Chapter III: Front Matter (3)

Brimfulness, n. [brímfulnes] El estado de estar lleno hasta el borde. Ang pagkapunô hanggang sa labì ng sisidlan.

Brimstone, n. [brímston] Azufre. Asupré.

Brindle, adj. [brindl] Salpicado de varios colores. Batikbatik, bulik.

Brindle, n. [brindl] Variedad de colores. Batik.

Brine, n. [bráin] Salmuera. Patís, sawsawan, ketsap.

Brine, v. [bráin] Embeber en salmuera. Asnán, paalatin.

Bring, v. [bring] Traer. Magdalá rito, dalhin dito.

Brinish, adj. [bráinish] Salado. Inasnán.

Brinishness, n. [bráinishnis] Sabor de sal. Lasang asin, maalat.

Brink, n. [brink] Orilla, margen, borde. Gilid, tabí, pangpang.

Briny, adj. [bráini] Salado. Inasnán, maalat.

Brisk, adj. [brisk] Vivo, alegre, jovial. Maliksí, masaya, magaan ang katawan.

Brisk up, v. [brisk up] Avanzar con viveza; regocijarse, alegrarse. Magpakagaan ng katawan, magpakasayá.

Brisket, n. [brísket] El pecho de un animal. Dibdib ng hayop.

Bristle, n. [brísl] Cerda, seta. Tutsang, sungot.

Bristle, v. [brísl] Erizar, poner derechas las cerdas ó puas el animal que las tiene. Manindig ang tutsang.

Bristly, adj. [brístli] Cerdosa. Matutsáng.

British, adj. [brítish] Británico. Taga Britanya ó ukol sa Britanya.

Briton, n. & adj. [brítæn] Breton. Taga Britanya ó ukol sa Britanya.

Brittle, adj. [brítl] Quebradizo, fragil. Babasagín, marupok, mahunâ, mahinà.

Brize, n. [bráiz] Tábano. Bangaw.

Broach, n. [bro-ch] Asador, espeton; un instrumento de música; un instrumento de relojeros. Isang kasangkapang matules; isang kagamitan ng mga músiko; isang kagamitan ng mga manggagawà ng relos.

Broach, v. [bro-ch] Espetar, barrenar. Bumutas, butasin.

Broad, adj. [brod] Ancho, abierto. Malapad, malwang; malwat.

Broaden, v. [bródn] Ensancharse. Lumwang, lwangan, lumapad, laparan.

Broadness, n. [bródness] Anchura. Lwang, lapad.

Brodekin, n. [bródkin] Borceguí. Borsegí.

Brogue, n. [brog] Idioma corrompido. Salitang utal.

Broil, n. [bróil] Tumulto, alboroto, riña. Kagulo, kaingay, away.

Broil, v. [bróil] Asar carne sobre las ascuas. Mag-ihaw, magsalab, magdangdang, magdaráng.

Broke, v. [broc] Hacer de corredor. Mag-corredor.

Brokenhanded, adj. [brókn jánded] Manco. Kimaw.

Brokenhearted, adj. [brokn járted] De corazon quebrantado. Bagbag na loob.

Broker, n. [bróker] Corredor. Corredor.

Bronchial, adj. [brónkial] Bronquial. Nauukol sa bagà.

Bronchic, adj. [brónkik] Bronquial. Nauukol sa bagà.

Bronze, n. [bronz] Bronce. Lahok ng mga metal na tila tansong pulá.

Brooch, n. [bruch] Broche. Espile sa dibdib.

Brood, n. [brud] Progenie, raza, casta. Lahì, angkán.

Brood, v. [brud] Empollar, cobijar. Yumungyong, umakay.

Brook, n. [bruk] Arroyo. Batis.

Brook, v. [bruk] Sufrir, tolerar. Magtiis, magbatá, magparaan.

Broom, n. [brum] Escoba. Walís, lawis.

Broomstick, n. [brúmstik] Palito de escoba. Tingting.

Broth, n. [broz] Caldo. Sabaw.

Brother, n. [bródzer] Hermano. Kapatid [na lalake].

Brotherhood, n. [bródzerjud] Hermandad, fraternidad. Pagkakapatiran.

Brother-in-law, n. [bródzer-in-lo] Cuñado. Bayaw.

Brotherless, adj. [bródzerles] Persona que no tiene ningun hermano. Walang kapatid.

Brotherly, adj. [bródzerli] Fraternal. Parang kapatid.

Brougham, n. [bró-am] Carruage. Karwahe.

Brow, n. [bráu] Ceja. Kilay.

Browbeat, v. [bráubit] Mirar con ceño. Kumindat.

Brown, adj. [bráun] Mereno, castaño. Kuyomanggi.

Brownish, adj. [bráunish] Lo que tira á moreno ó castaño. Tila kuyomanggi.

Browse, n. [bráuz] Pimpollos, renuevos. Supling, swí.

Browse, v. [bráuz] Ramonear, pacer, comer las ramas, etc.. Manginain ng mga. usbong, dahon, ibp.

Bruise, n. [bríuz] Magulladura, golpe. Lamog, bugbog.

Bruise, v. [bríuz] Magullar, golpear. Bumugbog, lumamog.

Bruiser, n. [briúser] Pugil; un instrumento de los ópticos. Taong malakas na walang galang; isang kagamitan ng mga manggamot sa matá.

Brunette, n. [briunét] Morena, trigueña. Babaing may pagkakuyomanggi.

Brunt n., n. [brunt] Choque ó encuentro violento, golpe, accidente, desastre. Banggâ, untog, kapahamakan, sakunâ.

Brush, n. [brush] Cepillo. Sepilyo.

Brush, v. [brash] Acepillar. Sepilyuhin.

Brushwood, n. [brashwud] Matorral, zarzal. Kadawagan, kaugoygoyan.

Brustle, v. [brésl] Crujir, chillar. Humaginit, humiging.

Brutal, adj. [briútal] Brutal, salvaje, cruel. Tila hayop, mabaksik.

Brutality, n. [briutáliti] Brutalidad. Kahayupan.

Brute, n. [brut] Bruto. Hayop.

Brutish, adj. [briútish] Brutal, bestial. Tila hayop.

Bryony, n. [bráioni] Nueza blanca. Lipay.

Bubble, n. [bébl] Burbuja. Bulâ, bulubok, bulwak.

Bubble, v. [báebl] Burbujear. Bumulâ, bumulubok, bumulwak.

Bubbly, adj. [bébli] Espumoso. Mabulâ.

Buccaneers, n. [boecanírz] Filibusteros. Mga tulisang dagat sa amérika ayon sa mga ingglés.

Buck, n. [bæc] Gamo. Usang lalake.

Bucket, n. [bæket] Cubo, pozal. Timbâ, baldé.

Buckle, n. [békl] Hebilla, bucle. Kulot [ng buhok.].

Buckle, v. [békl] Hebillar. Kulutin.

Bud, n. [bad] Vástago, pimpollo. Buko; usbong.

Bud, v. [bad] Brotar, estar en flor. Bumuká, bumulaklak.

Budge, v. [bædch] Moverse, menearse. Kumilos, gumalaw.

Budget, n. [bédchet] Talego portatil. Bayong na may lamán.

Buff, n. [bæf] Piel curtida del búfalo. Katad ng kalabaw.

Buffalo, n. [búfalo] Búfalo. Kalabaw.

Buffet, n. [béfet] Aparador, alacena. Aparador, páminggalan.

Buffeter, n. [báfeter] Púgil. Táong tampalasan.

Buffle, v. [báfl] Confundirse. Malinglang, malito, matulig.

Buffon, n. [bæfún] Bufón, truhan. Payaso, púsong.

Buffon, v. [béfun] Burlar, chocarrear. Magpatawâ, magpusong, magpayaso.

Buffonery, n. [béfunæry] Bufonada, bufonería; chanzas bajas; majadería. Pagpapatawa, pagbibirô; pamumusong.

Bug, n. [bæg] Chinche. Surot.

Bugbear, n. [bægbar] Espantajo. Panakot.

Buggy, adj. [bágui] Chinchero. Masurot.

Buggy, n. [bágui] Calecin. Kalesin.

Bugle, n. [biúgl] Corneta de monte ó trompa de caza. Tambulì, pakakak.

Build, n. [bild] Estructura. Pagkakaakmà ng gusalì ó bahay.

Build, v. [bild] Edificar, construir. Magtayô ng gusalì gumawà ng bahay.

Building, n. [bílding] Edificio. Gusalì, bahay.

Bulb, n. [bælb] Bulbo. Bukba.

Bulk, n. [bælk] Tamaño, bulto, masa, volumen. Lakí, kapal.

Bulky, adj. [bálki] Voluminoso, corpulento, abultado, grande, pesado. Makapal, malaki, mabigat.

Bull, n. [bul] Toro; bula pontificia. Toro, bakang lalake; bula ng papa.

Bull-baiting, n. [búl-beting] Combate de toros y perros. Labanan ng mga toro at aso.

Bull-beef, n. [búl-bif] Carne de toro. Laman ó karné ng toro.

Bull-dog, n. [búl dog] Perro de presa. Asong pangaso.

Bullet, n. [búlet] Bala de metal. Punglô, bala.

Bulletin, n. [búletin] Boletin, noticias de oficio. Pahayagan ng mga hanap-buhay at kalakal.

Bullion, n. [búliæn] Oro en tejos, ó plata en barras y sin labrar. Gintô ó pilak na dî pa nadadalisay.

Bullock, n. [búlæk] Novillo. Bulo, guyang toro.

Bully, n. [búli] Espadachin, rufian. Taong masama at hambog.

Bully, v. [búli] Insultar; fanfarronear. Lumapastangan; maghambog.

Bulwark, n. [búlwærk] Baluarte. Munting kutà; kublihan sa kalaban.

Bumblebee, n. [bámblbi] Avispa. Bubuyog.

Bump, n. [bæmp] Hinchazon. Pamamagâ.

Bump, v. [bæmp] Dar estallido como una bomba. Pumutok na parang isang bomba.

Bumpkin, n [bémp-kin] Patan, villano, rústico. Taong hamak, taong walang turò, taong bastos.

Bunch, n. [banch] Racimo, manojo, atado. Bwig, bigkis.

Bunch, v. [banch] Atar. Magbigkis.

Bunchy, adj. [bánchi] Racimoso. Mabwig.

Bundle, n. [bándl] Atado, mazo. Bigkis, talì, balot.

Bundle, v. [bándl] Atar, empaquetar, envolver. Bigkisin, talian, balutin.

Bung, n. [bæng] Tapon ó tarugo. Tapón ó pasak.

Bung, v. [bæng] Atarugar. Tapunán ó pasakan.

Bunghole, n. [bángjol] Boca, el agujero por el cual se envasan los licores en las pipas. Bungangà ng bariles.

Bungle, v. [bángl] Chapucear, chafallar. Gawín kahit papaano.

Bunk, n. [bænk] Tarimon. Hígaan, papag.

Bunt, n. [bænt] Hinchazon. Pamamagâ.

Bunt, v. [bænt] Hincharse. Mamagâ.

Buoy, n. [buoi] Boya. Boya, palutáng.

Buoy, v. [buoi] Boyar, mantenerse sobre el agua. Magpalutáng.

Buoyancy, n. [buó-iansi] Fluctuacion. Pagpapalutáng.

Buoyant, adj. [buó-iant] Boyante. Magaan, masayá.

Burden, n. [bárden] Carga. Pasán, sunong.

Burden, v. [bárden] Cargar. Pumasan, sumunong.

Burdensome, adj. [bárdensam] Gravoso, molesto, incómodo. Mabigat, mahirap dalhin.

Burdock, n. [bárdoc] Bardana. Mores.

Bureau, n. [biu-ro] Armario con cajones, escritorio, bufete; departamento del gobierno. Aparador, mesang sulatán; kágawaran.

Burglar, n. [búrglar] Ladron, salteador. Magnanakaw, mangloloob.

Burial, n. [bérial] Entierro. Paglilibing, pagbabaón.

Burial place, n. [bérial-ples] Cementerio. Líbingan, báunan.

Burier, n. [bérer] Enterrador, sepulturero. Manghuhukay.

Burin, n. [biúrin] Buril. Kasangkapan ng mámamanday ng ginto't pilak.

Burn, n. [bærn] Quemadura. Pasò, paltos.

Burn, v. [bærn] Quemar. Mapasò, masunog, magpaltos; sumunog, pumasò.

Burnable, adj. [bérnabl] Combustible. Susunugín, susupukín.

Burner, n. [bérner] Quemador. Tagasunog, mánununog.

Burnish, v. [bérnish] Bruñir; tomar lustre. Bulihin; pakinangín, pakinisin.

Burr, n. [bær] Lóbulo ó pulpejo de la oreja. Pingol ng tainga.

Burst, v. [bærst] Reventar, estallar. Pumutok, sumilakbo, sumabog.

Burst, n. [bærst] Estallido, rebosadura. Putok, silakbo.

Bury, v. [béri] Enterrar, sepultar. Maglibing, magbaón.

Burying, n. [bériing] Entierro, exequias. Paglilibing.

Bush, n. [bush] Ramo, arbusto, mata, matorral. Sanga, mababa't mayabong na halaman, dawag.

Bush, v. [bush] Crecer espeso. Yumabong, gumubat.

Bushel, n. [búshel] Fanega. Kabán.

Bushy, adj. [búshi] Espeso, lleno de arbustos. Masinsin, mayabong, masanga, malagô.

Busiless, adj. [bíziles] Desocupado, ocioso. Walang gawâ, pagayongayon.

Busily, adv. [bízili] Solicitamente, diligentemente. May kaliksihan, may kasipagan.

Business, n. [bíznes] Empleo, oficio, asunto, negocio. Kalagayan, pagkabuhay, hanap-buhay.

Bust, n. [bust] Busto. Busto, larawang ulo ó kaya'y hanggang kalahatian ng katawan.

Bustle, n. [bæsl] Bullicio, ruido, alboroto. Kaingáy, kaguló, higing, alingawngaw.

Bustle, v. [baæsl] Bullir, hacer ruido ó estruendo. Mag-ingay, magpaalingawngaw.

Busy, adj. [bísi] Ocupado. May ginagawâ.

Busy, v. [bísi] Ocupar, emplear. Gumawâ, magmasipag.

But, conj. [bat] Sino. Kundî, liban, lamang, bagkus.

But, prep. [bat] Pero. Ngunì, datapwà.

Butcher, n. [búcher] Carnicero. Magkakarné, mangkakatay ng hayop.

Butcherly, adj. [búchoerli] Sanguinario, bárbaro. Mabagsik, tampalasan.

Butler, n. [bátler] Despensero de algun señor. Kátiwalà sa mga alak at pagkain.

Butlership, n. [bátlership] Oficio de despensero. Tungkuling pagka-katiwalà sa mga alak at pagkain.

Butt, n. [boet] Terrero. Malaking bariles.

Butt, v. [boet] Topar, topetar. Mábanggâ, mábunggô.

Butter, n. [bátter] Mantequilla. Mantekilya.

Butter, v. [bátter] Untar con mantequilla. Magpahid ng mantekilya.

Butterfly, n. [báterflay] Mariposa. Paróparó.

Buttermilk, n. [bátermilk] Suero de manteca. Gatas na walang halò.

Buttery, adj. [báteri] Mantecoso. Mamantikà, may mantekilya.

Buttery, n. [báteri] Despensa. Páminggalan.

Buttock, n. [bátoek] Anca. Baywang, pigî.

Button, n. [bátn] Botón. Butones.

Button, v. [bátn] Abotonar. Magbutones, ibotones.

Buttonhole, n. [bátnjol] Ojal. Ohales.

Button-maker, n. [batn-méker] Botonero. Manggagawà ng botones.

Buttress, n. [bátres] Estribo, apoyo, sosten. Estribo, alalay, pangpatibay.

Butyraceous, adj. [baitécies] Mantecoso. Mamantikà.

Buxom, adj. [bécsoem] Obediente, docil; vivo, alegre. Masunurin, mabaít; maliksí, masayá.

Buy, v. [bay] Comprar. Bumilí, mamilí.

Buyer, n. [báyer] Comprador. Tagabilí, mámimili.

Buzz, n. [bæz] Susurro, murmurio. Haging, haginit.

Buzz, v. [bæz] Sumbar; cuchichear. Hamaging; humaginit.

By, prep. [bay] Por, con. Sa, ni, ng, sa pamamagitan.

Bramble, n. [brámbl] Zarza, arbusto espinoso. Dawag, mababang punong kahoy na matinik.

Bran, n. [bran] Salvado. Darak.

Branch, n. [branch] Ramo, a. Sangá.

Branch, v. [branch] Ramificarse. Magsangá.

Branch, a. [branch] Ramo. Kasanga.

Brand, n. [brand] Tizon, marca ó sello. Sigsig; tandâ ó tatak.

Brand, v. [brand] Marcar, herrar. Markahan, tandaan.

Brandiron, n. [brándairen] Marca, el hierro. Pangmarka ó panatak.

Brandish, v. [brándish] Blandir, ondear. Wagayway, wasiwas.

Brandnew, a. [brándnu] Flamante. Maningas, mapusok.

Brandy, n. [brándi] Aguardiente. Agwardyente.

Brangle, n. [bránggl] Quimera, disputa. Káalitan.

Brangle, v. [bránggl] Reñir, disputar. Makipagkaalit, makipagtalo.

Brasen ó brazen, a. [brézn] Hecho de bronce. Yari sa tansong dilaw.

Brassier, n. [brézer] Latonero, brasero. Ang marunong gumawâ ng mga kasangkapang tansong dilaw.

Brass, n. [bras] Bronce. Tansong dilaw.

Brassfounder, n. [brásfaunder] Fundidor. Mangbububò ng tansong dilaw.

Brassy, a. [brási] Lo que participa de la calidad del bronce. Tila tansong dilaw.

By, adv. [bay] Cerca, al lado de. Sa tabí, malapit sa.

By-bye, [baybáy] Adiós. Adiós, paalam.

By-end, [bay-énd] Interes particular. Masákit sa sarili.

By-gone, adj. [báy-gon] Pasado. Nakaraan, nagdaan, lipas na.

By-law, n. [bay-lo] Ordenanza, ley. Tagubiling, kautusan.

By-name, n. [bay-ném] Apodo. Palayaw.

Bypath, n. [báypaz] Senda descarriada. Landas na paligaw.

Byroad, n. [báyrod] Camino oscuro. Daang tagô.

By-stander, n. [bay-stánder] Miron, mirador. Nanonood.

By-view, n. [bay-víu] Fin particular. Sariling tanaw, sariling masákit.

By-walk, n. [báy-uok] Paseo oculto. Daang bukod.

By-way, n. [bay-ue] Camino desviado. Daang kublí.

Byword, n. [bay-uerd] Dicho, proverbio, refran. Kasabihán, kawikaan, bukang bibig.