohiki.” A ina aole he hoohiki ka mea i mai ai, alaila, e olelo auanei ke kahuna: “I mai oe i hoounaunaia e mea.” A ina aole ma keia mau ano ka ike ana a ke kahuna, alaila, e olelo auanei ke kahuna, “Ua lilo ko maunu,” a pela aku, he nui a he lehulehu na makani i luna o ke kahuna makani ke olelo mai.

Ina aole he mai ka mea i kiiia aku ai ke kahuna makani, ua kiiia paha ma kekahi ano e ae, penei: Ina he mau waiwai ko kekahi ua aihue ia, aole nae i ike iki ia ka mea nana i aihue ka waiwai, alaila, e kiiia ke kahuna makani, a e hele mai e nana, ke hiki iho nae ka makani maluna o ke kahuna. Aia a ike aku ka makani i luna o ke kahuna, alaila, e olelo auanei ke kahuna: “Ua lilo ko dala ia mea, na mea i aihue, aia i loko o ka lepo kahi i hunaia ai.” A pela aku, he lehulehu wale na ano.

48. NO KE KAHUNA HANA ALOHA.

O kekahi keia o ka oihana kahuna e pili ana i na oihana ike, no ka mea, he mau hoailona ike ka kahuna hana aloha. O ke kahuna hana aloha, he kane a he wahine ia i ike i ka hana aloha, i mea e aloha mai ai kekahi, a he hiki no hoi i ua kahuna hana aloha la ke hoopau i kona aloha, ina ua hanaia ke kane a wahine paha no ke aloha. A nolaila, ua olelo ia ua kahuna la, “he kahuna kala aloha.” Aole no i pili ka oihana ike a keia kahuna, no ka hana ana i ke aloha o ka makuakane a me ka makuahine, a me ka ohana hoi, aka, ua pili no ka poe i hoao (mare) maoli, a me ka poe noho moekolohe.

KE ANO O KA OIHANA A KE KAHUNA HANA ALOHA.

He akua no ko ka oihana kahuna hana aloha, a he mau laau no e hana ai. Aka, he oihana ino nae i kekahi manawa, a he oihana maikai no i kekahi manawa. Aole no e hooko ana ke akua o keia oihana ke malama ole i na kanawai o ke akua hana aloha.

KE ANO O KA HANA ANA A KE KAHUNA HANA ALOHA E ALOHA AI.

Ina paha e noho ana kekahi kanaka me kana wahine i kekahi manawa, he oluolu wale no ko laua noho ana, a mahope, pono ole paha ko laua noho ana; a hele aku paha ka wahine ma kahi e aku, a loihi ka noho ana, ua haalele maoli ia paha e ka wahine, no kekahi kumu. A mahope, lohe mai ke kane, ua lilo kana wahine me kekahi mea e aku paha, a no ia mea, kii aku paha kana kane hanaukama i ua wahine nei e hoi mai ka wahine. Aka, aole nae he hoi mai ma ia kii ana. A ina aole pela, ua kii aku no paha ua wahine nei, a ua kane nei paha, i ka wahine, a ma ia kii ana ua hoi mai no. Aka, aole nae i liuliu, haalele hou no, a hele aku paha me ke kane no ana i moekolohe ai mamua. A no ia mea, ua pono ole ka manao o ke kane hanaukama no ia haalele mau. Alaila i mea e hoi mai ai ka wahine a pili e like ma mamua, e pono i ke kane ke kii aku i ke kahuna hana aloha, e hana i mea e hoi mai ai.

Na ke kahuna hana aloha no e hana e like me ka makemake o ka mea nana ka wahine haalele, alaila o ka hoi mai la no ia a pili e like me mamua.

KA HOAILONA O KE KAHUNA HANA ALOHA.

He hoailona no ka ke kahuna hana aloha. Aole no e hana wale ana ua kahuna nei, ke ole e ku i ka hoailona hiki ke hoi mai ka wahine a kane paha i haalele. Ina ua hoailona ua kahuna nei, a i ku i ka hoailona o ka hoi mai o ka wahine, alaila e hoakaka no ke kahuna hana aloha i ka hoailona i ku i kana ike, ina paha he pono, a ina paha he pono ole, penei: “Aole kaua e hana ia oe, no ka mea, aole e hoi mai ana ko wahine.” A penei hoi kekahi e olelo ai, ina he pono: “E hoi mai ana ko wahine, apopo a po iho hiki mai ko wahine ma kou hale.” O ka olelo keia a ke kahuna hana aloha mahope iho o kana hana ana. He mea mana ke kahuna hana aloha ma kana oihana. Ina paha mawaho o na mile he iwakalua a oi aku paha ka mea i hana ia, a i ole ia, ua kaawale aku paha i ka mokupuni okoa, alaila, ma ka mana o ka ke kahuna hana aloha, ua manawa ole, ua hiki mai.

NO KA HANA INO A KE KAHUNA HANA ALOHA.

O na hana ino a ke kahuna hana aloha i olelo ia ma keia helu, oia no ka hana ana o ke kahuna mamuli o ka makemake o ka mea nana ke kauoha, a i olelo e hana. Penei e olelo ai kekahi poe i ke kahuna hana aloha: “E hana oe i kuu wahine a makaaha.” A ina aole pela, alaila ma kekahi ano e ae. Penei: “E hana oe i kuu wahine e lele i ka pali.” Mamuli wale no o ka mea nana ka hana e olelo ai, pela no e hana ai ke kahuna hana aloha, aia e like me ka makemake o ka mea nana ke kauoha.

NO KE ALOHA ANA O KA MEA I HANA IA E KE KAHUNA.

I ka hana ana a ke kahuna hana aloha i kekahi, ina ua hana ia no ke aloha kupouli, he mea e hoihoi ana a noho pu. Ka manawa e hiki aku ai ke aloha o ka mea i haalele ia e ka wahine, a e ke kane paha, alaila, e kupouli auanei ke aloha ke hiki mai, a he aloha naaupo loa paha. Alaila o ua mea la i hanaia, aole ana mea manao wale ae, aole he aloha i ke kane manuahi, hoi ae la ke aloha a pau loa i ke kane, a wahine i hanaukama.

KE ANO O KE ALOHA I HANA IA.

He okoa loa no ke aloha maoli, a he okoa loa no ke aloha i hana ia. Aia a hiki mai ke aloha, he wela, he haalulu, he hoowahawaha i na mea e ae, aka o ka mea manao nui, o ka wahine, o ke kane, he kau na maka ma kahi hookahi. Pela iho la ke ano o ke aloha i hana ia.

49. NO KE ONEONEIHONUA.

O keia kekahi ano o ka oihanakahuna e pili ana i na kahuna nui, e pili ana i ke aupuni, na ’lii a me na makaainana, he pule nae ke ano o ke oneoneihonua. I ka manawa e kukulu ia ai ka heiau, a kokoke i ka hoolaa ana, alaila, e hoakoakoa ia na ’lii aimoku, a me na kaukaualii, a me na aialo o ke alo alii a pau, e hele no lakou a pau i mua he hale i hoomakaukau ia no ka oihanakahuna o na ’lii. I kela manawa e hoomana ai ke anaina no ka hoolaa ana i ka heiau, ia manawa e ku mai ke kahuna oneoneihonua, ma ka pule, i hoolaa ia ai ka heiau, i mua o ke anaina. O keia ka oihana nui e ku i mua o ka la e hoolaa ia ai ka heiau, a e kapu heiau ai paha.

50. KEKAHI MAU HOAILONA IKE E PILI ANA I KA POE LAWAIA.

He mau hoailona ike no ka ka poe lawaia e pili ana i ka oihanakahuna, he hoailona ano nui no, he hoailona hiki ke hoike mai i ke kalohe ana o ke kane a wahine paha, a i ole, o ko ka hale paha. Eia. Ka moku ana o ka makau.

Comments

Log in to leave a comment.

Fornander collection of Hawaiian antiquities and folk-lore, Volume 3 (of 3)Chapter XII: Preface: 55 (5)

0%37 min left in chapter