Chapter II: Preface (2)

In Esperanto the terminations "-ata", "being", denoting "incompleteness" or "present" time, "-ita", "having been", denoting "completeness" or "past" time, and "-ota", "about to be" (going to be), denoting "action not yet begun", or "future" time, are added to the root of the verb, as "ami", to love, "amata", being loved, "amita", having been loved, "amota", going to be loved. "La sxtelisto estas sercxata de la policanoj" [Footnote: "De" is used after these participles to denote the "doer" of the action.], The thief is being searched for by the police. "La fenestro estas rompita", The window has been broken. "La laboro estas finota morgaux", The work is going to be finished to-morrow.

It will be seen that these words ending in "-ata", "-ita", "-ota" describe the subject or show the "condition" or "state" in which the subject is, therefore they are adjectival; the thief is a "searched-for" thief, the window was a "broken" window, the work is a "going-to-be-finished" work (compare The work will be "ready" to-morrow). They are called PARTICIPLES, and being adjectival, take "j" when the noun to which they belong is plural.

Mi estas tenata ............. I am (being) held.
Li estis tenata ............. He was (being) held.
Ni estos tenataj ............ We shall be (being) held.
Vi estus tenataj ............ You would be (being) held.
Ke ili estu tenataj ......... That they may be (being) held.
Estu tenata ................. Be (being) held.
Esti tenata ................. To be (being) held.

Mi estas vidita ............. I am (in the state of) having
been seen, or, I have been
seen.
Li estis vidita ............. He was (in the state of) having
been seen, or, he had been
seen.
Ni estos viditaj ............ We shall be (in the state of)
having been seen, or, we
shall have been seen.
Vi estus viditaj ............ You would be (in the state of)
having been seen, or, you
would have been seen.
(Ke) ili estu viditaj ....... (That) they may be (in the
state of) having been seen,
or, that they may have been
seen.
Esti vidita ................. To be (in the state of) having
been seen, or, to have been
seen.

Mi estas lauxdota .......... I am about (going) to be praised.
Sxi estis lauxdota .......... She was about (going) to be
praised.
Ni estos lauxdotaj .......... We shall be about (going) to
be praised.
Vi estus lauxdotaj .......... You would be about (going)
to be praised.
(Ke) ili estu lauxdotaj ..... (That) they should be about
(going) to be praised.
Esti lauxdota ............... To be about (going) to be
praised.

VOCABULARY.

komercajxo : commodity. sciig- : inform.
surtuto : overcoat. kasx- : hide.
sxuldo : debt. pens- : think.
ringo : ring. kapt- : capture.
projekto : project. trankvila : quiet.
ingxeniero : civil engineer. tuta : all, whole.
fervojo : railroad. grava : important.
pregxo : prayer. ora : golden.
pasero : sparrow. volonte : willingly.
aglo : eagle. sekve : consequently.
invit- : invite. laux : according to.
konstru- : construct.

Mi estas amata. Mi estis amata. Mi estos amata. Mi estus amata. Estu amata. Esti amata. Vi estas lavita. Vi estis lavita. Vi estos lavita. Vi estus lavita. Estu lavita. Esti lavita. Li estas invitota. Li estis invitota. Li estos invitota. Li estus invitota. Estu invitota. Esti invitota. Tiu cxi komercajxo estas cxiam volonte acxetata de mi. La surtuto estas acxetita de mi; sekve gxi apartenas al mi. Kiam via domo estis konstruata, mia domo estis jam longe konstruita. Mi sciigas, ke de nun la sxuldoj de mia filo ne estos pagataj de mi. Estu trankvila, mia tuta sxuldo estos pagita al vi baldaux. Mia ora ringo ne estus tiel longe sercxata, se gxi ne estus tiel lerte kasxita de vi. Laux la projekto de la ingxenieroj tiu cxi fervojo estas konstruota en la dauxro de du jaroj; sed mi pensas, ke gxi estos konstruata pli ol tri jarojn. Kiam la pregxo estis finita, li sin levis.

Auxgusto estas mia plej amata filo. Mono havata estas pli grava ol havita. Pasero kaptita estas pli bona, ol aglo kaptota.

LESSON 16.

Another set of participles is used to describe or show the condition or state of the "doer" of the action, namely "-anta", denoting "incompleteness" or present time, "-inta", denoting "completeness" or past time, and "-onta", denoting "action not yet begun", or future time, as "Sur la arbo staras kantanta birdo (aux birdo kantanta"), On the tree is a singing bird (or a bird singing); "En la venonta somero mi vizitos vin", In the coming summer I shall visit you; "La pasinta nokto estis tre pluva", The past night was very wet (rainy).

Mi estas mangxanta .......... I am (in the act of) eating.
Li estis mangxanta .......... He was eating.
Ni estos mangxantaj ......... We shall be eating.
Vi estus mangxantaj ......... You would be eating.
(Ke) ili estu mangxantaj .... (That) they may be eating.
Esti mangxanta .............. To be eating.
Estu mangxanta .............. Be (in the act of) eating.

Mi estas teninta ............ I am (in the state of) having
held, or, I have held.
Li estis teninta ............ He was (in the state of) having
held, or, he had held.
Ni estos tenintaj ........... We shall be (in the state of)
having held, or, we shall
have held.
Vi estus tenintaj ........... You would be (in the state of)
having held, or, you would
have held.
(Ke) ili estu tenintaj ...... (That) they may be (in the
state of) having held, or,
(that) they may have held.
Esti teninta ................ To be (in the state of) having
held, or, to have held.

Mi estas dironta ............ I am about (going) to say.
Li estis dironta ............ He was about (going) to say.
Ni estos dirontaj ........... We shall be about (going) to
say.
Vi estus dirontaj ........... You would be about (going)
to say.
(Ke) ili estu dirontaj ...... (That) they may be about
(going) to say.
Esti dironta ................ To be about (going) to say.

The participles are made into nouns by ending them with "o" instead of "a", as "Kiam Nikodemo batas Jozefon, tiam Nikodemo estas la batanto, kaj Jozefo estas la batato", When Nicodemus beats Joseph, then Nicodemus is the beater, and Joseph is the one being beaten.

La batanto ...... The one who is beating.
La batinto ...... The one who was beating.
La batonto ...... The one who is about (going) to beat.
La batato ....... The one who is being beaten.
La batito ....... The one who has been beaten.
La batoto ....... The one who is about to be beaten.

Note that the participles which have "n" in the termination refer to the "doer"; they are called "active" participles. Those without "n" refer to the one to whom the action is done; they are "passive" participles.

VOCABULARY.

tempo : time. ripet- : repeat.
mondo : world. arest- : arrest.
lingvo : language. jugx- : judge.
nombro : number. konduk- : lead, conduct.
legendo : legend. vojagx- : travel, journey.
loko : place. sxtel- : steal.
salono : drawing-room. ripoz- : rest, repose.
eraro : mistake. diradis : used to say (tell).
soldato : soldier. estonta : future (about to be).
strato : street. vera : true.
pek- : sin. intence : intentionally.
fal- : fall. facile : easily.
mensog- : tell a lie. antauxe : formerly, previously.
pas- : pass (as time passes). dum : while, whilst, during.
atend- : wait, expect. neniam : never.
sav- : save, rescue. neniu : nobody.
danc- : dance. sen : without.
kred- : believe. senmove : motionless.

Fluanta akvo estas pli pura, ol akvo staranta senmove. La falinta homo ne povas sin levi. La tempo pasinta jam neniam revenos; la tempon venontan neniu ankoraux konas. Venu, ni atendas vin, Savonto de la mondo. En la lingvo Esperanto ni vidas la estontan lingvon de la tuta mondo. La nombro de la dancantoj estis granda. Gxi estas la legendo, kiun la veraj kredantoj cxiam ripetas. Li kondukis la vojagxanton al la loko, kie la sxtelintoj ripozis. Al homo, pekinta senintence, Dio facile pardonas. La soldatoj kondukis la arestitojn tra la stratoj. Homo, kiun oni devas jugxi, estas jugxoto.

16A.

Nun li diras al mi la veron. Hieraux li diris al mi la veron. Li cxiam diradis al mi la veron. Kiam vi vidis nin en la salono, li jam antauxe diris al mi la veron (aux, li estis dirinta al mi la veron). Li diros al mi la veron. Kiam vi venos al mi, li jam antauxe diros al mi la veron (aux, li estos dirinta al mi la veron; aux, antaux ol vi venos al mi, li diros al mi la veron). Se mi petus lin, li dirus al mi la veron. Mi ne farus la eraron, se li antauxe dirus al mi la veron (aux, se li estus dirinta al mi la veron). Kiam mi venos, diru al mi la veron. Kiam mia patro venos, diru al mi antauxe la veron (aux, estu dirinta al mi la veron). Mi volas diri al vi la veron. Mi volas, ke tio, kion mi diris, estu vera (aux, mi volas esti dirinta la veron).

LESSON 17.

Participles can be used as adverbs when they refer to the subject, and tell some circumstance about the action, as "Walking along the street, John saw your friend." "Walking along the street" tells the circumstance under which the subject, John, saw your friend; therefore "walking" is adverbial--"Promenante sur la strato, Johano vidis vian amikon." If it were the friend who was walking, it must be "Johano vidis vian amikon, promenantan sur la strato."

(Examine in this way the sentences in the following exercise).

VOCABULARY.

braceleto : bracelet. medit- : meditate.
sxtelisto : thief. port- : carry.
vorto : word. demand- : ask.
duko : duke. sxpar- : save.
juvelo : jewel. edzigx- : marry.
juvelujo : jewel-case. hont- : be ashamed.
dolaro : dollar. ir- : go.
instruo : instruction. profunda : deep.
planko : floor. kelka : some.
imperiestro : emperor. ia : some (kind), any (kind).
okazo : opportunity, occurrence, kredeble : probably.
chance. trans : across.
serv- : serve. tio cxi : this (thing).

Promenante sur la strato, mi falis. Trovinte pomon, mi gxin mangxis. Li venis al mi tute ne atendite. Li iris tre meditante kaj tre malrapide. Ni hontis, ricevinte instruon de la knabo. La imperiestra servanto eliris, portante kun si la braceleton. Profunde salutante, li rakontis, ke oni kaptis la sxteliston. Ne dirante vorton, la dukino malfermis sian juvelujon. Laborinte unu jaron, kaj sxparinte kelkajn dolarojn, mi edzigxis kun mia Mario. Transirinte la riveron, li trovis la sxteliston. Rigardinte okaze la plankon, sxi vidis ian libron, forgesitan kredeble de elirinta veturanto.

LESSON 18.

Suffix -ist-.

The suffix "-ist-" denotes one who occupies himself with or devotes himself to any special thing, as a business or a hobby, as "jugxi", to judge, "jugxisto", a judge; "servi", to serve, "servisto", a servant; "kuraci", to treat (as a doctor), "kuracisto", a doctor; "lavi", to wash, "lavisto", a laundryman.

VOCABULARY.

boto : boot. transskrib- : transcribe, copy.
sxuo : shoe. kuir- : cook.
maro : sea. veturig- : drive (carriage, etc.).
mehxaniko : mechanics. tromp- : deceive.
hxemio : chemistry. okup- : occupy, employ.
diplomato : diplomatist. teks- : weave.
fiziko : physics. diversa(j) : various.
scienco : science. simple : simply.
dron- : be drowned, sink. je (indefinite meaning).
verk- : work mentally, write, [Lessons 26, 40.]
compose.

La botisto faras botojn kaj sxuojn. Sxtelistojn neniu lasas en sian domon. La kuragxa maristo dronis en la maro. Verkisto verkas librojn, kaj skribisto simple transskribas paperojn. Ni havas diversajn servantojn--kuiriston, cxambristinon, infanistinon, kaj veturigiston. Kiu okupas sin je mehxaniko estas mehxankisto, kaj kiu okupas sin je hxemio estas hxemiisto. Diplomatiiston oni povas ankaux nomi diplomato, [Footnote: See Lesson 45.] sed fizikiston oni ne povas nomi fiziko, [Footnote: See Lesson 45.] cxar fiziko estas la nomo de la scienco mem. Unu tagon [Footnote: See Lesson 26.] (en unu tago) venis du trompantoj, kiuj diris, ke ili estas teksistoj.

LESSON 19.

Suffixes -ig-, -igx-.

"-ig-" means "to make" or "cause" someone or something to be or to do that which the word denotes, while "-igx-" means "to become" so or such oneself. Thus from "rugxa", red, we get "rugxigi", to make (something or someone) red, "rugxigxi", to become red oneself, to blush; "klara", clear, "klarigi", to make clear, to explain, "klarigxi", to become clear; "sidi", to sit, to be sitting, "sidigi", to cause someone to sit, "sidigxi", to become seated, to sit down; "kun", with, "kunigi", to connect, "kunigxi", to become connected with; "devi", to have to (must), "devigi", to compel; "fari", to do or make, "farigxi", to become; "for", away, "forigi", make (go) away.

VOCABULARY.

printempo : spring. kapo : head.
glacio : ice. botelo : bottle.
vetero : weather. dev- : have to, must.
broso : brush. kurac- : treat as a doctor.
relo : rail. pren- : take.
rado : wheel. pend- : hang.
cxapo : bonnet, cap. blov- : blow.
arbeto : little tree. ekbrul- : begin to burn.
vento : wind. rid- : laugh.
brancxo : branch. romp- : break.
vizagxo : face. fluida : fluid.
kuvo : tub. kota : dirty, muddy.
kolego : companion, colleague natura : natural.
Hebreo : Hebrew. seka : dry.
Kristano : Christian. tamen : however, nevertheless, yet

Oni tiel malhelpis al mi, ke mi malbonigis mian tutan laboron. Forigu vian fraton, cxar li malhelpas al ni. Venigu la kuraciston, cxar mi estas malsana.

Li venigis al si el Berlino multajn librojn (multe da libroj).

Li paligxis de timo, kaj poste li rugxigxis de honto. En la printempo la glacio kaj la negxo fluidigxas. En la kota vetero mia vesto forte malpurigxis; tial mi prenis broson kaj purigis la veston. Mia onklo ne mortis per natura morto, sed li tamen ne mortigis sin mem, kaj ankaux estis mortigita de neniu; unu tagon, [Footnote: See Lesson 26, Note iii.] promenante apud la reloj de fervojo, li falis sub la radojn de veturanta vagonaro, kaj mortigxis. Mi ne pendigis mian cxapon sur tiu cxi arbeto; sed la vento forblovis de mia kapo la cxapon, kaj gxi, flugante, pendigxis sur la brancxoj de la arbeto. Sidigu vin (aux, sidigxu), sinjoro!

Lia malgaja vizagxo ridigis lian amikon. La tutan nokton ili pasigis maldorme, kaj ekbruligis pli ol dekses kandelojn. Mi senvestigis la infanon de liaj noktaj vestoj, kaj starigis lin en la kuvon; poste mi sekigis lin. Li amikigxis kun malbonaj kolegoj. Malricxa hebreo volis kristanigxi. La botelo falis kaj rompigxis. Sxi farigxis lia edzino. Iom post iom, sxi tute trankviligxis.

* * * * *

NOTES.

1.--In "pluvas", it rains; "tondras", it thunders; "estas bela tago", it is a fine day; "estas bele", it is fine; "estas vere, ke...", it is true that..., etc., "it" is left out, because it does not stand for any "thing." The adverbs "bele", "vere", are used because no "thing" is mentioned.

2.--"Ni havas fresxajn lakton kaj panon" means "Ni havas fresxan lakton kaj fresxan panon", We have new milk and new bread. "Ni havas fresxan lakton kaj panon" means We have bread and new milk.

3.--"La angla, franca kaj germana lingvoj estas malfacilaj", The English, French and German languages are difficult. "Angla", "franca", "germana" do not take "j" because each refers to only one language, while "malfacilaj" refers to all those mentioned.

LESSON 20.

The words "ia, tia; kial, tial; kiam, cxiam, neniam; kie, kiel, tiel; io, kio, tio, cxio, nenio; kiu, cxiu, neniu", have already been met with. They belong to a series whose use will best be seen from the following examples:--

"ia" denotes kind or quality. "Kia" floro estas la plej bela? "Ia" kaj "cxia" floro estas beta, "nenia" estas malbela. Mi admiras la rozon; "tia" floro la plej placxas al mi. "What (kind of)" flower is the most beautiful? "Any kind" and "every kind" of flower is beautiful, "no kind" is ugly. I admire the rose, "that kind of" flower pleases me the most.

"ial", motive, reason. "Kial" li iros en Parizon? Mi ne scias; "ial" li foriros, sed "cxial" estus pli bone resti en Londono. Li deziras foriri, "tial" li foriros. "Why" is he going (will he go) to Paris? I know not; "for some reason" he is going, but "for every reason" (on every account) it would be better to remain in London. He wishes to go, "therefore" (for that reason) he will go.

"iam", time. "Kiam" vi venos min viziti? "Iam" mi venos, "kiam" mi havos libertempon; vi "cxiam" havas libertempon, mi "neniam". Postmorgaux estos festo, "tiam" mi venos. "When" will you come to visit me? "Sometime" I will come, "when" (at what time) I shall have a holiday; you "always" (at all times) have a holiday, I "never" (at no time). (The day) after to-morrow will be a festival (a general holiday); I will come "then" (at that time).

"ie", place. "Kie" estas mia cxapelo? Gxi devas esti "ie", sed mi sercxis gxin "cxie", kaj "nenie" mi povas trovi gxin. Ha, nun mi ekvidas gxin "tie". "Where" is my hat? It must be "somewhere", but I have looked for it "everywhere", and "nowhere" can I find it. Ha, now I see it "there".

"iel", manner. "Kiel" vi faros tion cxi? Mi ne scias; mi "cxiel" provis gxin fari, sed mi "neniel" sukcesis. Johano sukcesis "iel"; eble li faris gxin "tiel". "How" will you do this? I do not know; I have tried in every way to do it, but I have "in no way" (not at all) succeeded. John succeeded "in some way" (somehow); perhaps he did it "so (in such a way").

"ies", possession. "Kies" devo estas tio cxi? Eble gxi estas "ties"; sendube gxi estas "ies". "Cxies" devo estas "nenies". "Whose" duty is this? Perhaps it is "that one's (person's)"; doubtless it is "somebody's. Everybody's" duty is "nobody's."

"io", thing. "Kio" malplacxas al vi? Nun "nenio" malplacxas al mi, "cxio" estas bona. Antaux tri tagoj "io" tre malplacxis al mi, sed mi ne parolas pri "tio" nun. "What" displeases you? Now "nothing" displeases me, "all" is well. Three days ago "something" greatly displeased me, but I am not speaking about "that" now.

"iom", quantity. "Kiom" da mono vi bezonas? Mi havas "tiom", mi povas prunti al vi "iom", sed ne "cxiom". Se mi pruntus al vi "cxiom", mi mem havus "neniom". "How much" money do you need ? I have "so much (that quantity)", I can lend you "some", but not "all". If I were to lend you "all", I myself should have "none".

"iu" denotes individuality, person, or thing specified. "Kiu" estis cxe la balo? "Cxiu, kiu" estis invitita, estis tie, "neniu" forestis. "Iu, kiun" mi mem ne konas, venis kun "tiu kiu" vizitis vin hierau. "Who" was at the ball? "Everybody who" had been invited was there, "nobody" was absent. "Somebody, whom" I myself do not know, came with "that person who" visited you yesterday.

It will be seen from these examples that the words beginning with "K" either "ask questions" or "refer" to some person or thing before mentioned. Those beginning with "T" point to a "definite" time, place, etc. Those with "Cx" signify "each" or "every", and in the plural "all". Those without a letter prefixed are "indefinite", meaning some or any; and those with "nen-" are "negative", meaning "no, none".

The words ending in "ia" and those in "iu" can take the plural "j" and accusative "n".

The words in "io" take "n", but the sense does not permit of their taking "j".

The words in "ie" take the "n" denoting direction.

The word "cxi", signifying nearness, is used with the "T" series (words meaning "that"), to denote the one near "i.e., this", as "Tio cxi", this thing; "Tiu cxi", this person; "Tie cxi", or, "cxi tie", here, etc.

The word "ajn", ever, is used with the "K" series to give a more inclusive and wider meaning, as "Kio ajn", whatever; "Kiu ajn", whoever; "Kiam ajn", whenever; "Kiom ajn", however much.

Comparisons of equality are made with the words--

"tiel ... kiel", as Vi estas "tiel" forta, "kiel" mi, You are "as" strong "as" I.

"tia ... kia", as "Tia" domo, "kia" tiu, estas malofta, "Such" a house "as" that is rare.

"sama ... kia", as Mia bastono estas "tia sama, kia" la via, My stick is "the same as" yours.

"sama ... kiel", as Gxia uzado estas "tia sama, kiel" en la aliaj lingvoj, Its use is "the same as" in the other languages. Vi cxiam laboradas al tiu "sama" celo, "kiel" mi, You are always working towards that "same" end (aim) "as" I.

Any of the above series of words whose sense admits of it can be used as adjectives, adverbs, etc., and in combination with prefixes, suffixes, or other words, as "cxiama", continual, eternal; "tiea", of that place. "Kioma" is used for asking the time, as "Kioma horo estas"? What time is it?

CORRELATIVE WORDS.

+-------------------------------------------------------------------+
| | * | K | T | CX | Nen- |
| |INDEFINITE.|QUESTIONING| DEFINITE.| INCLUSIVE.| NEGATIVE. |
| | | RELATIVE. | | | |
| |Some, any. | What, | That. | Each, | No, none. |
| | | which. | |every, all.| |
|--------+-----------+-----------+----------+-----------+-----------|
| | Ia | Kia | Tia | Cxia | Nenia |
|QUALITY | Some kind | What kind |That kind | Each kind | No kind |
|Kind of | Any kind | | Such |Every kind | |
| | | | | | |
|--------+-----------+-----------+----------+-----------+-----------|
| | Ial | Kial | Tial | Cxial | Nenial |
| MOTIVE |For some |For what |For that |For each |For no |
| Reason | reason | reason | reason | reason | reason |
|Purpose |For any |Why |Therefore |For every | |
| | reason | | | reason | |
|--------+-----------+-----------+----------+-----------+-----------|
| | Iam | Kiam | Tiam | Cxiam | Neniam |
| TIME | Sometime | At what | At that | Each time |At no time |
| | Any time | time | time |Every time | Never |
| | | When | Then | Always | |
|--------+-----------+-----------+----------+-----------+-----------|
| | Ie | Kie | Tie | Cxie | Nenie |
| PLACE |In some | At what | At that | At each | At no |
| | place | place | place | place | place |
| | Somewhere | Where | There | At every | Nowhere |
| | Anywhere | | | place | |
| | | | | Everywhere| |
|--------+-----------+-----------+----------+-----------+-----------|
| | Iel | Kiel | Tiel | Cxiel | Neniel |
|MANNER |In some way|In what way| In that | In each | In no way |
| |In any way |How | way | way | Nohow |
| |Somehow, |As, like | So | In every | |
| |anyhow | | | way | |
|--------+-----------+-----------+----------+-----------+-----------|
| | Ies | Kies | Ties | Cxies | Nenies |
|POSSES- | Someone's | What |That one's|Each one's | No one's |
| SION | Anyone's | person's | |Everyone's | |
| | | Whose | | | |
|--------+-----------+-----------+----------+-----------+-----------|
| | Io | Kio | Tio | Cxio | Nenio |
| THING | Something | What thing| That | Everything| Nothing |
| | Anything | What | thing | | |
|--------+-----------+-----------+----------+-----------+-----------|
| | Iom | Kiom | Tiom | Cxiom | Neniom |
|QUANTITY|Some(of the| What |That |Every |None of the|
| | quantity)| quantity| quantity| quantity | quantity |
| | | How much |So much |All of the | |
| | | | | quantity | |
|--------+-----------+-----------+----------+-----------+-----------|
| | Iu | Kiu | Tiu | Cxiu | Neniu |
|INIVIDU-| Someone |What person|That |Each person| No one |
| ALITY | Anyone |Which thing| person |Everyone | Nobody |
| | |Who Which |That | Cxiuj = | |
| | | |(specified) all, | |
| | | | thing | all the...| |
+-------------------------------------------------------------------+

VOCABULARY.

ankro : anchor. prov- : attempt, try.
maniero : manner, way. sukces- : succeed.
riprocxo : reproach. perd- : lose.
konscienco : conscience. merit- : deserve.
propono : proposal, offer. kompren- : understand.
rando : edge. libera : free.
sxipo : ship. certa : certain, sure.
dubo : doubt. utila : useful.
demando : question. fremda : strange.
admir- : admire. necesa : necessary.
placx- : be pleasing. ekster : beyond, outside.
supoz- : suppose.

"Ia." La maro estas tie pli profunda, ol povas atingi ia ankro. En ia maniero. Sen ia riprocxo de konscienco. Mi scias, en kia loko mi certe lin trovos. Kia estas la vetero? Kian malbonon mi al vi faris? Tiamaniere li faris cxion. Li invitis lin veni en tian kaj tian lokon. Ne cxia birdo kantas. Ekster cxia dubo. Nenia homo meritas tian punon. Tiaj libroj estas malutilaj. Iafoje li vizitas nin.

"Ial." Ial li ne povis dormi. Kial vi ne respondas al mi? Mi ne komprenis vian demandon, tial mi ne respondis. La homoj ne komprenas unu la alian, kaj tial ili tenas sin fremde. Cxial tio estas la plej bona.

"Iam." Mi iam vin amis. Kio vivas, necese devas iam morti. Kiam vi foriros? En la luna nokto, kiam cxiuj dormis, tiam sxi sidis sur la rando de la sxipo. Estu por cxiam benata! Sxi antauxe neniam vidis hundon.

VOCABULARY 20A.

mono : money. monto : mountain.
monujo : purse. ganto : glove.
juneco : youth. opinio : opinion.
reto : net. vocxo : voice.
ideo : idea. prezid- : preside.
gajno : gain. alpren- : adopt.
tauxg- : be fit, suitable. stranga : strange, curious.
fart- : be, fare (as to health). komprenebla : understandable.
subita : sudden.

"Ie." Kie estas la knaboj? Kien vi iris? Mi restas tie cxi. Li perdis sian monujon ie en la urbo, sed kie li perdis gxin, li ne scias. Mi volonte el tie venis tien cxi. Li petis sxin, ke sxi diru al li, de kie si venas. [Footnote: See note in Lesson 17.] Por la juneco cxie staras retoj. Cxie estas floroj, kaj nenie oni povas trovi pli belajn.

"Iel." Kiel bela! Cxu mi tauxgas kiel regxo? Tiel finigxis la felicxa tago. Ili brilis kiel diamantoj. Kiel vi fartas? Iel li malkomprenis min. Mia edzino pensis tiel same, kiel mi. Mi neniel povas kompreni, kion vi diras. Tre stranga kaj neniel komprenebla! Mi elektis lin kiel prezidanto. Mi elektis lin kiel prezidanton.

"Ies." Kies ganto tiu cxi estas? Mi neniam alprenas ties opinion. Subite sxi ekauxdis ies fortan malagrablan vocxon. Cxies ideo estas diversa. Bona amiko, sen kies helpo li neniam ekvidus tiun cxi landon. Ies perdo ne estas cxiam ies gajno. Ies perdo estas ofte nenies gajno.

VOCABULARY 20B.

ornamo : ornament. hxino : Chinese.
pupilo : pupil (of eye). decido : decision.
centimo : centime. ced- : give up, yield, cede.
forto : strength, power. forlas- : forsake, leave.
nesto : nest. prudenta : reasonable, prudent.
Fortuno : fortune. firma : firm, stable.
funto : pound (weight or money). sterlinga : sterling.
lango : tongue. kontraux : against, opposite.
gusto : taste. pro : for, owing to.
okulo : eye.

"Io." Mi sentas, ke io okazas. Neniam mi ion al vi donis. Mi volas fari al vi ion bonan. Kio tio cxi estas? Kia ornamo tiu cxi estas? Kion mi vidas? Tio cxi estas cxio, pri kio mi parolis. Mi nenion cedos al vi. Nenion faru kontraux la patrino. Antaux cxio estu fidela al vi mem. Sxi eksentis ion tian, kion sxi mem komence ne povas kompreni.

"Iom." Sxi parolis iom kolere. La pupiloj de la okuloj iom post iom malgrandigxis. Kiu estas tiom senprudenta, ke li povas gxin kredi? Kiom da mono vi havas? Mi havas neniom. Donu al mi tiom da akvo, kiom da vino.

"Iu." Iu venas; kiu gxi estas? Cxu iu kuragxus tion fari? Cxiu penis sin savi, kiel li povis. Lingvo, en kiu neniu nin komprenos. Neniu el ili povis savi la dronanton. Li al neniu helpis iam ecx per unu centimo. Ni iros cxiuj kune. Mi konas neniun en tiu urbo. Tio cxi estas super cxiuj homaj fortoj.

20C.

Oni petis lin atendi iom kun lia forveturo. Tiuj cxi nestoj ofte estas pli grandaj, ol la dometoj de la tieaj homoj. Li forveturis kun firma decido forlasi por cxiam tiun cxi sendankan landon. Se iu tion vidus, li malbenus la Fortunon. Mi donus cent funtojn sterlingajn, se bova lango povus havi por mi tian bonan guston kiel por vi. Kioma

LESSON 21.

Suffixes -eg-, -et-.

The suffixes "-eg-" and "-et-" are opposites; "-eg-" denotes a great size or degree, and "-et-" a small size or degree, of that which the word signifies, as "domo", a house, "domego", a mansion, "dometo", a cottage; "sxnuro", a cord, "sxnurego", a rope, "sxnureto", a string; "monto", a mountain, "montego", a huge mountain, "monteto", a hill; "ami", to love, "amegi", to idolise, "ameti", to have a liking for; "ridi", to laugh, "ridegi", to shout with laughter, to guffaw, "rideti", to smile.

"-eg-" and "-et-" denote a greater or smaller size or degree than is expressed by "very large" or "very small". The adjective "ega" means "enormous, huge", and "eta" means "tiny".

VOCABULARY.

arbaro : a wood. somero : summer.
bruo : noise. kampo : field.
kalesxo : carriage. piedego : paw.
korto : courtyard. forir- : go away.
piedo : foot. murmur- : murmur.
teruro : terror. varma : warm.
militistaro : army. densa : dense.
serio : series.

En varmega tago mi amas promeni en arbaro. Kun bruo oni malfermis la pordegon, kaj la kalesxo enveturis en la korton. Tio cxi estas jam ne simpla pluvo, sed pluvego. Grandega hundo metis sur min sian antauxan piedegon, kaj mi de teruro ne sciis, kion fari. Antaux nia militistaro staris granda serio da pafilegoj. En tiu nokto blovis terura ventego. Kun plezurego. Li deziregis denove foriri.

Tuj post la hejto la forno estis varmega, post unu horo gxi estis nur varma, post du horoj gxi estis nur iom varmeta, kaj post tri horoj gxi estis jam tute malvarma. Mi acxetis por la infanoj tableton kaj kelke da segxetoj. En nia lando sin ne trovas montoj, sed nur montetoj. En somero ni trovas malvarmeton en densaj arbaroj. Li sidas apud la tablo kaj dormetas. Mallargxa vojeto kondukas tra tiu cxi kampo al nia domo. Sur lia vizagxo mi vidis gxojan rideton. Antaux la virino aperis malgranda, beleta hundo. Pardonu, li murmuretis.

LESSON 22.

Suffix -il-.

The suffix "-il-" denotes the "instrument" by means of which something is done, as "razi", to shave, "razilo", a razor; "rigli", to bolt, "riglilo", a bolt; "butero", butter, "buterilo", a churn; "kuraci", to treat (as a doctor), "kuracilo", a medicine.

VOCABULARY.

viando : meat, flesh. komb- : comb.
posxo : pocket. sxtop- : stop up.
korko : cork (substance). sxlos- : lock.
argxento : silver. glit- : glide, slide.
telero : plate. direkt- : direct, steer.
sano : health. difekt- : damage.
butero : butter. montr- : show.
hak- : chop, hew. pes- : weigh something.
seg- : saw. tir- : draw, pull.
fos- : dig. vetur- : drive (in a vehicle).
kudr- : sew. frosta : frosty.
tond- : clip, shear. magneta : magnetic.

Per hakilo ni hakas, per segilo ni segas, per fosilo ni fosas, per kudrilo ni kudras, per tondilo ni tondas. La trancxilo estis tiel malakra, ke mi ne povis trancxi per gxi la viandon, kaj mi devis uzi mian posxan trancxilon. Cxu vi havas korktirilon, por malsxtopi la botelon? Mi volis sxlosi la pordon, sed mi perdis la sxlosilon. Sxi kombas al si la harojn per argxenta kombilo. En somero ni veturas per diversaj veturiloj, kaj en vintro per glitveturilo. Hodiaux estas bela frosta vetero; tial mi prenos miajn glitilojn kaj iros gliti. La direktilisto de "Pinta" difektis la direktilon. La magneta montrilo. La unua montrilo en la plej multaj malsanoj estas la lango. Li metis gxin sur la teleron de pesilo.

LESSON 23.

Suffixes -an-, -estr-.

The suffix "-an-" signifies a "member", an "inhabitant" of a country, town, etc., or a member of a party, society, religion, etc. "Euxropano", a European; "Londonano", a Londoner; "urbo", a town or city, "urbano", a citizen; "klubo", a club, "klubano", a member of a club. "Ano", a member.

"-estr-" denotes the "head" of a State, town, society, etc. "Regno", a State, "regnestro", a ruler of a State; "urbestro", the head of a town, a mayor; "lernejo", a school, "lernejestro", the principal or head master of a school; "imperio", an empire, "imperiestro", an emperor.

VOCABULARY.

Parizo : Paris. vilagxo : village.
regno : State. obe- : obey.
imperio : empire. konfes- : confess, avow,
polico : police. acknowledge, profess
Kristo : Christ. (a religion, etc.).
Lutero : Luther. enir- : enter.
Kalvino : Calvin. ruza : sharp (cunning).
germano : German. suficxa : sufficient.
franco : Frenchman. ordinara : ordinary.
Rusujo : Russia. naiva : simple.
provinco : province. sagxa : wise.
religio : religion. severa : strict, severe.
regimento : regiment. justa : just, righteous.
lokomotivo : engine. egala : equal.
logxio : box (opera), fiera : proud.
lodge (freemason, etc.). energia : energetic.

La sxipanoj devas obei la sxipestron. Cxiuj logxantoj de regno estas regnanoj. Urbanoj estas ordinare pli ruzaj, ol vilagxanoj. La Parizanoj estas gajaj homoj. Nia urbo havas bonajn policanojn, sed ne suficxe energian policestron. Luteranoj kaj Kalvinanoj estas Kristanoj. Germanoj kaj francoj, kiuj logxas en Rusujo, estas Rusujanoj, kvankam ili ne estas rusoj. Li estas nelerta kaj naiva provincano. La logxantoj de unu regno estas samregnanoj, la logxantoj de unu urbo estas samurbanoj, la konfesantoj de unu religio estas samreligianoj. Tiuj, kiuj havas la samajn ideojn, estas samideanoj.

La regnestro de nia lando estas bona kaj sagxa regxo. Nia provincestro estas severa, sed justa. Nia regimentestro estas por siaj soldatoj kiel bona patro. Ili estas egale fieraj, kiel domestrino pri sia domo. Sur la lokomotivo la lokomotivestro sidis sola. La imperiestro, akompanata de la imperiestrino, jxus eniris en sian logxion.

LESSON 24.

Suffixes -ar-, -er-.

The suffix "-ar-" signifies a collection of the persons or things named, as "arbo", a tree, "arbaro", a wood; "homo", a human being, "homaro", mankind; "militisto", a soldier (from "milito", war), "militistaro", an army; "vorto", a word, "vortaro", a dictionary ("vortareto", a vocabulary); "aro", a flock, "anaro", a company, troop.

"-er-" signifies a particle, or one of things of which the name denotes a mass, as "greno", corn, "grenero", a grain of corn; "polvo", dust, "polvero", a speck of dust; "pulvo", gunpowder, "pulvero", a grain of gunpowder; "hajlo", hail, "hajlero", a hailstone; "negxo", snow, "negxero", a snowflake; "koto", mud, "kotero", a speck of mud or dirt.

VOCABULARY.

pulvo : gunpowder. sxafo : a sheep.
sxtupo : step, stair. fajro : fire.
tegmento : roof. met- : put, set.
herbo : grass. pasxt- : feed (cause to feed),
bruto : brute, beast, head of cattl pasture.
lano : wool. sekv- : follow.
persono : person. bar- : bar (obstruct).
floreno : florin. batal- : battle, fight.
sxilingo : shilling. eksplod- : explode.
penco : penny. brava : brave.
glaso : a glass (tumbler). kruta : steep.
brando : brandy. hispana : Spanish.
tuko : a cloth. vasta : vast, spacious.
telertuketo : serviette. precipe : chiefly, particularly.
[Footnote: See Lesson 45.] preskaux : almost.
sxnuro : cord. inter : between, among.
sablo : sand.

Nia lando venkos, cxar nia militistaro estas granda kaj brava. Sur kruta sxtuparo li levis sin al la tegmento de la domo. Mi ne scias la lingvon hispanan, sed per helpo de vortaro hispana-germana mi tamen komprenis iom vian leteron. Sur tiuj cxi vastaj kaj herboricxaj kampoj pasxtas sin grandaj brutaroj, precipe aroj da bellanaj sxafoj. La vagonaro konsistis preskaux nur el personvagonoj. Oni metis antaux mi mangxilaron, kiu konsistis el telero, kulero, trancxilo, forko, glaseto por brando, glaso por vino kaj telertuketo. Sur la maro staris granda sxipo, kaj inter la sxnuregaro sidis cxie sxipanoj. Lia sekvantaro staris en la posto de la logxio. Mallumaj montegaroj baras la vojon.

Floreno, sxilingo kaj penco estas moneroj. Sablero enfalis en mian okulon. Unu fajrero estas suficxa por eksplodigi pulvon.

LESSON 25.

Suffix -ul-.

The suffix "-ul-" denotes a person characterised by the quality, etc., which the word expresses, as "justa", just, righteous, "justulo", one who is just; "babili", to chatter, "babilulo", one who chatters, a babbler; "avara", avaricious, "avarulo", a miser; "kun", with, "kunulo", a companion.

VOCABULARY.

legendo : legend. entrepren- : undertake.
ombro : shadow. propra : own.
rajto : right, authority. avara : avaricious.
profeto : prophet. potenca : powerful.
mensogo : a lie. infekta : infectious.
tagmangx- : dine. cxe : at, with.

Malricxa sagxulo tagmangxis cxe avara ricxulo. Malsagxulon cxiu batas. Li estas mensogisto kaj malnoblulo. Timulo timas ecx sian propran ombron. Tiu cxi maljunulo tute malsagxigxis kaj infanigxis. Unu instruitulo entreprenis gravan sciencan laboron. Nur sanktuloj havas la rajton enveni tien cxi. Li sola estas la grandulo, la potenculo. Gxi ne estas la legendo pri la belulino Zobeido. Post infekta malsano oni ofte bruligas la vestojn de la malsanulo. La malbeno de la profeto staras super la kapo de maldankulo. Post kelkaj minutoj la kuragxulo eliris. Cxiuj sanktuloj, helpu!

LESSON 26.

The following words, which have already been used in the previous lessons, are always placed before nouns or pronouns, to show the relation (of position, etc.) between the thing for which the noun stands and another thing or an action.

al : to, towards. laux : according to.
apud : beside, near, by. per : by means of, with.
da : of (indefinite quantity). post : after, behind.
de : of from, by. pri : concerning, about.
el : out of. por : for, for the sake of.
en : in, into, within. sen : without.
ekster : outside. super : above, over.
gxis : until, till, as far as. sur : on, upon.
inter : between, among. tra : through.
kontraux : against, opposite. trans : across, on the other side.
kun : (in company) with. je (has no definite meaning).

(These words are called PREPOSITIONS, which means placed before).

The other simple prepositions are--

anstataux : instead of. po : at the rate of.
antaux : before. pro : for (cause), owing to.
cxe : at, with. preter : past, beyond, by.
cxirkaux : about, around. spite : in despite of.
krom : besides, except. sub : under.
malgraux : notwithstanding,
in spite of.

The prepositions "anstataux", "antaux" ("ol"), and "por" are also used before Infinitive verbs, as "anstataux diri", instead of saying (to say); "antaux ol paroli", before speaking; "por lerni", in order to learn.

In Esperanto all the prepositions except "je" have a definite meaning, and care must be taken to use the one which conveys the exact sense. The same word cannot be used for "with" in the two sentences "He went with his father" and "He cut it with a knife," or for "about" in "He spoke about his child" and "They stood about the stove." In the first example "with" his father is "kun", in company with, Li iris "kun" sia patro, and "with" a knife is "per", by means of, Li trancxis gxin "per" trancxilo. "About," in "about his child," is "pri," concerning, Li parolis "pri" sia infano, but "about," in "about the stove," is "cxirkaux," around, Ili staris "cxirkaux" la forno.

When we cannot decide which is the correct preposition to use in any case, we may use "je," the only preposition which has no special meaning of its own, or the preposition may be left out altogether, and "n" added to the noun or pronoun, provided that no want of clearness ensue (see Lesson 27), as Mi ridas "pro" lia naiveco, or, Mi ridas "je" lia naiveco, or, Mi ridas lian "naivecon", I laugh at his simplicity.

When we wish to express "motion towards" something, and the preposition does not of itself express it, "n" is added to the noun or pronoun, as in the case of adverbs (see Lesson 12), "Li estas en la domo", He is in the house; but, "Li iras en la domon", He is going into the house.

NOTE.--There are three cases in which the noun or pronoun takes "n". (i.). When it is the "direct object" of the verb, as "Mi vidis lin", I saw him. (ii.). To show "direction", as "Li iris en la gxardenon", He went into the garden. (iii.). When the "preposition" is "left out". This is usually done in the case of "dates" and expressions signifying "duration" of time, as "Georgo Vasxington estis naskita la dudek-duan de Februaro de la jaro mil sepcent tridek du", George Washington was born the 22nd of February, 1732. "Vi restos tie cxi la tutan vivon (dum la tuta vivo)", You will remain here your (the) whole life.

All the prepositions whose meaning allows of it can be used as adjectives, adverbs, etc., by adding the proper endings, as from "antaux", before, we get "antauxa", former, "antauxe", formerly or previously, "antauxen", forward.

Prepositions are also joined to other words, and to prefixes or suffixes, as "antauxdiri", to foretell; "apudmara urbo", a seaside town; "senigi", to deprive of.

Sometimes the preposition is both prefixed to the verb and used after it before the noun, as "Li eliris el la domo, kaj eniris en la gxardenon", He went out of the house, and entered into the garden.

LESSON 27.

Al.

"Al" signifies "to" or "towards" a person or place. It is also used before the noun or pronoun which signifies "person" after such verbs as "give, tell", etc., which take two objects in different relations to the verb, as-- Give (to) him the book, "Donu al li la libron." Tell (to) him the truth, "Diru al li la veron." Write (to) him a letter, "Skribu al li leteron." In such cases we can say "Pardonu lin", Pardon him, if the "thing" object is not mentioned, but we cannot say "Pardonu lin la kulpon", Forgive him his fault; it must be "Pardonu al li la kulpon." The pronoun with "al" is sometimes used instead of the possessive (pronoun) adjective "mia", etc., as "Mi trancxis al mi la fingron", for "Mi trancxis mian fingron", I cut my finger. "Sxi kombis al si la harojn," instead of "Sxi kombis siajn harojn," She combed her hair.

"Al" is frequently used as a prefix as well as after the verb, as "aldoni", to add; "alpreni", to adopt; "aligxi", to adhere; "aljugxi", to award.

VOCABULARY.

sorcxisto : sorcerer. promes- : promise.
detrancx- : cut off. ambaux : both.

Sxi revenis al la palaco de sia patro. Ili ambaux iris al la urbestro. Cxu mi ne faris al vi bonon? Sxi nenion al ili rakontis. Sxi skribis al li leteron. Cxiutage li instruas al la homoj ion, kion ili ne scias. Ili flugis al la suno. Unu fratino promesis al la alia rakonti al sxi, kion sxi vidis kaj kio la plej multe placxis al sxi en la unua tago. Eble li al vi pardonos. Sxi ne kredis al siaj propraj oreloj. Li ne sciis, ke al sxi li devas danki la vivon. Si savis al li la vivon. La sorcxistino detrancxis al la virineto de maro la langon.

LESSON 28.

Cxe. Apud.

"Cxe" indicates a certain "place, time", or "point of thought, discourse", etc., as, "Li estis cxe mia patro", He was with my father, or at my father's house. "Cxe la momento", At the moment. "Li estis cxe la pordo", He was at the door, "Cxeesti", To be present.

"Apud" means "close by, beside." It applies to place only, as "La knabo staris apud la patro", The boy stood by, or beside, the father.

VOCABULARY.

fundo : bottom. halt- : stop, halt.
brako : arm. ramp- : creep, crawl.
torcxo : torch. plant- : (to) plant.
serpento : serpent. multekosta : precious,
statuo : statue. valuable.
saliko : willow. aux ... aux : either ... or.

Mi logxis cxe sxia patro. Gxi falis sur la fundon de la maro cxe la rompigxo de la sxipo. Cxe lumo de torcxoj. Brako cxe brako. Kaptis lin kelka timo cxe la penso. Nenio helpas; oni devas nur kuragxe resti cxe sia opinio. Sxi ridis cxe lia rakontado. Cxe cxiu vorto, kiun vi diros, el via busxo eliros aux floro aux multekosta sxtono.

Li haltis apud la pordo. La serpento rampis apud sxiaj piedoj. Kiam li estis cxe mi, li staris tutan horon apud la fenestro. Mi logxis en arbo apud via domo. Sxi plantis apud la statuo roza-rugxan salikon. La apudvojaj arboj.

LESSON 29.

En.

"En" means "in, inside;" when "n" is added to the noun which it precedes, it means "into", as "Kie vi estas? Mi estas en la domo. Kien vi iras? Mi iras en la gxardenon." Where are you? I am in the house. Where are you going? I am going into the garden. "Malamiko venis en nian landon", An enemy came into our country.

VOCABULARY.

Hispanujo : Spain. muel- : grind.
humoro : humour, temper. turn- : turn.
paco : peace. divid- : divide.
pinglo : pin. do : then.
nasko-tago : birthday. gxuste : exactly, just.
faruno : flour. kvazaux : as if.
parto : part.

La birdo flugas en la cxambro ( = gxi estas en la cxambro, kaj flugas en gxi). La birdo flugas en la cxambron ( = gxi estas ekster la cxambro, kaj flugas nun en gxin). Mi vojagxas en Hispanujo. Mi vojagxas en Hispanujon. Kion do fari en tia okazo? Mi estas en bona humoro. Li murmuretis al la regxino en la orelon. En sekvo de tiu cxi okazo. Mi preferus resti en paco tie cxi. Sxia naskotago estis gxuste en la mezo de vintro. Li ekrigardis en la okulojn de la infano. Li estis bela granda viro en la agxo de kvardek jaroj. En la dauxro de mia tuta vivo. En la fino de la jaro. Mano en mano. Enirinte en la vagonon, sxi sidis kvazaux sur pingloj. La greno mueligxas en farunon. Aleksandro turnigxis en polvon. Li dividis la pomon en du partojn.

LESSON 30.

Inter. Ekster. El.

"Inter" means "between, among", or "amongst." It is largely used as a prefix, as "interparoli", to converse; "internacia", international; "interkonsento", agreement; "sin intermeti", to interfere.

"Ekster" means "out of, outside", as "ekster dangxero", out of danger. It is used as a prefix, as "eksterordinara", extraordinary.

"El" means "out of". It applies (i.) to "place", signifying motion from, as, "Mi eliris el la domo", I went out of the house. (ii.). "Chosen from among", as, "Unu el miaj infanoj", One of (from among) my children. (iii.). "Made out of", as, "Tiu cxi sxtofo estas farita el lano", This cloth is made (out) of wool. "El" is used as a prefix, and means "out, outright", or "thoroughly", as, "Elfosi", to dig out; "Ellerni", to learn thoroughly.

VOCABULARY.

kolono : column, pillar. krono : crown.
marmoro : marble. uzo : use.
figuro : figure. okazo : occasion.
muro : wall. alfabeto : alphabet.
kanapo : sofa. divid- : divide (something).
arto : art. produkt- : produce.
viveco : liveliness. interne : inside.

Inter Rusujo kaj Francujo estas Germanujo. Ili dividis inter si dekdu pomojn. Inter la deka kaj dekunua horo matene. Inter la kolonoj staris marmoraj figuroj. Apud la muro inter la fenestroj staris kanapo. Longe ili parolis inter si. Cxe tiu cxi malsano unu horo povas decidi inter vivo kaj morto. En la intertempo inter la paroloj oni produktas artajn fajrojn.

Mi staras ekster la domo, kaj li estas interne. Li estas ekster la pordo. Nun ni estas ekster dangxero. Li logxas ekster la urbo. Starante ekstere, li povis vidi nur la eksteran flankon de nia domo. Li montris eksteren en la mallumon. Mi lasis lin ekstere. La ekstero de tiu cxi homo estas pli bona, ol lia interno.

Li eliris el la urbo. Li estas jxus reveninta el la eksterlando. Kun eksterordinara viveco sxi elsaltis el la vagono. Sxi metis al sxi kronon el blankaj lilioj sur la harojn. Li faris uzon el la okazo. Tiuj cxi nestoj estas farataj tute el tero. Sxi estis la plej kuragxa el cxiuj. Jen vi elkreskis! Li eliris el la dormocxambro, kaj eniris en la mangxocxambron. La esperanta alfabeto konsistas el dudek ok literoj.

LESSON 31.

Sur. Super. Sub.

"Sur" means "on, upon" (touching). "Li sidas sur la kanapo", He is sitting on the sofa. Followed by the accusative (with "n") it means "on to", as "Sidigxu sur la kanapon", Sit down on the sofa. "Influi sur la karakteron", To have influence on the character.

"Super" means "over, above" (not touching). "Super la maro flugis la nuboj", Over the sea floated the clouds. Followed by the accusative it shows motion over and above a thing, as "Li jxetis sxtonon super la muron", He threw a stone over the wall.

"Sub" means "under, underneath". "La hundo kusxis sub la tablo", The dog lay under the table. With the accusative "sub" shows motion to and beneath, as "La hundo kuris sub la tablon", The dog ran under the table.

VOCABULARY.

aero : air. suprajxo : surface.
sono : sound. sxultro : shoulder.
benko : bench. ferdeko : deck.
kato : cat. balanc- : swing (something).
lito : bed. frap- : strike, slap.
frukto : fruit. influ- : have influence on.
genuo : knee. prem- : press.
muso : mouse. nagx- : swim.
muziko : music. forestanta : absent.
ponto : bridge. nobla : noble (quality).
sofo : sofa. alta : high.

Mi sidas sur segxo kaj tenas la piedojn sur benketo. Li revenis kun kato sur la brako. Mi metis la manon sur la tablon. Li falis sur la genuojn. Ne iru sur la ponton. Li jxetis sin malespere sur segxon. Li frapis lin sur la sxultron, kaj premis lin malsupren sur la sofon. Mi sidigis min sur la lokon de la forestanta hejtisto. La fruktoplantado devas influi noblige sur tiujn, kiuj sia okupas je gxi.

Super la tero sin trovas aero. Liaj pensoj alte levigxis super la nubojn. Sxi ricevis la permeson sin levi super la suprajxon de la maro. Ili povis sin levi sur la altajn montojn alte super la nubojn. Li staras supre sur la monto kaj rigardas malsupren sur la kampon. Sxi sidis sur la akvo kaj balancigxis supren kaj malsupren.

El sub la kanapo la muso kuris sub la liton, kaj nun gxi kuras sub la lito. Sxi ofte devis nagxi sub la akvon. Sub la sonoj de muziko ili dancis sur la ferdeko. Ekfloris sub sxia rigardo la blankaj lilioj. Sxi subigxis sub la akvon. Sxi suprennagxis cxe la subiro de la suno.

LESSON 32.

Tra. Trans. Preter.

"Tra" means "through", as "Tra la truo", Through the hole. "Tra la mondo", Through the world.

"Trans" means "at the other side, across", as "Li logxas trans la rivero", He lives on the other side of the river. With the accusative it means "to the other side", as "Li nagxis trans la riveron", He swam to the other side of (across) the river.

"Preter" means "past, by", or "beyond;" it conveys the idea of coming up from behind and passing on in front, as "Mi pasis preter via frato", or "Mi preterpasis vian fraton", I passed your brother. The difference between "tra", "trans", and "preter" is clearly shown by the sentence "Trapasinte la arbaron, li preterpasis la pregxejon kaj tiam transpasis la riveron per la ponto", Having passed through the wood, he passed by the church, and then passed over the river by the bridge.

VOCABULARY.

kameno : hearth, fireside. momento : moment.
poto : pot. abato : abbot.
kaldrono : cauldron, kettle. penetr- : penetrate.
vaporo : steam, vapour. bol- : boil (as water boils).
hirundo : swallow. turn- : turn (a thing or oneself).
tunelo : tunnel. largxa : wide, broad.
oceano : ocean.

Li estas tiel dika, ke li ne povas trairi tra nia mallargxa pordo. Sxi rigardis supren tra la mallume-blua akvo. Tra la palrugxa aero lumis la stelo de la vespero. La sonado de la sonoriloj trapenetras malsupren al sxi. Ili traglitas inter la brancxoj. Sur la kameno inter du potoj staras fera kaldrono; el la kaldrono, en kiu sin trovas (or "trovigxas") bolanta akvo, eliras vaporo; tra la fenestro, kiu sin trovas (or "trovigxas") apud la pordo, la vaporo iras sur la korton.

La hirundo flugis trans la riveron, cxar trans la rivero sin trovis (or "trovigxis") aliaj hirundoj. Ili povas flugi sur sxipoj trans la maron. "Kial Hanibalo iris trans la Alpojn? Cxar tiam la tunelo ne estis ankoraux preter." Estas neeble, ke ili estu transirintaj trans la oceanon. Cxio transturnigxis la fundo supren.

Ni pasis preter la stacio. En tiu cxi momento preteriras la abato. Preterirante, mi demandis lin, cxu jam estas la dekdua horo. La muelilo ne povas mueli per akvo preterfluinta.

LESSON 33.

Antaux. Post.

"Antaux" means "before" (time), "Ni revenos antaux Mardo", We shall return before Tuesday, "in front of" (place), "Antaux la domo", Before the house. Before verbs "antaux ol" is used, as "Lavu vin, antaux ol mangxi", Wash (yourself) before eating.

"Post" means "after" (time), "behind" (place).

Care must be taken in using "antaux" and "post" to arrange the sentence so that there can be no doubt as to whether time or place is referred to. "He came before his father," in place or position, "i.e.", in front of his father, is "Li venis antaux sia patro", but if "before in time" is meant, it must be "Li venis antaux ol lia patro" ("venis"). "Li venis post sia patro" means He came behind his father; if we mean "after his father came" we may use "kiam", and say "Li venis post, kiam lia patro venis".