Skip to content

Chapter X: Introduction (9)

Text size

Di chonna mee tylych finn, is ner vai tylych teme trea,
Aggum di chonna mee scheve, di vontir in ir in nea
Di chonna mee tylych art, far lar vac donna binni
Far is farre ne agga mi. Di chonna mee tylych finn
Dane vaga mir a chonna mee, chonna m’ynlain fa ynna
Owcht is mark na vagga ea. Di chonnek mai tylych finn
Goym ree ni iyg noch gi oik, za vil er mo chinni.
Sin serra marreine o faynna, dyth chonna ma tylych finn.
Di chonna mee tylych.

A houdir so Ossin.

Is fadda noch ni nelli fiym, is fadda liym in nycheith ryr
In lay dew gay fadda zoyth, di bi lor fadda in lay de
Fadda lwmmi gych lay za dik, ne mir sen di cleachta dom
Gin deowe gin danyth cath, gin wea feylim class dlweth
Gin nenith gin choill gin chrut, gin fronith crewi gin zneiwe gray
Gin deillych ollom zor, wea gin neilli, gin oill fley
Gin chin er swrri na er selgi, in da cherd rey in royth me
Gin dwlli in glaow no in gath, oichane ach is derrich dow
Gin wraith er ellit no er feyg, ne hawle sin bi wane lom
Gin loeg er chonvert no er chon, is fadda noch na nelli fiym
Gin errith gaske gnaath, gin nimert mir abaill linni
Gin snaw zar leithre er loch, is fadda, etc.
Din teill mir a ta mee, is trowig er bea mir a ta sinn
Menir a tarruing clach, is fadda, etc.
Derri ni feyni far noiss, is mee Ossin mor m’finni,
Gesticht re gowow clokki, is fadda, etc.
Faye a phatrik zoein o zea, fiss in nini in bea sinni
Gith serrir marrien roith locht, is fadda, etc.
Is fadda.

MODERN VERSION.

An t-ùghdair Ossian mac Fhinn.

Do chunnaic mi teaghlach Fhinn, ’us nior bu teaghlach tioma tréabh,
Agam do chunnaic mi sabh, de mhuinntir an fhir an dé.
Do chunnaic mi teaghlach Airt, fear le’r mhac donna binn,
Fear is fearr ni faca mi. Do chunnaic mi teaghlach Fhinn.
Do ni fhac mar a chunnaic mi, chunnaic mi mac an Luinn fa Fhinn.
Och! is mairg na faca e. Do chunnaic mi teaghlach Fhinn.
Do’m ré ni ioghnadh gach olc, dha bheil air mo cheann.
Sinn saora marruinn o phèin. Do chunnaic mi teaghlach Fhinn.
Do chunnaic mi teaghlach.

Is e ùghdair so Ossian.

Is fad an nochd na neula faim, is fada leam an oidhche an raoir,
An la an diugh ge fada dhomh, do bu leor fada ’n la an dé,
Fada leam gach la a thig, ni mar sin bu chleachdadh leam
Gun deabhtha gun deanamh catha, gun bhi foghlum cleas dlù.
Gun nigheanaibh, gun cheòl, gun chruit, gun phronnadh cnaimh gun
ghniomh gré,
Gun tuilleadh fhoghluim gheire, bhi gun fheill, gun òl fleidh,
Gun chion air suiridh, no air sealg, an da cheard ri an robh mi,
Gun dol an gleò no an cath, ochan! ach is deurach domh,
Gun bhreith air eilid no air fiadh, ni h’amhuil sin bu mhiann leam,
Gun luaidh air chonbheart no air chon, is fad an nochd na
neula faim,
Gun eiridh gaisge ghnàthaich, gun imirt mar a b’àill leinn,
Gun snàmh d ’ar laochruidh air loch, is fad an nochd na neula faim,
Do ’n t-saoghal mar a ta mi, is truagh ar bith mar a tha sinn,
’Nam sheanair a tarruing chlach, is fad an nochd na neula faim.
Deireadh na Feinn far nis, is mi Ossian mòr mac Fhinn,
Ag eisdeachd ri guthaibh chlog, Is fad an nochd na neula faim.
Faigh a Phadruig dhuinn o Dhia, fios an inbhe am bi sinn,
Gu saorar marrainn roimh lochd, is fad an nochd na neula faim.
Is fad.

[Sidenote: ANCIENT.]

Auctor hujus Ossin.

La zay deacha finn mo rayth, di helg er sleyve ny ban finn
Tri meillith wathyon ny wayn, ne zeaath skaow vass in ginn
Ossin is vinni lwmmi di zloyr, bannicht foiss er anmyn finn
Agus innis gay wayd feyg, hwtti er sleyve ny ban finn.
Ga mor lewe crathamar slee, or ni deatha voylte in loy
Di hutti er sleyve ny ban finn, di zeyith lay fin nyth wlygh
Innis doyf royth gith skayle, bannith er a waill gin zoyth
A bayig eaddith no ermmi, a doll leive a helg gi lay
Di weith eaddith agus ermmi, a doll leine a helg mir senni
Ni weith feanee zeiwe ym zoe, gin leynith roylle is men
Gin chottone schee schave, gin lurych sparri zeyr zlynn
Gin chenvart clooth di chorrith, s zay ley in norn gi fer
Gin skay neynith warryth boye, gin lanni chroye eskoltith kenn
A nearryth in doythin fayn scheath, ne royth nath bi zer no finn
Is schea a barri enicht is awge, ne zeath lav vassa chinn
Doll in dastill a choyn zill, gi aggin er farri mir finn
Cath eggr a choymir schear, a helg er sleyve ni ban finn
A phatrik ayd chinni ni glar, di balin grann vass ir ginni
Noyr a hwyth finni r gonni da binni seirri agus schear
Gow gyir o chnok gow cnok, a meskeith hork is feaygh
Di weith finn agus brann, nane swe selli er in tleywe
Gyth fer rewe in nayd helg, no ger eirryth kolg in feark
Di leggymir tre m cowe, a barri lowe syth way gi garga
Warwe gith cowe zewe da eyg selli fa neyd yn eyll na hard
Di hwtti vi meill feyg bar er a zlann di weith fane tleyve
A haggus eyg agus arbe ne zarne selgi mir sen reywe
Gir bee deirrith ir selgi hear, a clarre oyd ni glar is ni glok
Deich kayd kow fa lawre oyr hutti fa leon x c tork
Di huttidir lyne ni twrk, a roynith ni helg er in lerga
Mir a weyg r lanith is r lawe di verdis air er in telga
A phatrik ni baichill fear, a wakka tow hear no horri
Selga in lay raid lin a waynew fin bi woyth no sen
Ach sen selga a roinith finn v’alpin ni minni blayth
Gar ni goyllane ansi cheille, gi bi winni laym ane lay
Lay za deach.

[Sidenote: MODERN.]

Is e ùghdair so Ossian.

La dhe ’n deachaidh Fionn mo ghràidh, do shealg air Sliabh nam
ban fionn,
Tri mile de mhaithibh na Feinn, na deagh sgiathan os an cionn.
Ossian is binn leam do ghlòir, beannachd fòs air anam Fhinn,
Agus innis cia meud fiadh, thuit air Sliabh nam ban fionn.
Cia mòr luath chratham ar sleidh, oir ni deachaidh uait a luaidh
Do thuit air Sliabh nam ban fionn, do rheidh le Fionn nam fleadh.
Innis doibh romhad gach sgeul, beannachd air a bheul gun ghò.
Am bitheadh éideadh no airm, a dol leibh a shealg gach lò?
Do bhitheadh éideadh agus airm, ’dol leinn a shealg mar sin,
Ni bhitheadh Fian dhiubh a ’m ghuth, gun léine sroil is min,
Gun chotan ’us i seimh, gun luireach ’us barr geur glan,
Gun cheannbheart cloch de chorr, ’s a dha shleagh ’an dorn gach fir,
Gun sgiath nimhneach bheireadh buaidh, gun lann chruaidh a
sgoltadh cheann,
An iarraidh an domhain fa seach, ni robh neach bu gheir no Fionn,
Is e a b’fhearr fhineadh ’us agh, ni dheachaidh lamh os a chionn,
Dol an tasdail a choin ghil, cia againn fear bhàrr mar Fionn?
Gu h-eagar chaidhmir siar, a shealg air Sliabh nam ban fionn.
A Phadruig oide chinn na cleir, do b’aluinn grian os ar cionn,
’An uair a shuidh Fionn m’ar coinnimh, do binn sear agus siar,
Guth gadhar o chnoc gu cnoc, a mosgladh thorc agus rhiadh.
Do bhi Fionn agus Bran, ’nan suidh seal air an t-sliabh,
Gach fear dhiubh ’an eud seilg, no gur eireadh colg am feirg,
Do leigeamar tri mile cù, a b’fhearr lùth ’s a bha garg.
Mharbh gach cu dhiubh sin da fhiadh, scal fa’n deachaidh iall
’an aird.
Do thuit se mile feidh barr, air a ghleann do bhi fo ’n t-sliabh.
Na th’ agaibhse fhiadh agus earb, ni dheanadh sealg mar sin riamh.
Gur b ’e deireadh ar sealg shear, a chleirich oide nan cleir ’s
nan clog,
Deich ceud cu fo shlabhraidh òir, thuit fo leòn deich ceud torc,
Do thuit leinn na tuirc, a rinn na h-uilc air an leirg.
Mar bhitheadh ar lann ’us ar lamh, do bheirdeas àr air an t-seilg.
A Phadruig nam bachull fior, am faca tu shear no shoir,
Sealg an la ri d’ linn, o Fhianaibh Fhinn bu mho na sin?
Ach sin sealg a rinn Fionn, mhic Alpainn nam mionn blath,
Thar na gòlan anns a chill, gum bu bhinue leams’ an la.
La dh’ an deachaidh.

[Sidenote: ANCIENT.]

Actor hujus Ossin.

Lay za deach say zai keill, Patr^k zrynn ni bachal ...
Rug e in tossin less er wurn, gow was aa gi ... sl ...
Is di bail awzail uoid, Ossan nan roak nach teym
Coo in tein neaach gin a loyith, smow chur groym er feanow fynn
A cleryth ni bachill brek, bi wor ym beacht zut reid lin
A churri a wrayr a znaath, ne wai zaw er fanaw fynn
Onyth harly zut gin noine, a Ossin gin doll nane dey
Bee say er chathris gi braa, how gathris di znaa nyn fane
Kegit blyin di bein boa, a geyskych reid choel syth heill
Ne hynossit zut gow maik, a luit eacht a rin feanow fynn
Fa ranew in doyn traane, wa agginn fene er gyth ...
Keiss ga hokwail gow fane fin, na noe in tegwail ...
Ne reive ansyth si doythin vor, nach da bi chor bea na ...
Ne reive in nalwe nin lann brek, a darveith ...
Da nynnosit zeive in ness, a Ossin nin gress noch mein.
Coo yn tein neach bi zar lave, wa sreyith ...
Mor in feine, a churris orm, a cleyrrith oyd nyth f ...
Ni hynossit gow lay looin, ne way loye ...
Onyth harlyth how nane dey, a Ossin da dane ...
Coo nyth leich bar lat mait skay, ri dol din ane ansyth gath
Oskir is keilt is gowle, is m’lowith nyn lanni maath
Fa hymchill v’kowle ayl boyin di bi raa si chath
Farzone fullych m’ynreith is kerrill ri sneive zaath
Dermin daath alin gyn nawle, re hor skaath chin bi waath
Collyth m’cheilt er wley mynni, kyrkeith curri nyn genk maath
Agus rynnith m’ynreith, myrychin nar wenyth in gaath
Felane foltinn bi wakith ind, agus garryth in deim narv
Derring m’doyrin gyn none aygh m’garryth bi waath law
Me fene is g. m’smail is dyryth darrith m’ronane
Tre mek nyth kerd gyn chalk, re oyr hentyth di barm yark
Mir a zana ma zut goo, a cleryth wor furt nyth mynni
Cha noch banit dossyth din nane ach gith fer fane a braath a zille
Soo id chaithir is gawe di fenni is wayassi in narm gi ler
Gi ein neach ga bi zar laiwe, hanyth o chaaith guss in nane
Hanyth reith lochlin er ler, daor done skaa by wor gnaa
Di wraa keiss errin er koyne, fane deyryth r sloyg gyth ler
Hanyth ith chawr zar wane, twoa dey hug ass gi knok
Carbryth loaechr bi waath lawe, iiij chayth slane gow port
Vii caythin hanik in nane huggar in near o lea cuynni
Ne ... sa nyth deacha rir gerrow, oo roe zein slane o zaryth dwnni
Is sai waa na chawlyth long, daryth deown syth hylych fene
xxx caath feit di loyith nath dea woyin dar der feine
Waa ga weeow er in trae, cown krer bi lawe gin locht
Ruk sloyg nyn hynea zeive, is di hog ea kenni reith er knok
Cown m’reith wllith nin eacht, agus dollir nan greath trom
Di zagamir er in traa er ym bayth fo zar tonni
iij mec doytith ga bi rane, yth toythit o lar yn long
Fer tenni is kerkil a flwk, a zaik sinni a gorp gi lommi
Oor armyth neyn reith grekga, agus forni nyn beyme trome
Di zagamir fa zaar byve, is ner aig synn in vyve fa bron
iiij mec reith lochlin bi a chasgr sein de neive arm
Ne tre balwe one vorrin or, neyn deacha sayd voyn ach marg
Re in doythin ga bi wor, Dare done skayth bi zall gnaa
Di zaig sinn sin a chorp er trae, er ni lot fo wail nyn nane
Di loyew in doythin trane neyn deacha woyn fene sin nar
Ach reith ni franki mir hea an lyn say brea er in nail
Er eggill in oskir wll, cha di leggi ay voyeni er lar
Gow glen baltan mir ta hest, is and di zawe ay foss is tawe
Er traye fintrath ni goyn fer in churri ni sloye in tar
Er reow in doythin trane, di zoil sein fene er sar
Di bimmi o reith r narm, leich a waa marve er in lar
Di bimmi clawe agus skayth na blaya har er in traye
Er traye fintraithin nyn port, di bimmi ann corp ferrane
Di bimmi leich fa zar byve, is di bimmi ann fyve ar
Phatrik V’Alpin ail, neyn danith zar wane wo rae
Ach da cath eggr gyn locht is ny roif in gorp slane
Cath di clanni bisskyni zeive, boein noch char vennyth in law
Cath di clanni mornyth nyn grath is in darne lay clannow smail
Er fr lawsyth ath halgin trane, say zaik sin dar wane sin nar
Coyk cathin eggr zar sloyig a legga woyn er in tra
xxxth ca feizit gin rath, deechcayd feithyit gith cath zeive
Zarremay loyg zar zoynn, nach dranik er toynn a reiss
A halgin da wreggrin clar, o baillait deym pen gych skail
Gow dukgai caa zawryth nyth glann, noch cha danik ken r lay
Di rynni sin a gawli long, agus argit trome in reith
In noor sin eydda sin neycht, in neirrin er gi lea dee
A Phatrik matha ny mynn an id keilli a waym bass
Cur feyn talla her mo knees oss aggit hay fiss mo skail

Ossin o taa tow skeith, dane a noss di heith gou bass
Gau turnigin is ear tlws, is gew Dea mowch gi lay
Ar sleyve Seyane la luain, agus ni sloye er a lar
Meichall is mur is mac Dey, dy hoyrt fene er an law
In da espil deyk si wlay gi clerych may is gi faye
Edrwme agis effrin or di wi gi croy er my lay.
Lay.

[Sidenote: MODERN.]

Is e ùghdair so Ossian.

La de ’n deachaidh se do ’n chill, Padruig grinn a bhachuill ...
Rug e an t-Ossian leis air mhuirn, gu bhitheas e ...
’Us do b’aill leam fhaghail uait, Ossian nan ruaig nach tioma,
Co an t-aon neach gun a luaidh, ’s mo chuir de ghruaim air
Fiannaibh Fhinn?
A chléirich a bhachuill bhric, bu mhòr am beachd dhuit ri d’ linn,
A chur ann am briathraibh gnàthaichte, na bha a dh’agh air
Fiannaibh Fhinn.
O na tharladh dhuit gun on, Ossian gun dol ’n an deidh,
Bith-sa air chaithris gu bràth, thu’g aithris mu ghnàth nam Feinn.
Caogad bliadhna na ’m bithinn beo, ag éisdeachd ri d’ cheòl ’s
a chill,
Ni h-innisinn dhuit gu m’ eug, a liuthad euchd ’rinn Fianna Fhinn.
Fearainne an domhain trein, bha againn féin air gach ...
Cìs ’g a thogail gu Feinn Fhinn, air neo an teugbhail ...
Ni robh anns an domhan mhòr, neach da ’m bu chòir
Ni robh anu an Almha nan lann breac, a gharbh ...
Da ’n innisid dhoibh a nis, Ossian nan greas nach ...
Co an t-aon neach bu gheire lamh, bha ...
Mòr a phéin a chuireas orm, a chléirich oide ...
Ni h-innisinn gu la luain, na bha a luaidh ...
O na tharladh thu ’n an déidh, Ossian da deanadh ...
Co na laoich b’ fhearr leat mu ’d sgéith, ri dol do ’n Fheinn
anns a chath?
Osgar ’us Caoilt ’us Gall, us Mac Lughaidh nan lann maith,
Fa thimchioll Mhic Cumhail aille, buidheann do bu réidh ’s a chath,
Fearghon fuileach mac an rìgh, ’us Caruill r’a ’s nimhe gath,
Diarman dathta aluinn gun umhal, do fhuair sgiath chinn bu mhaith,
Collaidh mac Chaoilt air fleadh mìne, Corca curaidh nan geang maith,
Agus Roinn mac an rìgh, muirichinn nach mìn ’an cath,
Faolan folt-fhionn bu mhac Fhinn, agus Garaidh an dion nàmh,
Dearuinn mac Dobharain gun on, Aodh mac Garaidh bu mhaith làmh,
Mi fein ’us Garaidh mac Smail, ’us Daoire darrach mac Ronain,
Tri mic a Cheaird gun cheilg, ri ’r thionndadh do ’m b’arm dhearg.
Mar a dheanadh mi dhuit guth, a chléirich mhòr Phuirt na mionna,
Cha b’ aithne dhomhsa de ’n Fheinn, ach gach fear dhiu bh’ a breth
a gheill
Suidh ’n ad chaithir ’us gabh do pheann, ’us gu faigheas an
arm gu léir.
Gach aon neach do ’m bu gheir làmh, thainig o chathaibh gus
an Fheinn.
Thainig righ Lochlainn air lear, Daire donn sgiath bu mhor gné,
Do bhreith cìs Eirinn air Chonn, fa ’n deurach ar sluagh gu léir.
Thainig de chobhar do ’r Feinn, sluagh do thug as gach cnoc,
Cairbar leobhar bu mhaith lamh, ceithir cathan slan gu port,
Seachd cathan thainig de ’n Fhéinn, thugar tri an ear o leth Chuinn,
Ni mor nach deachaidh ghearradh na robh dhinn slàn o Dhaire donn.
Is e bha ’n a chabhlach long, Daire donn ’s a theaghlach féin,
Deich cath fichead de shluagh, nach deachaidh uainn do ’n tìre féin,
Bha ga ’m feitheamh air an tràigh, Conn crithear bu làmh gun lochd,
Rug sluagh na h-Innia dhoibh, ’us do thog e ceann rìgh air cnoc,
Conn mac rìgh Ullaidh nan euchd, agus Dollar nan gniomh tròm,
Do dh’ fhàgamair air an tràigh, air am bàthadh fo ghàir tonn.
Trì mic Dubhtaich dha ’m bu threun, a teachd o lar an long,
Feartan is Cearcul a phluic, do dh’ fhàg sinn an cuirp gu lom.
Omhar armaicht nighean rìgh Greige, agus Forna nam beuman tròm,
Do dh’ fhàgamar fo ghàire baoibh, is nior fhàg sin an aoibh fa bròn,
Ceithir mic rìgh Lochlainn, a chosgair sinn de nimh arm,
Na tri Balaidh o ’n Bhorruinn shoir, ni ’n deachaidh iad uainn
ach mairg,
Righ an Domhain ge bu mhòr, Daire donn sgiath bu gheal gné,
Do dh’ fhàg sinn a chorp air tràigh, air a lot fo bhuille na Feinn,
De shluaghaibh an domhain tréin, ni ’n deachaidh uainn féin ’s
an àir
Ach rìgh na Fraince mar e, ainlinn ’s e breith air an àil;
Air eagal an Osgair oill, cha do leig e a bhuinn air làr,
Gu Gleannabaltan mar tha ’theisd, is ann do ghabh e fois ’us tàmh.
Air tràigh Fionntraigh a chuain, far na chuir na sloigh an t-àir,
Air righribh an domhain tréin, do dh’ òl sinn féin ar sàr,
Do b’ iomadh o fhraoich ar n’ arm, laoich a bha marbh air an làr,
Do b’ iomadh claidheamh ’us sgiath, ’n am bloighibh shear air
an tràigh,
Air traigh Fionntraigh nam port, do b’ iomadh ann corp fhearàn,
Do b’ iomadh laoich fo ghàire baoibh, ’us do b’ iomadh ann
faoibh àir.
A Phadruig mhic Alpain àil, ni ’n d’ thainig de ’r Feinn o thràigh,
Ach da chath eagar gun lochd, agus ni ’n robh an corp slàn.
Cath de chlannaibh Baoisgne dhiubh, buidheann noch char
mhean an làmh,
Cath de chlannaibh Moirne nan grath, agus an darna le clannaibh
Smàil.
Air bhur làmhsa a thailginn thréine, ’s e dh’ fhàg sinn de ’r
Féinn ’s an àir,
Coig cathan eagar de ’r sluagh, a leigeadh uainn air an tràigh,
Deich cath fichead gun rath, deich ceud fichead gach cath dhiubh,
De dh’ àireimh sluaigh Dhaire dhuinn, nach d’ rainig air tonn a rìs.
A thailginn da freagrann cléir, o b’ aill leat uam féin gach sgeul,
Gu tugadh cath Ghabhra nan gleann, noch cha tainig ceann ar la.
Do rinneadh sinn a gabhail long, agus airgiod trom an rìgh,
An t-òr, ’s an eideadh, ’s an ni, ’an Eirinn air gach leth di.
A Phadruig mhaith nam mionna, ann ad chill am faigheam bàs?
Cuir féin talamh air mo chneas, o ’s agad tha fios mo sgeul.
Ossiain, o tha tu sgìth, dean a nis do shìth gu bàs,
Gabh d’ ùrnuighean ’us iarr tlus, ’us guidh Dia moch gach la,
Air sliabh Sion la luain, agus na sluaigh air an làr,
Michal ’us Muire ’us mac Dhé’ do thoirt féin air an laimh.
An da abstol deug ’s a bhlaith, gach cleireach maith ’s gach faidh,
Edaram agus Ifrionn, oir do bhi gu cruaidh air mo la.
La.

[Sidenote: ANCIENT.]

Auctor hujus Osseane m’fynn.

Anvine in nocht nart mo lawe ne ell mi coozein er laar
Is nee enyth zof waa bronych ym zebil trog sennorych
Troyg gi neith cheddeyth doif seach gi dwn er twne talwon
Re tarring clach a hallinn gow relling hulchin talzing
It ta wrskal aggwme zut er ir zi wuntir phatrik
Estith re astenyth inn schal beg er tocht zin talgin
Brwin di rinnyth in swnn er sleywe quoalgein moelyth lwmm
Di churri er feanow phail ywir in ta hunwail
Da drane din wrwin wroyth chur finn er clan morn
Agus in trane elli zeit ormss is er clannow biskneith
Hugas fregryth nar choyr er m’cowle v’tranewoyr
Hurd nach bein fada fa smacht is nach danyth doo geilleicht
Di weit Finn fada na host in leich nac burras a cosga
Fer gin noyin gin eggill nor a quayl in doo regryth
Is sea coyrra di raa rwm flath eanyth ny vane finn
Bea tou schell a tarring clooch ma in deyt how in weit wronyth
Di zeyrris is sin ra erg soss o vak cowle a rinzerga
Sea lenn me din nane awnyth cathrow chath croychalm
Fastir miss ag in nane verrir royssa my wraa feyn
In lwcht a wa gim heit ann is da in deit id tame gi anvin
Faa meith in coythrlyth croo din nane in gath crwnvonyth Anvin
Ymyth nac gin anyth ann da in tallyth tame gyth anvin anvin
Anvin in nocht cley mo curp creddwm di wraer padrik
Eddir lawe is chass is chenn, it tame ullith gi anvin anvin
Anvin.

[Sidenote: MODERN.]

Is e ùghdair so Ossian mac Fhinn.

Anmhunn an nochd neart mo laimh, ni bheil mo choimhghin er làr,
Is ni ioghnadh dhomh bhi brònach, ’am ghiobul truagh seanarach,
Truagh gach ni cheadaich domh, seach gach duine air tuinn talmhainn,
Bhi tarruing chlach a shallain, gu relig thulaich an tailghin,
Tha ursgeul again dhuit, air ar dheadh mhuinntir, Phadruig,
Eisd ri fàistneachd Fhinn, seal beag air teachd do ’n tailginn.
Brughainn do rinn an sonn, air sliabh Chuailgne maola lom,
Do chuir air Fianaibh Fail, aobhair ann do thionail.
Da thrian de ’n bhrughainn bhreagh, chuir Fionn air Clanna Moiru,
Agus an trian eile dheth ormsa, agus air clannaibh Baoisgne.
Thugas freagradh nar choir, air mac Cumhail mhic Threunmhoir;
Thubhairt nach bithinn fad fo a smachd, ’s nach deanainn
da géilleadh.
Do bha Fionn fada ’n a thosd an laoch, nach b’ fhurasd a chosgadh,
Fear gun on gun eagal, ’n uair a chual an dubh-fhreagradh,
Is e an còmhradh do radh rium, flath ainbhtheach na Feinn, Fionn,
Bithidh tu seal a tarruing chlach, ma ’n d’ theid thu ’na
bhith bhrònach,
Do dh’ eireas sin ri feirg suas, o mhac Cumhail rinn-dhearg,
Is e lean mi de ’n Fheinn ainbhtheach, an ceathramh cath
cruaidh-chalm,
Fasdair mise aig an Fheinn, bheircar roimhse mo bhreth féin,
An luchd a bha ga ’m sheideadh, ann is do ’n teid, A ta ’m gu
h-anmhunn-mhunn
Fa mi an comhairleach crodha, do ’n Fheinn an cath cruinnbheum.
Anmhunn,
Iomadh neach gun aithne ann, de’ an talamh ta ’m gu h-anmhunn,
anmhunn,
Anmhunn an nochd cliabh mo chuirp, creideam do bhriathra Phadruig,
Eadar làmh ’us chos ’us cheann, a ta ’m uile gu h-anmhunn anmhunn.
Anmhunn.

Is e ùghdair so Ossian.

An so chunnaic mi an Fheinn, do chunnaic mi Conan ’us Gall,
Fionn ’us Osgar mo mhac, Roinn, ’us Art, ’us Diarmad donn,
Mac Lughaidh geangach nan colg, Garaidh dearg, ’us Aodh beag,
’Us Aodh mac Garaidh nach tioma, na tri Fionna ’us Fead
Glas, agus Gobh agus Garaidh, Galabh nan gead ’us Conan bras,
Goll agus Crudhain mac Ghuill, Socach mac Fhinn agus Bran,
Caoilte mac Ronain nan cath, deagh dhuine coimhlinn agus leum
air glinne,
Is e a cheud a bhronnadh òir, ’us fear o ’n bhonn bharr bu bhinne,
Baithean mac Brasail nan lann, mac Croimchinn dein mic an Smaill,
Agus Osgar mac Garaidh ghairbh, na tri Balbh ’us na tri Sgeil,
Tri buidhinn Ghlinne Sròil, tri Ruaill o mhonadh Righ,
Seachd mic Chaoilt nan cleas, tri Glasa o Ghlasraidh nan saor,
Tri Beathach chnoic an Duird, do bhitheas fo mhuirn a ghnàth,
Deathach mac Fhichit a Bhoruinn mhoir, os a teachd air buaidh
a taid.
An so chunnaic mi an Fheinn, buidheann fhiall do cheann ’chadh ceòl.
An timchioll Ossiain ’us Fhinn, siubhail ghleann do bhronnadh òir,
Fearluth ’us Caruil cruaidh, do bheireadh buaidh air gach cath,
Fa canaim ’us Faolan fiall, do chunnaic mi iad ’an so.
An so chunnaic.

[Sidenote: ANCIENT.]

A houdir so Ossin.

In soo chonnich maa in nayne, di chonnich ma caynan is goole
Finni is oskir mi vacki rynith is art is dermit doone
M’lowith kynkeith ni galge garrith derk is ey beg
Is ey m’carrith nor heyme ni tre finni is fed
Glass is gow is garri galwe nin gead is conane brass
Gole is cwin m’gwille sokkith m’fynni is bran
Keilt m’ronane ni gath doywn coylin is leym er gleinni
Is caedith a fronith or is fer one woyne var by vinni
Baynith m’Brassil ni lanni m’chromchin tenni m’yn smail
Agus oskir m’carrith zerve ni tre balwa is ni tre skaill
Tre boyane zlinni schroill tre rwell o voynith reith
vii mic cheilt ni glass tre zlassni zlessra nyn ser
Tre beath chnoki durt be veddeis fa wurni znath
Deach m’eithit vorni vor oissi teacht er boie id tad
In soo a chonich ma in nane boyine eall di chenchyth koyll
In dimchill ossin is inn swle zlinni di fronfre or
Fer loo is kerrill croye di verdeis boye er gyth catht
Fay canym is felune feall di chonnik mi ead in soo
In soo chonni.

A houdir so ossin m’finn.

Innis downe a phadrik nonor a leyvin
A wil neewa gi hayre ag mathew fane eyrrin
Veyriss zut a zayvin a ossinn ni glooyn
Nac wil neewa ag aythyr ag oskyr na ag goolle
Ach is troyg ni skayl channis tuss cleyrry
Mis danew chrawe is gin neewa ag fane eyrrin
Nac math lat a teneir vee tow si caythre
Gin keilt gin noskyr weith far zutt is taythyr
Beg a wath lwmsi wee ym hew si caythree
Gin keilt gin noskyr weith far rwm is maythir
Is farr gnwss vec neyve re agsin raa am lay
Na wil doyr si grwnnith vea aggit gi hymlane
Innis dwne a halgin skayli ni caythryth noya
Verinsi zut gi hayre scaylli cath gawrraa
Ma sea skayll ni cathrych zeawris tuss a hannor
Gin netow gin nagris gin nenkis gin nanehoyve
Ka id muntir neyve is oyssil fayne eyrrin
Vil kroyss na gree na deilli sead cleyrri
Ni heynin is ni fane ni cosswil eayd ree cheyll
Neir zlass glayrre wea geyrre sprey
Er zraw tenni phadrik na fagsi ni demyh
Gin nis di ree noya ber a steach ni fayni.

[Sidenote: MODERN.]

Is e ùghdair so Ossian mac Fhinn.

Innis duinn a Phadruig an onoir is leinn;
Am bheil neamh co h-aighear aig maithibh Feinn Eirinn?
Bheirinnse dhuit a dheimhin, Ossian nan glonn,
Nach bheil neamh aig d’ athair aig Osgar no aig Gall.
Ach is truagh an sgeul a chanas tusa chléirich,
Mise deanamh chràbhaidh ’s gun neamh aig Feinn Eirinn.
Nach maith leat a d’ aonar bhi d’ shuidh ’s a chaithir
Gun Chaoilt, gun Osgar bhi marriut ’us d’ athair?
Is beag am maith leamsa bhi am shuidh ’s a chaithir,
Gun Chaoilt, gun Osgar, bhi marrium ’us m’athair
Is fearr gnuis mhic neimh ri fhaicinn réidh do la
No na bheil de dh’ or ’s a chruinne bhi agad gu h-iomlan.
Innis duinn a Thailginn sgeul na cathrach naomha,
Bheirinnse dhuit co h-aighear sgeul catha Ghabhra.
Ma ’s e sgeul na cathrach, dh’ iarras tusa a sheanair,
Gun iotadh gun ocras, gun airceas, gun aineamh.
Ge iad muinntir néimh, is uasal Feinn Eirinn,
Am bheil cruas nan cridhe, na diolsa iad a chléirich.
Ni h-ionann ’us na Feinn, ni cosmhuil iad ri cheile,
Ni air ghlas clàr a bhi ag iarraidh spréidh.
Air ghràdh teann a Phadruig na fàgsa na daimhe,
Gun fhios do rìgh neimh beir a steach na Feinn.

[Sidenote: ANCIENT.]

A houdir soo Ossein.

Annit doif skayle beg er finn, ne skayle nach currein soym
Er v’cowle fay math golle, fa cowin sen rame ray
Di wamyn beggane sloyeg, ag essroyg nyn neggin mawle
Di chemyn fa holta yr trae, currych mor is ben ann
Keigit leich zownych mane leich, fa math er gneeit er gych gart
Fir rar ness is marg a cheith, di gowmist er gi ter nert
Derrymir wlli gi dane, ach finn no wane is gowle
Dethow churrych fa hard keym wa na reym scoltyth nyn donn
Ne yarnyth tam in na techt gir zoywe calle si fort ynaa
Yth techt dey her in ness derre ass m’cayve mnaa
Gilli a darli no syth graanne, is ser mayne nossyth dalwec
In nynin hanyk in gane, di waymin feyn rompyth sorve
Heg thuggin gu pupaill finn, is banneis gi grin doyth
Reggir m’kowle na heiner, in bannow beinn gin toyth
Darrit in reith fa math drach, gi hard di neyn dath zlan
Ca trawe as danith in wan, toywr skaylli gi gar rowne
Neyn may re heir fa hwne, innosit gyth crwn my zayll
Ne elli trawe fa neyin grane nar earis feyn di leich feal
A reithyin hwlle gi royd a neyn oyk is math dalwe
In tosga fa daneis an gane tawiris doyth pen gi darve
Mi chomryth ort mass tow finn, di rae run in makayve mna
Daywis towr loyryth is di loye gave mi chomre gi loyth tra
Derrich in reith fa math fiss sloneit a niss ca ter a hei
Goym rayd chomre a wen er gi far za will in greit
Tay la feich a techt er murri leich is math gol er mi lorga
Mak re na Sorchir is geire erme is do fa anm in Dyr borb
Di churris gessi ne chenn gi berre fin may er saylle
Is nach bein aggi mir wnee gar wath a ynee is awge
Di raye osgir gi glor mir far sin di chosk gi reith
Gin gar for finn di yess, ne rach tow less mir wneith
Di chemyn techt her stead leich si wayd oss gi far
Sowle ni farga gi dane si nwle chadni zoyve a wen
Clokgit tenn teygne ma chenni far nar heme is bi tren
Skaa yrwnnych you er a zess a drum lin cless era claa
Clawe trome tortoyl nac gann gi tenn er teive in ir vor
A gymirt class assi chind is a techt in genn tloye
Za voneis zasg gi moya a sessow in gawlow skay
Er nert er zask er zolle ne elle far mir achay
Naill flath is rosk reith in kenn in ir fa keive crow
Math in noyth fa gall a zayd is loayth a stayd ne gi srow
Tanik in stead sin in deir sin far nar weine riss in nayne
Kegit leich wemir ann zonyth ra hynsyth gar nar
Er eggill in ir is a heyth ne royve leich zin gan zrane
Da twne mir hanik in deir darrit in reith fa math clu
In nathin tow feyn a wen in na sud in fer a der tow
Haneym a v’coulle a ynd is fowir linn a zi tane
Darg say miss wra less ga math di thress a inn aylle
Derre oskir agus Gowle bi worbe coskir lonn ni gath
Nane sessow in gar in tloye eddir in far mor si flaath
Hanik in leich bi wath tlacht le feich is lay nart no genn
Aggis foddeis woyn in wen di we gar a zolin inn
Tuk m’Morn in turchir dane gi croy na zey din tleyg
Ner anni in turchir nar hay za sky gin darny da wli
Di crath oskir fa mor ferg a chrissi yerg za layve claa
Aggis marveis stayd in ir mor in teaach a rinyth lai
Nor hut in stayd er in lerg zimpoo la ferg is la feich
Agis fokgris borbe in teme corik er in kegit leich
In tewe moe zinsyth fene is dinn kegit leich nar heim no zall
Gar waat in tessow sid drost di zyle in gask la nyth lawe
Varrit da willi gi marri gi dane di gi far zew sin
De nemist wlli fa hur mir hu ac coryk fir
Chaywill tre nenor gi moy sin nirrill chroy solli di scur
Ga croy chaywill ni dre cheill er gi eine dew sin a churr
Di zrwt gowle in nagni vir gu leddirt in ir in gor roit
Ga bea chewic eads in sin bi zarve in gell sin gloe
Horchir m’Morn lai laive m’re nyth sorchir skaylle mor
Is margk trave in danik in ven fa hut in far in gar roit
Is er tuttym in ir vor in gar zi choyn croye in ceme
Di we neyn re heir fa hwne bleygin ac finn ansyth nane
Flann m’Morn croy in cass hor bass fa mor in teacht
Ne reive leich a danik ass zeive gin a chneis lane di chrecht
Mathirsyth feine bi wath tlacht neach a wackyth reyve neir er
In nis ass derri dym zneith er inn is annit doth skayll.
Annit doth skayll.

Do zawe sea churre no o skay leith na thraa zor royve ann
Na gin dug ayr mor er ir wane is gin dranik se a feyn fynn.

Mir wee kegit leich garwe in daall in narm zo gi loor
Wemist gin choywir fa smach da goyvys woyn in cor
Di weit in glywe gin tocht a cluyith chorp agus skay
Co math chorik pen a deiss ne aykyth reiss er mi ray
Eligir aggin ag in ess fer bi wath tressi is gneive
Currir fay wrayth gi moyer fane oyr in nonor mi reith
Deyth bleyin zoolle in narm naye in leith worb nar loyeth in reith
M’Morn fa deyiss lamm gai leygiss ag finn ni fleygh.

[Sidenote: MODERN.]

Is e ughdair so Ossian.

Aithnichte domh sgeul beag air Fionn, ni sgeul nach cuirear an suim,
Air Mac Cumhail fa maith goil, fa cuimhne sin ri ’m ré.
Do bha sinn beagan sluaigh, aig Easruadh nan eagan mall,
Do chi sinn fo sheòl air tràidh, currach mòr ’us bean ann.
Caogad laoch guineach mu ’n rìgh, fa maith air ghniomh air
gach gart,
Fir d’ ar n-eis is mairg a chite, do ghabhamaid air gach tìr neart.
Do eireamar uile gu dion, ach Fionn nam Fiann ’us Gall,
Do fheitheamh a churraich fa h-airde ceum, bha ’n a reim
a sgoltadh nan tonn.
Ni dheanadh tàmh ann a teachd, gu ’r ghabh cala ’s a phort ghnàth.
Aig teachd do thìr an eas, do eirich as maca mnatha,
Gile a dealradh no sitheadh gréine, ’us is mìn nòs a deilbh;
An ainnir a thainig an céin, do bhamaid féin roimpe soirbh.
Thig thugainn gu pubull Fhinn, ’us beannaicheas gu grinn doibh,
Fhreagair Mac Cumhail ’na aonar, am beannachd binn gun toigh,
Do fharraid an rìgh fa maith dreach, gu h-ard do nighean an
dath ghloin,
Co ’n treabh as an d’ thainig a bhean, thoir sgeul gu geur dhuinn.
Nighean mi rìgh thìr fo thuinn, innisid gu cruinn mo dhàil,
Ni bheil treabh fa ’n iadh grian, nar iarras féin do laoich fial,
A rioghan a shiubhail gach ròid, a nighean òig is maith dealbh,
An tosga fa thainigeas an cein, tabhaireas doibh féin gu dearbh.
Mo chomraich ort ma ’s tu Fionn, do ràdh ruinn am maca mnatha,
D’ fheabhas d’ ùrlabhraidh ’us do shluaigh, gabh mo chomraich
gu luath tràth.
Deir an rìgh fa maith fios, sloinn a nis co th’ air do thi,
Gabham ri ’d chomraich, a bhean, air gach fear dha ’m bheil
an cridhe.
Tha le fioch a teachd thar muir, laoch is maith goil air mo lorg,
Mac rìgh na Sorcha is maith airm, ’us do ’n ainm an Daire Borb.
Do chuireas geasan ’n a chionn, gum beireadh Fionn mi air sàl,
’Us nach bithinn aige mar mhnaoi, ge ’r mhaith a ghniomh ’us ’àgh.
Do ràdh Osgar le gloir mhèar, am fear sin a chosg gach rìgh,
Gun ge ’r fòireadh Fionn do gheas, ni rachadh tu leis mar mhnaoi.
Do chi sinn teachd thar steud, laoch ’s a mheud os gach fear,
’Siubhal na fairge gu dian, ’s an iùl cheudna ’ghabh a bhean,
Clogaid teann tighinn mu ’cheann, fa ’n fhear nar thioma ’us
bu treun,
Sgiath chruinn dhubh air a dheas, a druim làn chleas air a cleibh,
Claidheamh trom toirteal nach gann, gu teann air taobh an
fhir mhoir,
Ag imirt chleas os a chionn, ’us a teachd an connimh an t-sluaigh,
A dha mhanais gaisge le buaidh, a seasamh an gualainn a sgéith,
Air neart, air ghaisge, air ghoile, ni bheil fear mear ach e,
Neul flath ’us rosg rìgh, an ceann an fhir fa caomh cruth,
Maith a shnuadh ’us geal a dheud, is luaithe a steud no gach sruth,
Thainig an steud sin air tìr, ’s am fear nar mhìn ris an Fheinn.
Caogad laoch bhith’maid ann, a choinnich a dh’ ionnsuidh an fhir,
Air eagal an fhir ’us a theachd, ni robh laoch gun ghrain.
De thuinn mar thainig air tìr, d’ fharraid an rìgh fa maith cliù,
An aithnich thu féin a bhean, an e sud am fear a deir tu?
Aithnicheam, Mhic Cumhail, a Fhinn, is pùdhar leam e do d’ Fheinn,
Tairgidh se mise a bhreith leis, ge maith do threise, Fhinn aill,
Do eirich Osgar agus Gall, bu bhorb cosgair lonn nan cath,
’N an seasamh an goire do ’n t-sloigh, eadar am fear mòr ’s
am flath,
Thainig an laoch bu mhaith tlachd, le fioch ’us le neart
’n a cheann,
Agus faigheas uainn a bhean, do bha ’n goire do ghualainn Fhinn,
Thug Mac Moirne an t-urchar dian, gu cruaidh ’n a dheigh do ’n
t-sleigh,
Nior fann an t-urchar nior e, dhe ’sgéith gun d’ rinneadh
da bhloidh.
Do chrath Osgar fa mòir fheirg a chrios dhearg dhe ’laimh chlì,
Agus marbhas steud an fhir, mòr an t-euchd a rinneadh leatha.
’N uair thuit an steud air an leirg, dh’ iompaich e le feirg ’us
le fioch,
Agus fògras, borb an taom, comhrag air na caogad laoich.
An taobh mo dh’ ionnsuidh féin ’us d’ Fhinn, caogad laoch nior
thiom ’n a dhàil,
Ge ’r mhaith an seasamh ’s an trosd, do gheill
an cosg le a laimh.
Bheireadh da bhuille gu mear, gu dian do gach fear dhiubh sin,
Do bhitheamaid uile fa h-ùir, mar h-ùmh ag comhrag fir.
Cheangail tri naoinear le buaidh, ’s an iorghuill chruaidh
sul do sguir,
Gu cruaidh ceangail nan tri chaoil, air gach aon diubh sin a chuir.
Do dhruid Gall an aigne mhir, gu leadairt an fhir an goire roimhe,
Cia b’e chitheadh iad an sin, bu gharbh an goile ’s an gleò;
Thorchair Mac Moirne le a laimh, Mac rìgh na Sorcha, sgeul mòr;
Is mairg treabh o ’n d’ thàinig a bhean, fa thuit am fear an
goire romha.
’Us air tuiteam an fhir mhòir, an goire do ’n chuan,
cruaidh an ceum,
Do bhi nighean rìgh thir fo thuinn, bliadhna aig Fionn
anns an Fheinn.
Flann mac Moirne cruaidh ’an càs, fhuair bàs, bu mhòr an t-euchd,
Ni robh a thainig as dhiubh, gun a chneas làn de chreuchd:
M’ athairse féin bu mhaith tlachd, neach am bochd riamh nior eur.
’Us nis is deireadh do ’n ghniomh, air Fionn is aithnichte
domh sgeul.
Aithnichte domh sgeul.

* * * * *

Mar bha caogad laoch garbh, an dàil an arm dha gu leòr,
Bhitheamaid gun chobhar fo a smachd, do ghabhas uainn a chòir,
Do bhitheadh an claidheamh gun tochd, a claoidh chorp agus sgiath,
Co maith chomhrag air mo dheas ni fhaca mi ris air mo réidh.
Adhlacar againn aig an eas, fear bu mhaith treis ’us gniomh,
Cuirear fa bhràigh gach meur, fainne òir an onoir mo rìgh,
Deich bliadhna dhol an airm nimh, an laoch borb nior lughaich
an rìgh,
Mac Moirne fa d’ fhios leam, ’ga leigheas aig Fionn nam fleadh.

[Sidenote: ANCIENT.]

Auctor hujus Ossane M’finn.

Sai la guss in dei oy nach vaga mai finn
Chanaka rem rai sai boo zar lym
Mak neyn oe heik ree nyth wollych trom
Meddi is mo raith mo cheyl is mo chon
Fa filla fa flaa fa ree er girre
Finn fla re no vane fa treach er gych ter
Fa meille mor marre fa lowor er lerg
Fa shawok glan geith fa seith er gi carde
Fa hillanich carda fa markyth nor verve
Fa hollow er zneith fa steith er gi scherm
Fa fer chart a wrai fa tawicht toye
Fa hynseith naige fa bratha er boye
Fa hai in techter ard er chalm is er keol
Fa dwlta nyn dawf o zaik graig ni glar
A kness mir a galk a zroie mir in ross
Bi zlan gorm a rosk a holt myr in tor
Fa dwle dawf is doonna fa haryth nyn aw
Fa hollow er znee fa meine ri mnawe
Fa hai meille mor mak mwrna gi mygh
Bar lynyth nyn land an cranna os gych ig
Fa saywar in rygh a vodla mor zlass nyth
Din zort zar zewe terf nocha thra ...
... brone bane
... er nyth tloye fa bi chroy cham
Fa chossnw in greit fa vanve ni bann
Gin dug in flath trechaid cath fa chann
Er scrattych o zea M’Cowle nor chail
Id deir fa zoo ne closs goo na vail
Ner earne er nach zor air voo ynd
Cha royve ach re grane re reyve vass a chynn
Neir aik pest in locht na arrych in noef
Neryn nyn neve ner varve in ser soyve
Ne hynasse zneve a beine gin de bra
Ner ynasse voym trane a voye si waa
Ach is olk id tam in dei ind ni vane
Di quhy less in flath gi math wa na zei

Gin angnow in vor gin annith glan geith
Gin nor in mne ree is gin wre ni leich
Is tursych id tam in dei chinni ni gaid
Is me in crann er creith is me keive er naik
Is me chnoo cheith is me in teach gin schrane
Achadane mi nor is me in toath gin treath
Is me ossin m’fynn er trane ym zneith
Nad be voa finn di bi lwm gi neith
Vii sliss er y hyg m’kowl gyn blygh
Vii fythit skae cliss er gi sliss deu sen
Kegit ymme oole in dymchale mi ree
Kegit leich gin ymzwn syth gith ymme zeive
x^t pley bane na hallith re hoil
x^t urskir gorm x^t corn in noor
Ach bi wath in traive a wag finni ni vane
Gyn dochil gin drow gyn glw is gyn gley
Gyn talkis ind er in err za ayne
Ag dol er gi nae di weith cach za rar
Finn flath in tloye sothran er a lou
Re nyn wlle aig roy zwnni ni ner zwlt
Ner zwlt finn ree nath ga bi veg a lynn
Char churre ass i heach nach zor danyth ann
Math in donna finn math in donna ai
Noch char helic nath lai zor helic sai.
Sai.

[Sidenote: MODERN.]

Auctor hujus Ossian Mac Fhinn.

Se la gus an dé, o nach fhaca mi Fionn,
Cha-n fhaca ri ’m ré, saoi bu gheire leam;
Mac nighinn O’ Theige, rìgh nam buillean tròm.
M’ eud ’s mo rath, mo chiall ’s mo chon,
Fa filidh fa flath, fa rìgh air gheire,
Fionn flath, rìgh na Feinn, fa treabhach air gach tìr,
Fa miall mòr mara, fa leobhar air leirg,
Fa sheabhag glan gaoithe, fa sith air gach ceairde,
Fa oileanach ceart, fa mairg nior mhearbh,
Fa ullamh air ghniomh, fa steidh air gach seirm,
Fa fior ceart a bhreth, fa tàmhaiche tuaith,
Fa ionnsaichte ’n a aigh, fa brathach air buaidh,
Fa h-e an teachdair ard, air chalm ’us air cheol,
Fa diùltadh nan daimh, o dh’ fhàg greagh na clàr,
A chneas mar an cailc, a ghruaidh mar an ròs,
Bu ghlan gorm a rosg, ’fholt mar an t-òr,
Fa dùil daimh ’us daoine, fa aireach nan àgh,
Fa ullamh air ghniomh, fa mìn ri mnathaibh,
Fa h-e am miall mòr, mac muirne gach magh,
B’ fhear loinneadh nan lann, an crann os gach fiodh.
Fa saoibhir an rìgh, a bhotal mor glas,
D’ fhion ghort ghear gharbh, tairbh noch char threa ...
... broinn bhàin,
... air an t-sluagh, fa bu chruaidh cheum,
Fa chosnadh an gniomh, fa Bhanbha bhain,
Gun d’ thug am flath, tricheud cath fa a ceann,
Air sgraiteach dha, M’Cumhail nior cheil,
A deir fa a ghò, ni clos gò ’na bheul,
Ni euradh air ni, fhuair fear o Fhionn,
Cha robh aca ri gréin, rìgh riamh as a chionn,
Nior dh’ fhàg beist an loch, no nathair an nimh,
An Eirinn nan naomh, nar mharbh an saor seimh,
Ni h-innisinn a ghniomh, a bhithinn gu de bhràth,
Nior innisinn uam, trian a bhuaidh ’s a mhaith,
Ach is olc a taim, an deigh Fhinn nam Féinn,
Do chaidh leis an fhlath, gach maith bha ’na dhéigh,
Gun anghnath aoin mhòir, gun eineach glan gaoithe,
Gun òr ’us mnatha rìgh, ’s gun bhreith nan laoch.
Is tuirseach a taim an deigh chinn nan ceud,
Is mi an crann air chrith, ’s mo chiabh do m’ fhàg,
Is mi a chno chith, is mi an t-each gun srian,
Achadan mi an uair, is mi an tuath gun treabh,
Is mi Ossian mac Fhinn, air trian de ’m ghniomh,
An fhad bu bheò Fionn, do bu leam gach ni,
Seachd slios air a thigh, M’Cumhail co fleadh
Seachd fichead sgiath chleas, air gach slios dhiubh sin,
Caogad uidheam olaidh an timchioll mo rìgh,
Caogad laoch gun iomagan, anns gach uidheam dhiubh,
Deich bleidh bàn, ’n a thalla ri òl,
Deich eascradh gorm, deich corn de ’n òr,
Ach bu mhaith an treabh, a bh’ aig Fionn nam Feinn,
Gun doichioll gun druth, gun gleois gun gléidh,
Gun tarchuis ann, air aon fhear dh’a Fheinn,
Aig dol air gach ni, do bha càch d’a réir,
Fionn flath an t-sluaigh, sothran air a luaidh,
Rìgh nan uile aigh, roimh dhuine nior dhiult,
Nior dhiult Fionn roimh neach, ge bu bheag a loinn,
Char chuir as a theach, neach dha ’r thainig ann,
Maith an duine Fionn, maith an duine e,
Noch char thiodhlaic neach, le dha ’r thiodhlaic se.
Sé.

[Sidenote: ANCIENT.]

A houdir so Allane M’Royree.

Glennschee in glenn so rame heive, a binn feig agus lon,
Menik redeis in nane, ar on trath so in dey agon
A glen so fa wenn Zwlbin zwrm, is haald tulchi fa zran
Ner wanew a roythi gi dark, in dey helga o Inn ni vane
Estith beg ma zalew leith a chuddycht cheive so woym
Er wenn Zwlbin is er inn fail, is er M’ezoynn skayl troyg
Gur lai finn fa troyg in shelga, er V’ezwn is derk lei
Zwll di wenn Zwlbin di helga, in turkgi nach fadin erm zei
Lai M’ezwnn narm ay, da bay gin dorchirre in tork
Gillir royth ba zoill finn, is sche assne rin do locht
Er fa harlow a zail, M’ozunn graw nin sgoll
Ach so in skayll fa tursych mnaan, gavr less di layve an tork.
Zingywal di lach ni wane, da gurri ea assi gnok
In schenn tork schee bi garv, di vag ballerych na helve mok
Soeyth finn is derk dreach, fa wenn Zwlbin zlass in telga
Di fre dimit less in tork, mor in tolga a rin a shelga
Di clastich cozar ni wane, nor si narm teach fa a cann
Ersi in a vest o swoyn, is glossis woyth er a glenn
Curris ri faggin nin leich, in shen tork schee er freich borb
Bi geyr no ganyth sleygh, bi traneiseygh na gath bolga
M’ozwnn ni narm geyr, fragor less in na vest olk
Wa teive reyll trom navynyth gay, currir sleygh in dayl in turk
Brissir an cran less fa thre, si chran fa reir er in mwk
In sleygh o wasi waryerka vlaye, rait less nochchar hay na corp
Targir in tan lann o troyle, di chossin mor loye in narm
Marviss M’ozunn fest, di hanyth feyn de hess slane
Tuttis sprocht er Inn ne wane, is soyis sea si gnok
Makozunn nar dult dayve, olk less a hecht slane o tork
Er weith zoyth faddi no host, a durt gar wolga ri ray
Tothiss a zermit o hocht, ga maid try sin tork so id taa
Char zult ay achonyth finn olk leinn gin a heacht da hygh
Toissi tork er a zrum, M’ozunn nach trome trygh
Toiss na ye reiss, a yermit gi meine a torc,
Fa lattis troygh ya chinn, a zil nin narm rind gort
Ymbeis bi hurrus goye, agus toissi zayve in tork
Gunne i freich neive garve, boonn in leich bi zarg in drod
Tuttis in sin er in rein, M’O’Zwne nar eyve fealle
Na la di heive in turk, ach sen ayd zut gi dorve
A ta schai in swn fa creay, M’O’Zwne keawe in gleacht
Invakane fullich ni wane, sin tulli so chayme fa art
Saywic swlzorme essroye, far la berrit boye gi ayr
In dey a horchirt la tork, fa hulchin a chnokso a taa
Dermit M’O’Zwne oyill, huttom tra ead nin noor
Bi gil a wrai no grane, bu derk a wail no blai k ...
Fa boe innis a alt, fadda rosk barglan fa lesga
Gurme agus glassi na hwle, maissi is cassi gowl ni gleacht
Binnis is grinnis na zloyr, gil no zoid varzerk vlaa
Mayd agis evycht sin leich, seng is ser no kness bayn
Coythtyc is maaltor ban, M’O’Zwne bi vor boye
In turri char hog swle, o chorreich wr er a zroy
Immir deit eyde is each, fer in neygin creach nar charre
Gilli a bar gasga is seith, ach troyg mir a teich so glenn.
Glennschee.

[Sidenote: MODERN.]

Is e ùghdair so Allan Mac Ruaridh.

Comments

Log in to leave a comment.

The Dean of Lismore's Book: A Selection of Ancient Gaelic PoetryChapter X: Introduction (9)

0%32 min left in chapter