Chapter I: Part 1
MGA PAQUIGPULONG
SA
ININGLES UG BINISAYA
Guintucod
ni
P. GREGORIO DE SANTIAGO
O. S. A.
Con licencia de los Superiores
MANILA: 1905
IMPRENTA DE SANTOS Y BERNAL
Echagüe 84, Sta. Cruz
En propiedad del autor.
PAHAMATNGON
Ang pinasugdan niining libro nga guihalad co canimo, hinigugmang magbabasa, mao da lang ug pila ca pagpamulong nga binisaya nga guihubad co sa iningles cay aron musugod sa pagsulti niining pinolongan ang mga bata nga guitonan co niana; uala co gayud mahunahuna nga arang maquita ang sinulat co sa mga talahodon nga tao nga managagda canaco sa pagcahingpit sa acong buhat, sa pagcahimo ug usa ca libro nga tacus sa pagimprenta. Busa guipon-an ang guisugdan co sa lain laing mga pagpamulong, ug ania man ingon sa pagcacabús sa acong quinaadman. Dili pacaingon mo nga nagapaandac aco sa acong binuhat; hinsaydan man naco nga daghan caha ang mga sayop nga hipalgan mo sa pagbasa sa ubang mga pagpamulong; apan, maquilooy aco canimo nga pasagdan mo lang canang mga sayop, ug imong tanaon da ang tuyo co sa pagpanagana canimo sa dalan sa pagsulti sa iningles. Cay maculi man caayo ang pagsangpot sa ubang mga pulong niining pinolongan, cun dili quita ogaling mudangup sa quinachila, uala idugang co ang pagcaloas nila ingon sa guipanagtuman sa mga magsusulat sa iningles. Maquita mo usab ug mga pulong nga binisaya nga lain man caha sa cahologan sa hindunggan mo ug buut aco nga mahamatngon ca sa dacong calainan sa pagcasabut sa ubang mga pulong sa tagsa ca longsod sa cabisay-an. Sa catapusan, ipangamuyo co canimo, hinigugmang magbabasa nga ang quinaadman mo macapono unta sa pagcaculang niining basahon, ug cun macadangat aco nga himuslan sia sa ubang mga magbabasa igo man quining balos sa acong cabudlay.
ALFABETO NGA ININGLES
Ang mga letra sa pinolongan nga inglés ug ang mga ngalan sa tagsa tagsa mao ang musonod:
===================================
| A | a | ei | N | n | en |
|---+---+--------|---+---+--------|
| B | b | bi | O | o | o |
|---+---+--------|---+---+--------|
| C | c | si | P | p | pi |
|---+---+--------|---+---+--------|
| D | d | di | Q | q | quiú |
|---+---+--------|---+---+--------|
| E | e | i | R | r | ar |
|---+---+--------|---+---+--------|
| F | f | ef | S | s | es |
|---+---+--------|---+---+--------|
| G | g | dyi | T | t | ti |
|---+---+--------|---+---+--------|
| H | h | ich | U | u | iu |
|---+---+--------|---+---+--------|
| I | i | ai | V | v | vi |
|---+---+--------|---+---+--------|
| J | j | dye | W | w | dobliú |
|---+---+--------|---+---+--------|
| K | k | que | X | x | ex |
|---+---+--------|---+---+--------|
| L | l | el | Y | y | uay |
|---+---+--------|---+---+--------|
| M | m | em | Z | z | sed |
===================================
Quining mga letra guibahin man sa mga vocal ug sa mga consonante; nahatungud sa nahaunang bahin ang mga letra a, e, i, o, ug u, ug usahay usab ang w ug ang y cun quining duha guisundan sa laing letra; sa icaduhang bahin nahatungud ang uban. Dili man ang tuyo co ang pagsaysay sa nagcalain laing mga tingoga sa tagsa ca letra: quining tuyo pagatumanon sa gramática, nga may catungdanan sa pagtodlo sa mga agui sa pagsulti ug sa pagsulat ug maayo sa iningles. Labot pa niini; ang alfabeto nga binisaya culangan sa ubang mga letra [1], ug malisud man caayo ang pagpaquisabot sa pagsangpot sa uban nga iningles sa sinulat lamang. Busa ang mahagugma macatoon sa pagcaloas nila sa dacong pagcahingpit magaquinahanglan gayud sa usa ca magtotoon, nga canunay magapamati cania sa lain lain nga mga tingog nianang manga letra, ug sa ingon niana ang tinonan macadaog sa hinay hinay sa mga cabilinggan nga hinpalgan sa ngatanan nga buut magasulti ug maayo sa iningles. Tungud niini ibutang co lang dinhi ang mga vocal da ug ang pagcaloas nila, uban sa pipila ca regla nga lactud, cay aron hibaloan sa magbabasa ang labing quinahanglanon.
A
======================================================================= | I. | Ang a guitingug ingon sa ei sa mga pulong fate, make, date | | | ug sa uban pa maingon niining mga sanglet. | | | | | | Fate feit, make meik, date deit, shake sheik, take teik, &. | |------+--------------------------------------------------------------| | II. | Guitingug ingon sa a sa mga pulong fat, mad, pad, hat, &. | | | | | | Fat fat, mad mad, hat hat, cat cat, &. | |------+--------------------------------------------------------------| | III. | Guitingug ingon sa aa, cun sa usa ca a nga dugay dugayon, sa | | | mga pulong maingon niini nga sumunud: far, car, &. | | | | | | Far faar, car caar, bar baar, &. | |------+--------------------------------------------------------------| | IV. | Guitingug ingon sa o sa mga sanglet fall, call, all, &. | | | | | | Call col, fall fol, all ol, bald bold, walk wok, &. | |------+--------------------------------------------------------------| | V. | Guitingug ingon sa ea sa mga pulong fare, care, dare, &. | | | | | | Dare dear, care kear, fare fear, &. | =======================================================================
E
======================================================================= | I. | Guitingug ingon sa i sa mga pulong mete, scene, we, she, &. | | | | | | Mete mit, scene sin, we ui, she shi, &. | |-----+---------------------------------------------------------------| | II. | Guitingug ingon sa e sa mga pulong maingon niini pet, men, &. | | | | | | Pet pet, men men, met met, hen hen, &. | =======================================================================
I
=============================================================== | I. | Guitingug ingon sa ai sa mga pulong bite, pine, &. | | | | | | Bite bait, pine pain, pike paik, shine shain, &. | |-----+-------------------------------------------------------| | II. | Guitingug ingon sa i sa mga pulong bit, pick, pin, &. | | | | | | Bit bit, pin pin, pig pig, kiss kis, &. | ===============================================================
O
======================================================================= | I. | Guitingug ingon sa ou sa mga pulong note, rose, bone, &. | | | | | | Note nout, rose rous, bone boun, stone stoun, &. | |------+--------------------------------------------------------------| | II. | Guitingug ingon sa u sa mga pulong do, lose, move, &. | | | | | | Do du, lose lus, move muv, who hu, whom hum, &. | |------+--------------------------------------------------------------| | III. | Guitingug ingon sa o sa mga pulong not, hot, clock, &. | | | | | | Not not, hot hot, clock clok, soft soft, &. | |------+--------------------------------------------------------------| | IV. | Guitingug ingon sa oo cun sa usa ca o nga ta-as ta-ason, sa | | | mga pulong nor, for, lord, &. | | | | | | Nor noor, for foor, lord loord, horn hoorn, &. | |------+--------------------------------------------------------------| | V. | Dunay usab ug laing pagcaloas sa o nga guihinganlan sa mga | | | gramática eu francés, ug maculi matoon quining tinguga cun | | | dili pamation ang pagcasangpot niana sa maong mga inglés cun | | | americano. Canang tingug matuman sa mga pulong maingon niini | | | done, gone, son, some, &. | =======================================================================
U
==================================================================== | I. | Guitingug ingon sa iu sa mga pulong tube, tune, music, &. | | | | | | Tube tiub, acute akiut, stupid stiupid, pure piur, &. | |------+-----------------------------------------------------------| | II. | Guitingug ingon sa u sa mga pulong rude, rule, &. | | | | | | Rude rud, rule rul, bull bul, pull pul, &. | |------+-----------------------------------------------------------| | III. | Guitingug ingon sa eu francesa sa mga pulong tub, tun, | | | begun, &. | ====================================================================
Quining tinguha magsama man sa naasuy co sa regla V sa letra o.
W
======================================================================= | | Cun ang w ana-a sa sinugdan sa usa ca pulong maingon niini wind, | | | maoy consonante; apan cun guisundan sa laing letra maoy vocal ug | | | guitingug ingon sa u. | | | | | | Sow sou, few fiu, down daun, sweet suit, &. | =======================================================================
Y
====================================================================== | I. | Guitingug ingon sa ai sa mga pulong maingon niini tyrant, | | | deby, &. | | | | | | Tyrant tairant, deby debai, rhyme raim, my mai, cry crai, &. | |-----+--------------------------------------------------------------| | II. | Guitingug ingon sa i sa mga pulong liberty, fancy, &. | | | | | | Liberty liberti, vanity vaniti, fancy fansi, &. | ======================================================================
Quining letra y consonante man usab cun ana-a sa sinugdan sa usa ca pulong maingon niini year, yard, yellow, &.
Ang mga regla nga guihatag co sa pagcaloas sa mga vocal duna man ug daghang mga pagcagauas nga arang maquita sa gramática ug nga dili co ibutang dinhi cay malisud man ang pagpatima-an sa ngatanan nga mga pulong nga dili macatuman sa tolomanon nga guitodlo sa mga maalam sa iningles. Tacus man usab nga hibaloan sa magbabasa nga ang pagcasangpot sa mga letra nga guisulat co sa ita-as sa tagsa ca vocal dili matuman sa pagsulti sa iningles sa usa ca agui nga matinao. Busa ang mga macatoon nianang pinolongan magmacugui unta sa pagpamati sa mga americano, cay aron macadangat sia sa pagsulti sa dacong pagcahingpit.
Ang tao; lain laing mga pagcabutang nia.
======================================================= | The man | Ang tao | |--------------------+--------------------------------| | The men | Ang mga tao | |--------------------+--------------------------------| | The birth | Ang pagcatao | |--------------------+--------------------------------| | Infancy | Ang pagcabata | |--------------------+--------------------------------| | An infant | Usa ca puya | |--------------------+--------------------------------| | A child | Usa ca bata | |--------------------+--------------------------------| | Male child [2] | Batang lalaqui | |--------------------+--------------------------------| | Female child | Batang babaye | |--------------------+--------------------------------| | The children | Ang mga bata | |--------------------+--------------------------------| | Childhood | Ang pagcabata | |--------------------+--------------------------------| | The boy | Ang batang lalaqui | |--------------------+--------------------------------| | The girl | Ang batang babaye | |--------------------+--------------------------------| | Youth | Ang pagcabag-ong tao | |--------------------+--------------------------------| | A bachelor | Usa ca olitao | |--------------------+--------------------------------| | A maid | Usa ca dalaga | |--------------------+--------------------------------| | Young man | Lalaqui nga batanon | |--------------------+--------------------------------| | Young woman | Babaye nga batanon | |--------------------+--------------------------------| | A man | Usa ca lalaqui | |--------------------+--------------------------------| | A woman | Usa ca babaye | |--------------------+--------------------------------| | Manhood | Ang pagcahamtong | |--------------------+--------------------------------| | The married man | Ang lalaqui nga miño | |--------------------+--------------------------------| | The married woman | Ang babaye nga miño | |--------------------+--------------------------------| | An unmarried man | Usa ca lalaqui nga dili miño | |--------------------+--------------------------------| | An unmarried woman | Usa ca babaye nga dili miño | |--------------------+--------------------------------| | Paternity | Ang pagcaamahan | |--------------------+--------------------------------| | Maternity | Ang pagcainahan | |--------------------+--------------------------------| | Marriage | Ang magtiayon | |--------------------+--------------------------------| | Matrimony | Ang pagtiayon | |--------------------+--------------------------------| | The widower | Ang balo nga lalaqui | |--------------------+--------------------------------| | The widow | Ang balo nga babaye | |--------------------+--------------------------------| | Widowhood | Ang pagcabalo | |--------------------+--------------------------------| | Old age | Ang pagcatigulang | |--------------------+--------------------------------| | Old man | Lalaqui nga tigulang | |--------------------+--------------------------------| | Old woman | Babayeng tigulang | |--------------------+--------------------------------| | An orphan | Usa ca ilo | |--------------------+--------------------------------| | Death | Ang camatayon | |--------------------+--------------------------------| | A master | Usa ca agalon | |--------------------+--------------------------------| | A servant | Usa ca sologo-on | |--------------------+--------------------------------| | A slave | Usa ca olipon | |--------------------+--------------------------------| | A friend | Usa ca higala | |--------------------+--------------------------------| | An enemy | Usa ca caauay | |--------------------+--------------------------------| | A guardian | Usa ca magbabaton | |--------------------+--------------------------------| | A ward | Usa ca binatonan | |--------------------+--------------------------------| | An heir | Usa ca manununud | |--------------------+--------------------------------| | A rich man | Usa ca salapian | |--------------------+--------------------------------| | A poor man | Usa ca macalolooy | |--------------------+--------------------------------| | A beggar | Usa ca paquilimos | |--------------------+--------------------------------| | A wise man | Usa ca maquinaadmanon | |--------------------+--------------------------------| | An ignorant man | Usa ca cabús | |--------------------+--------------------------------| | A fortunate man | Usa ca taong palad-an | |--------------------+--------------------------------| | An unfortunate man | Usa ca tao nga ualay palad | |--------------------+--------------------------------| | A happy man | Usa ca bulahan | |--------------------+--------------------------------| | An unhappy man | Usa ca macalolooy | |--------------------+--------------------------------| | A white man | Usa ca taong maputi | |--------------------+--------------------------------| | A black man | Usa ca taong maitum | |--------------------+--------------------------------| | A half-breed | Usa ca mestizo | |--------------------+--------------------------------| | An owner | Usa ca tagya | |--------------------+--------------------------------| | A needed man | Usa ca mahangul | |--------------------+--------------------------------| | A tall man | Usa ca tao nga hata-as | |--------------------+--------------------------------| | A small man | Usa ca taong hamubo | |--------------------+--------------------------------| | A dwarf | Usa ca alipondoc | |--------------------+--------------------------------| | A blind man | Usa ca buta | |--------------------+--------------------------------| | One-eyed person | Buta sa picas | |--------------------+--------------------------------| | Squint-eyed man | Libat | |--------------------+--------------------------------| | A deaf person | Usa ca bungul | |--------------------+--------------------------------| | A dumb person | Usa ca mama | |--------------------+--------------------------------| | A lame person | Usa ca piang | |--------------------+--------------------------------| | A maimed man | Usa ca pungcol | |--------------------+--------------------------------| | A humpback | Usa ca boctot | |--------------------+--------------------------------| | A benumbed man | Usa ca bacol | |--------------------+--------------------------------| | A bald man | Usa ca upaon | |--------------------+--------------------------------| | A flat-nosed man | Usa ca pislat | |--------------------+--------------------------------| | A big-nosed man | Usa ca ilongon | |--------------------+--------------------------------| | A big man | Usa ca taong supang | |--------------------+--------------------------------| | A lean person | Usa ca taong maniuang | |--------------------+--------------------------------| | A sick person | Usa ca masaquiton | |--------------------+--------------------------------| | A healthy man | Usa ca taong mapiscay ug lauas | |--------------------+--------------------------------| | The corpse | Ang minatay | |--------------------+--------------------------------| | The life | Ang quinabuhi | |--------------------+--------------------------------| | The name | Ang ngalan | |--------------------+--------------------------------| | The surname | Ang bansagon | =======================================================
Ang panimalay; ang pagcacaubanan.
================================================ | The family | Ang panimalay | |--------------------+-------------------------| | The parents | Ang mga guinicanan | |--------------------+-------------------------| | The husband | Ang bana | |--------------------+-------------------------| | The wife | Ang asaua | |--------------------+-------------------------| | Father | Amahan | |--------------------+-------------------------| | Mother | Inahan | |--------------------+-------------------------| | Nurse | Iua. Pasisiua | |--------------------+-------------------------| | Son | Anac nga lalaqui | |--------------------+-------------------------| | Daughter | Anac nga babaye | |--------------------+-------------------------| | Grandfather | Apohan nga lalaqui | |--------------------+-------------------------| | Grandmother | Apohan nga babaye | |--------------------+-------------------------| | Grandson | Apo nga lalaqui | |--------------------+-------------------------| | Granddaughter | Apo nga babaye | |--------------------+-------------------------| | Step-father | Ama ama | |--------------------+-------------------------| | Step-mother | Ina ina | |--------------------+-------------------------| | Step-son | Hinabdos nga lalaqui | |--------------------+-------------------------| | Step-daughter | Hinabdos nga babaye | |--------------------+-------------------------| | Godfather | Ama-on | |--------------------+-------------------------| | Godmother | Ina-on | |--------------------+-------------------------| | Godson | Quinogos nga lalaqui | |--------------------+-------------------------| | Goddaughter | Quinogos nga babaye | |--------------------+-------------------------| | Brother | Igso-on nga lalaqui | |--------------------+-------------------------| | Sister | Igso-on nga babaye | |--------------------+-------------------------| | Twins | Mga caluha | |--------------------+-------------------------| | Brotherhood | Caigso-onan | |--------------------+-------------------------| | The eldest brother | Ang quinamagulangan | |--------------------+-------------------------| | Elder brother | Magulang | |--------------------+-------------------------| | Younger brother | Manghod | |--------------------+-------------------------| | Youngest brother | Quinamangholan | |--------------------+-------------------------| | First-born | Panganay | |--------------------+-------------------------| | Relationship | Pagcacaubanan | |--------------------+-------------------------| | Kindred | Cabanayan | |--------------------+-------------------------| | The relations | Ang mga caubanan | |--------------------+-------------------------| | Brother-in-law | Bayao nga lalaqui | |--------------------+-------------------------| | Sister-in-law | Bayao nga babaye | |--------------------+-------------------------| | Father-in-law | Ogangan nga lalaqui | |--------------------+-------------------------| | Mother-in-law | Ogangan nga babaye | |--------------------+-------------------------| | Son-in-law | Masamong | |--------------------+-------------------------| | Daughter-in-law | Binalaye | |--------------------+-------------------------| | Uncle | Oyo-an | |--------------------+-------------------------| | Aunt | Ia-an | |--------------------+-------------------------| | Nephew | Pagumangcon nga lalaqui | |--------------------+-------------------------| | Niece | Pagumangcon nga babaye | |--------------------+-------------------------| | Male cousin | Igagao nga lalaqui | |--------------------+-------------------------| | Female cousin | Igagao nga babaye | |--------------------+-------------------------| | First cousin | Igagao itagsa | |--------------------+-------------------------| | Second cousin | Igagao itagurha | |--------------------+-------------------------| | Foster brothers | Magso-on sa gatas | |--------------------+-------------------------| | Natural child | Anac sa goa | |--------------------+-------------------------| | Forefathers | Mga catigulangan | |--------------------+-------------------------| | Offspring | Mga caliuatan | |--------------------+-------------------------| | Betrothal | Pamalaye | |--------------------+-------------------------| | Bridegroom | Palamanhon | |--------------------+-------------------------| | Bride | Pangasauon | |--------------------+-------------------------| | Wedding | Pagcasal | ================================================
Ang calag; ang mga virtud ug ang mga vicio.
================================================ | The soul | Ang calag | |-----------------+----------------------------| | Memory | Panomdoman | |-----------------+----------------------------| | Reason | Huna huna | |-----------------+----------------------------| | Understanding | Ihihibalo | |-----------------+----------------------------| | Wisdom | Quinaadman | |-----------------+----------------------------| | Will | Cabubuton | |-----------------+----------------------------| | To will | Pagbuut | |-----------------+----------------------------| | To think | Paghuna huna | |-----------------+----------------------------| | Mind | Huna huna | |-----------------+----------------------------| | Knowledge | Paghibalo. Caalam | |-----------------+----------------------------| | To wish | Pagtinguha | |-----------------+----------------------------| | To love | Paghigugma | |-----------------+----------------------------| | To hate | Pagcadumut | |-----------------+----------------------------| | To understand | Pagsabot | |-----------------+----------------------------| | To comprehend | Pagtoquib | |-----------------+----------------------------| | To know | Paghibalo | |-----------------+----------------------------| | To remind | Pagdumdum | |-----------------+----------------------------| | To doubt | Pagduha duha | |-----------------+----------------------------| | The love | Ang gugma | |-----------------+----------------------------| | The hatred | Ang cadumut | |-----------------+----------------------------| | Wish. Desire | Tingoha | |-----------------+----------------------------| | Thought | Huna huna | |-----------------+----------------------------| | Forgetfulness | Paghicalimot | |-----------------+----------------------------| | Suspicion | Catahap | |-----------------+----------------------------| | Shame | Caulao | |-----------------+----------------------------| | Honor | Cadongganan | |-----------------+----------------------------| | Virtue | Virtud | |-----------------+----------------------------| | Vice | Vicio | |-----------------+----------------------------| | Sin | Sala | |-----------------+----------------------------| | Sinner | Macasasala | |-----------------+----------------------------| | Fault | Paglapas | |-----------------+----------------------------| | Goodness | Caayo | |-----------------+----------------------------| | Evil | Cadaot | |-----------------+----------------------------| | Faith | Pagto-o | |-----------------+----------------------------| | Hope | Paglaom | |-----------------+----------------------------| | Charity | Paghigugma | |-----------------+----------------------------| | The lover | Ang nahagugma | |-----------------+----------------------------| | The loved | Ang hinigugma | |-----------------+----------------------------| | Justice | Catarongan | |-----------------+----------------------------| | A just | Usa ca matarung | |-----------------+----------------------------| | An unjust | Usa ca taong dili matarung | |-----------------+----------------------------| | Prudence | Pagcabuutan | |-----------------+----------------------------| | Fortitude | Calig-onan | |-----------------+----------------------------| | Temperance | Casarangan | |-----------------+----------------------------| | Pride | Pagpalabi labi | |-----------------+----------------------------| | Humility | Pagpaubus | |-----------------+----------------------------| | Covetousness | Cahicao | |-----------------+----------------------------| | Liberality | Calolot | |-----------------+----------------------------| | Anger | Caligutgut | |-----------------+----------------------------| | Patience | Pagantos | |-----------------+----------------------------| | Gluttony | Caulit | |-----------------+----------------------------| | Envy | Casina | |-----------------+----------------------------| | A proud man | Usa ca palabilabihon | |-----------------+----------------------------| | A humble man | Usa ca mapaubsanon | |-----------------+----------------------------| | A covetous man | Usa ca mahicaon | |-----------------+----------------------------| | The angry man | Ang maligutguton | |-----------------+----------------------------| | The envious man | Ang masinahon | |-----------------+----------------------------| | Meekness | Caaghop | |-----------------+----------------------------| | Kindness | Pagcalolot | |-----------------+----------------------------| | Sloth | Cataca | |-----------------+----------------------------| | Diligence | Cacogui | |-----------------+----------------------------| | Piety | Puangud | |-----------------+----------------------------| | Clemency | Calooy | |-----------------+----------------------------| | Chastity | Caolay | |-----------------+----------------------------| | Obedience | Pagsogot | |-----------------+----------------------------| | A lie | Usa ca pagbacac | |-----------------+----------------------------| | A liar | Usa ca bacacon | |-----------------+----------------------------| | A thief | Usa ca cauatan | |-----------------+----------------------------| | Vanity | Parayeg | |-----------------+----------------------------| | Haughty | Palabilabihon | |-----------------+----------------------------| | Naughty | Dautan | |-----------------+----------------------------| | Showy | Parayegon | |-----------------+----------------------------| | Boaster | Maandacon | |-----------------+----------------------------| | Gambler | Sugarol | |-----------------+----------------------------| | Cautious | Buutan | |-----------------+----------------------------| | Docile | Masinogtanon | |-----------------+----------------------------| | Foolish | Hongog. Buang | |-----------------+----------------------------| | Crafty | Maloibon | |-----------------+----------------------------| | Fearful | Mahadlocon | |-----------------+----------------------------| | Rascal | Tampalasan | |-----------------+----------------------------| | Brave | Maisug | |-----------------+----------------------------| | Cruel | Mapintas | |-----------------+----------------------------| | Deceitful | Malimbongon | |-----------------+----------------------------| | Stupid | Maborong | |-----------------+----------------------------| | Courteous | Maabiabihon | |-----------------+----------------------------| | Grave | Maligdong | |-----------------+----------------------------| | Discreet | Buutan | |-----------------+----------------------------| | Quarrelsome | Tigcasamoc | |-----------------+----------------------------| | Rash | Mangahason | |-----------------+----------------------------| | Affable | Nayanayaon | |-----------------+----------------------------| | Charitable | Maloloyon | |-----------------+----------------------------| | Diligent | Mapiscayon | |-----------------+----------------------------| | Faithful | Saliganan | |-----------------+----------------------------| | Generous | Maghalatagon | |-----------------+----------------------------| | Merciful | Manguilooyan | |-----------------+----------------------------| | Merciless | Ualay calooy | |-----------------+----------------------------| | Patient | Maantoson | |-----------------+----------------------------| | Selfish | Sinacoan | |-----------------+----------------------------| | Light | Maga-an ug buut | |-----------------+----------------------------| | Coward | Talaoan | |-----------------+----------------------------| | Tale-bearer | Tabian | |-----------------+----------------------------| | Flatterer | Tigolog olog | |-----------------+----------------------------| | Grateful | Matalamdon | |-----------------+----------------------------| | Ungrateful | Dili matalamdon | |-----------------+----------------------------| | Slothful | Tapolan | |-----------------+----------------------------| | Idle. Lazy | Balanghon | |-----------------+----------------------------| | Prodigal | Mausicon | |-----------------+----------------------------| | Adulterer | Tigpanapao | |-----------------+----------------------------| | Murderer | Mamomono | |-----------------+----------------------------| | Swearer | Tigpamalicas | |-----------------+----------------------------| | Slanderer | Tigbutang butang | |-----------------+----------------------------| | Censurer | Malibacon | |-----------------+----------------------------| | Drunkard | Palahubog | |-----------------+----------------------------| | Jealous | Magbuho-on | |-----------------+----------------------------| | Revengeful | Magbabalos ug dautan | |-----------------+----------------------------| | Guilty | Malapason | |-----------------+----------------------------| | Polite | Matinahoron | |-----------------+----------------------------| | Disobedient | Masuquihon | |-----------------+----------------------------| | Careless | Ualay pagbantay | |-----------------+----------------------------| | Careful | Magbinantayon | |-----------------+----------------------------| | Diligent | Macoguihon | |-----------------+----------------------------| | Constant | Magpadayon | |-----------------+----------------------------| | Devout | Devotos | |-----------------+----------------------------| | Lewd | Maolag | |-----------------+----------------------------| | Passionate | Maligotgoton | |-----------------+----------------------------| | Merry | Malipayon | |-----------------+----------------------------| | Impudent | Ualay caulao | |-----------------+----------------------------| | Assiduous | Matinumanon | |-----------------+----------------------------| | Lovely | Hiligugmaon | |-----------------+----------------------------| | The calumny | Ang butang butang | |-----------------+----------------------------| | The compassion | Ang calooy | |-----------------+----------------------------| | The fear | Ang cahadluc | |-----------------+----------------------------| | A crime | Usa ca dacong sala | |-----------------+----------------------------| | The cruelty | Ang cabangis | |-----------------+----------------------------| | The cupidity | Ang caibog | |-----------------+----------------------------| | Disgust | Casaquit | |-----------------+----------------------------| | The error | Ang sayop | |-----------------+----------------------------| | The flattery | Ang pagcaolog olog | |-----------------+----------------------------| | The knavery | Ang pagcalimbong | |-----------------+----------------------------| | The ignorance | Ang pagcacabús | |-----------------+----------------------------| | The imbecility | Ang pagcahongog | |-----------------+----------------------------| | The incredulity | Ang pagcaualay pagto-o | |-----------------+----------------------------| | Indifference | Ang pagcaualay tagad | |-----------------+----------------------------| | Iniquity | Ang pagcadautan | |-----------------+----------------------------| | Innocence | Ang pagcaputung | |-----------------+----------------------------| | Wickedness | Ang pagcadautan | |-----------------+----------------------------| | Zeal | Caicog | ================================================
Ang lauas sa tao; ang mga balatian.
================================================= | The human body | Ang lauas sa tao | |----------------------+------------------------| | The senses | Ang mga balatian | |----------------------+------------------------| | The head | Ang olo | |----------------------+------------------------| | Face | Naong | |----------------------+------------------------| | Forehead | Agtang | |----------------------+------------------------| | Hair | Buhoc | |----------------------+------------------------| | Crown of the head | Alingpolo | |----------------------+------------------------| | Temple | Dungan dungan | |----------------------+------------------------| | An eye | Usa ca mata | |----------------------+------------------------| | Eyelids | Mga tabontabon | |----------------------+------------------------| | Eye-lash | Piloc | |----------------------+------------------------| | Eye-brow | Quilay | |----------------------+------------------------| | Apple of the eye | Calimutao | |----------------------+------------------------| | To wink | Pagpamiloc | |----------------------+------------------------| | Sight | Ang italanao | |----------------------+------------------------| | To see | Pagquita | |----------------------+------------------------| | To look at | Pagtanao. Pagsolong | |----------------------+------------------------| | To peep | Paglili | |----------------------+------------------------| | To hint | Pagquilo | |----------------------+------------------------| | To weep | Paghilac | |----------------------+------------------------| | The ear | Ang dalonggan | |----------------------+------------------------| | Hearing | Idolongog | |----------------------+------------------------| | To hear | Pagcadungog | |----------------------+------------------------| | To listen | Pagpatalinghog | |----------------------+------------------------| | The nose | Ang ilong | |----------------------+------------------------| | Nostrils | Mga longag-an | |----------------------+------------------------| | To smell | Pagpaninghot | |----------------------+------------------------| | Smell | Isilinghot | |----------------------+------------------------| | The mouth | Ang baba | |----------------------+------------------------| | A tooth | Usa ca ngipon | |----------------------+------------------------| | The teeth | Ang mga ngipon | |----------------------+------------------------| | The canine-teeth | Ang mga tango | |----------------------+------------------------| | The molar-teeth | Ang mga bag-ang | |----------------------+------------------------| | Gum | Lag-os | |----------------------+------------------------| | The tongue | Ang dilá | |----------------------+------------------------| | Lips | Mga ngabil | |----------------------+------------------------| | The palate | Ang alingagngag | |----------------------+------------------------| | Taste | Itililao | |----------------------+------------------------| | To taste | Pagtilao | |----------------------+------------------------| | To eat | Pagcaon | |----------------------+------------------------| | To drink | Paginom | |----------------------+------------------------| | The chin | Ang solang | |----------------------+------------------------| | The brain | Ang otoc | |----------------------+------------------------| | The skull | Ang bagol bagol | |----------------------+------------------------| | The cheeks | Ang mga aping | |----------------------+------------------------| | The neck | Ang li-og | |----------------------+------------------------| | The nape of the neck | Ang tangcogo | |----------------------+------------------------| | Adam's apple | Poac | |----------------------+------------------------| | Throat | Totonlan | |----------------------+------------------------| | Shoulders | Mga abaga | |----------------------+------------------------| | The breast | Ang dughan | |----------------------+------------------------| | A rib | Usa ca gosoc | |----------------------+------------------------| | The backbone | Ang talodtod | |----------------------+------------------------| | The articulations | Ang mga lutahan | |----------------------+------------------------| | The stomach | Ang coto coto | |----------------------+------------------------| | Sides | Mga quilid | |----------------------+------------------------| | Belly | Tiyan | |----------------------+------------------------| | Lap | Sabac-an | |----------------------+------------------------| | The back | Ang boco boco | |----------------------+------------------------| | The waist | Ang hauac | |----------------------+------------------------| | Breasts | Ang suso | |----------------------+------------------------| | An arm | Usa ca bucton | |----------------------+------------------------| | Arm-pit | Iloc | |----------------------+------------------------| | Elbow | Sico | |----------------------+------------------------| | Wrist | Popolan | |----------------------+------------------------| | A hand | Usa ca camot | |----------------------+------------------------| | The right hand | Ang too | |----------------------+------------------------| | The left hand | Ang uala | |----------------------+------------------------| | The palm | Ang palad | |----------------------+------------------------| | A finger | Usa ca todlo | |----------------------+------------------------| | The thumb | Ang cumalagco | |----------------------+------------------------| | The forefinger | Ang itotodlo | |----------------------+------------------------| | The heart-finger | Ang tangboso | |----------------------+------------------------| | The ring-finger | Ang cuminlay | |----------------------+------------------------| | The little-finger | Ang cumingquing | |----------------------+------------------------| | The fist | Ang concon | |----------------------+------------------------| | Touch | Ihilicap | |----------------------+------------------------| | To touch | Paghicap. Pagcobil | |----------------------+------------------------| | A leg | Usa ca pa-a | |----------------------+------------------------| | Buttock | Dape dape | |----------------------+------------------------| | Groins | Ang mga bolog | |----------------------+------------------------| | Hips | Mga balatang | |----------------------+------------------------| | The knee | Ang tohod | |----------------------+------------------------| | The calf | Ang bates, bitiis | |----------------------+------------------------| | The ankle | Ang singcod | |----------------------+------------------------| | A foot | Usa ca ti-il | |----------------------+------------------------| | The feet | Ang mga ti-il | |----------------------+------------------------| | The sole | Ang lapa lapa | |----------------------+------------------------| | The toes | Ang mga todlo sa ti-il | |----------------------+------------------------| | Heel | Ticod | |----------------------+------------------------| | Skin | Panit | |----------------------+------------------------| | The bones | Ang mga bucog | |----------------------+------------------------| | Flesh | Onod | |----------------------+------------------------| | The nerves | Ang mga cusug | |----------------------+------------------------| | The veins | Ang mga ogat | |----------------------+------------------------| | The heart | Ang casing casing | |----------------------+------------------------| | Liver | Atay | |----------------------+------------------------| | Lungs | Mga bag-a | |----------------------+------------------------| | Kidneys | Mga amimislon | |----------------------+------------------------| | Spleen | Hagolila | |----------------------+------------------------| | Bile | Apdo | |----------------------+------------------------| | Blood | Dugo | |----------------------+------------------------| | Guts | Tinay | |----------------------+------------------------| | Sweat | Singut | |----------------------+------------------------| | Tears | Mga luha | |----------------------+------------------------| | Phlegm | Sip-on | |----------------------+------------------------| | Spittle | Loa | |----------------------+------------------------| | Slaver | Lauay | |----------------------+------------------------| | Beard | Bungut | |----------------------+------------------------| | Moustache | Bigote | |----------------------+------------------------| | Down | Balhibo | |----------------------+------------------------| | The nails | Ang mga coco | |----------------------+------------------------| | Freckles | Mga boloc | |----------------------+------------------------| | Blearedness | Mota | |----------------------+------------------------| | Mole | Alom | =================================================
Lain laing mga butang nga nahatungud sa lauas.
====================================== | Laughter | Pagcataua | |---------------+--------------------| | Weeping | Pagcahilac | |---------------+--------------------| | Respiration | Pagginhaua | |---------------+--------------------| | Sigh | Paghupao | |---------------+--------------------| | Sobbing | Pagbacho | |---------------+--------------------| | Sneezing | Pagbaha-on | |---------------+--------------------| | Thirst | Cauhao | |---------------+--------------------| | Hunger | Gutum | |---------------+--------------------| | Sleep | Pagcatolog | |---------------+--------------------| | Waking | Pagtucao | |---------------+--------------------| | Rest | Paghouay | |---------------+--------------------| | Lassitude | Cabudlay. Calaylay | |---------------+--------------------| | Voice | Tingug | |---------------+--------------------| | Beauty | Catahom | |---------------+--------------------| | Ugliness | Cangil-ad | |---------------+--------------------| | Health | Capiscay | |---------------+--------------------| | Illness | Casaquit | |---------------+--------------------| | Tallness | Cata-as | |---------------+--------------------| | Meagreness | Caniuang | |---------------+--------------------| | Look | Daguay | |---------------+--------------------| | Weakness | Caluya | |---------------+--------------------| | Strength | Caisug. Cusug | |---------------+--------------------| | Appearance | Panauay | |---------------+--------------------| | Yawning | Paghuyab | |---------------+--------------------| | Stretching | Paghibid | |---------------+--------------------| | Hiccough | Sid-oc | |---------------+--------------------| | Belching | Pagpangogab | |---------------+--------------------| | Kiss | Haloc | |---------------+--------------------| | Blowing | Hoyop | |---------------+--------------------| | Fatness | Catamboc | |---------------+--------------------| | Corpulent | Supang | |---------------+--------------------| | Stout | Maisug | |---------------+--------------------| | Lean | Maniuang | |---------------+--------------------| | Black hair | Buhoc nga maitum | |---------------+--------------------| | Red hair | Buhoc nga bulagao | |---------------+--------------------| | Gray hair | Ubanon | |---------------+--------------------| | Curled hair | Culongon | |---------------+--------------------| | Digestion | Pagcalinis | |---------------+--------------------| | To make water | Pagihi | |---------------+--------------------| | To whistle | Pagtihol | |---------------+--------------------| | To kiss | Paghaloc | |---------------+--------------------| | To breathe | Pagginhaoa | |---------------+--------------------| | To blow | Paghoyop | |---------------+--------------------| | To cry | Pagtiabao | |---------------+--------------------| | To sing | Pagcanta | |---------------+--------------------| | To sleep | Pagcatolog | |---------------+--------------------| | To dream | Pagdanggo | |---------------+--------------------| | To snore | Paghagoc | |---------------+--------------------| | To be hungry | Paggutum | |---------------+--------------------| | To be thirsty | Paguhao | ======================================
Mga saquit.
======================================== | Fever. Ague | Hilanat | |---------------+----------------------| | Cold | Sip-on | |---------------+----------------------| | Cough | Obo | |---------------+----------------------| | Swelling | Hobag | |---------------+----------------------| | Scab | Pono | |---------------+----------------------| | Itch | Nuca | |---------------+----------------------| | Wound | Samad | |---------------+----------------------| | Asthma | Cutas | |---------------+----------------------| | Consumption | Etica. Tisis | |---------------+----------------------| | Anoemia | Culang ug dugo | |---------------+----------------------| | Vertigo | Alipolong | |---------------+----------------------| | Wen | Boctol | |---------------+----------------------| | Pimples | Bugas | |---------------+----------------------| | Fistula | Potic | |---------------+----------------------| | Leprosy | Balahac | |---------------+----------------------| | Small-pox | Boti | |---------------+----------------------| | Dropsy | Hopong | |---------------+----------------------| | Tetters | Bon-i | |---------------+----------------------| | Bloody flux | Calibang ug dugo | |---------------+----------------------| | Cut | Putul | |---------------+----------------------| | Fall | Pagcaholog | |---------------+----------------------| | Scarlatine | Dalap | |---------------+----------------------| | Measles | Tipdas | |---------------+----------------------| | Rupture | Damlac | |---------------+----------------------| | Giddiness | Pagtupad | |---------------+----------------------| | Flea-bite | Bongag singot | |---------------+----------------------| | Erysipelas | Apoy | |---------------+----------------------| | Rheum | So-ot | |---------------+----------------------| | Dew-worm | Bitoc | |---------------+----------------------| | Burn | Pagcasunug | |---------------+----------------------| | Cancer | Cancer | |---------------+----------------------| | Blindness | Pagcabuta | |---------------+----------------------| | Cholera | Cólera | |---------------+----------------------| | Boil | Cobal | |---------------+----------------------| | Madness | Pagcabuang | |---------------+----------------------| | Dysentery | Paghibolos | |---------------+----------------------| | Poisoning | Pagcahilo | |---------------+----------------------| | Swoon | Capugdao | |---------------+----------------------| | Fracture | Pagcabali sa bucoc | |---------------+----------------------| | Gout | Tibac | |---------------+----------------------| | Hemorrhoids | But-but | |---------------+----------------------| | Sick headache | Tampihac | |---------------+----------------------| | Dumbness | Pagcamama | |---------------+----------------------| | Plague | Peste | |---------------+----------------------| | Sting | Pinac-an | |---------------+----------------------| | Deafness | Pagcabongol | |---------------+----------------------| | Whitlow | Basol | |---------------+----------------------| | Furuncle | Balusot | |---------------+----------------------| | Earache | Saquit sa dalonggan | |---------------+----------------------| | Head-ache | Calabad sa olo | |---------------+----------------------| | Tooth-ache | Saquit sa bag-ang | |---------------+----------------------| | Stomach-ache | Caso-ol sa coto coto | |---------------+----------------------| | Sore eyes | Taguimata | |---------------+----------------------| | Sore fingers | Saquit sa mga todlo | |---------------+----------------------| | Sore throat | Saquit sa totonlan | |---------------+----------------------| | Sore feet | Saquit sa mga ti-il | ========================================
Mga tambal.
============================================== | Sarsaparrilla | Banag | |-------------------+------------------------| | Philippine oil | Tagolaoay | |-------------------+------------------------| | Purslane | Olasiman | |-------------------+------------------------| | Immortelle | Siempreviva | |-------------------+------------------------| | Sage | Dalapot. Gabon | |-------------------+------------------------| | Rhubarb | Ruibarbo | |-------------------+------------------------| | Rue | Ruda | |-------------------+------------------------| | Rosemary | Romero | |-------------------+------------------------| | Quinina | Quinina. Dita | |-------------------+------------------------| | Chamomile | Manzanilla | |-------------------+------------------------| | Mallows | Tabin | |-------------------+------------------------| | Nightshade | Lubi lubi | |-------------------+------------------------| | Mint | Yerba buena | |-------------------+------------------------| | Ricinus | Tangan tangan | |-------------------+------------------------| | Saffron | Dulao | |-------------------+------------------------| | Balsamine | Palea | |-------------------+------------------------| | Coloquintida | Salag salag | |-------------------+------------------------| | Betel-nut | Bonga | |-------------------+------------------------| | Egg-plant | Talon | |-------------------+------------------------| | Mug-wort | Bangcodo | |-------------------+------------------------| | Celery | Apio | |-------------------+------------------------| | Elder | Saliargao | |-------------------+------------------------| | Chaste-tree | Lagundi | |-------------------+------------------------| | Ginger | Luy-a | |-------------------+------------------------| | Aloe | Acibar | |-------------------+------------------------| | Antypirine | Antipirina | |-------------------+------------------------| | Camphor | Alcanfor | |-------------------+------------------------| | Camphorate brandy | Aguardinte alcanforado | |-------------------+------------------------| | Chloroform | Cloroformo | |-------------------+------------------------| | Ether | Eter | |-------------------+------------------------| | Laudanum | Láudano | |-------------------+------------------------| | Opium | Opio | |-------------------+------------------------| | Ptisan | Tisana | |-------------------+------------------------| | Purge | Purga | |-------------------+------------------------| | Ointment | Pomada | |-------------------+------------------------| | Pill | Píldoras | |-------------------+------------------------| | Morphine | Morfina | |-------------------+------------------------| | Magnesia | Magnesia | |-------------------+------------------------| | Mustard | Mostaza | |-------------------+------------------------| | Linseed-meal | Harina de linaza | |-------------------+------------------------| | Cerato | Cerato | |-------------------+------------------------| | Fruit salt | Sal de frutas | |-------------------+------------------------| | Cathartic salt | Sal catártica | |-------------------+------------------------| | Sedlits salt | Sedlitz | |-------------------+------------------------| | Baths | Mga pagcaligo | |-------------------+------------------------| | Medicine | Tambal | |-------------------+------------------------| | Frictions | Pagcahilot | |-------------------+------------------------| | Cupping-glass | Ventosa | |-------------------+------------------------| | Clyster | Lavativa | |-------------------+------------------------| | Cataplasm | Hampol | |-------------------+------------------------| | Bandage | Ba-at | |-------------------+------------------------| | To cure | Pagtambal | |-------------------+------------------------| | To bathe | Pagcaligo | |-------------------+------------------------| | To vaccinate | Pagcadlit | ==============================================
Ang ciudad.
========================================================== | City. Town | Ciudad | |---------------------+----------------------------------| | Street | Dalan | |---------------------+----------------------------------| | Walk | Sodoy sodoyan | |---------------------+----------------------------------| | Garden | Tanaman sa mga bulac | |---------------------+----------------------------------| | Botanical garden | Jardín botánico | |---------------------+----------------------------------| | House | Balay | |---------------------+----------------------------------| | City-hall | Municipio | |---------------------+----------------------------------| | Cathedral | Catedral | |---------------------+----------------------------------| | Church | Singbahan | |---------------------+----------------------------------| | Convent | Convento | |---------------------+----------------------------------| | Nunnery | Convento sa mga monja | |---------------------+----------------------------------| | Palace | Palacio | |---------------------+----------------------------------| | Quarter | Cuartel | |---------------------+----------------------------------| | Hospital | Hospital | |---------------------+----------------------------------| | Tower | Cota | |---------------------+----------------------------------| | Custom-house | Aduana | |---------------------+----------------------------------| | Post-office | Administracion sa correos | |---------------------+----------------------------------| | Market | Tianggui. Mercado | |---------------------+----------------------------------| | College | Colegio | |---------------------+----------------------------------| | Seminary | Seminario | |---------------------+----------------------------------| | School-house | Escuelahan | |---------------------+----------------------------------| | Naval academy | Academia naval | |---------------------+----------------------------------| | Military academy | Academia militar | |---------------------+----------------------------------| | University | Universidad | |---------------------+----------------------------------| | Lyceum | Liceo | |---------------------+----------------------------------| | Square | Plaza | |---------------------+----------------------------------| | Theatre | Teatro | |---------------------+----------------------------------| | Telegraph office | Oficina sa telégrafos | |---------------------+----------------------------------| | Hotel | Hotel | |---------------------+----------------------------------| | Inn | Doong | |---------------------+----------------------------------| | Restaurant | Restaurant | |---------------------+----------------------------------| | Shop | Tienda | |---------------------+----------------------------------| | Manufactory | Fábrica | |---------------------+----------------------------------| | Stores | Almacenes | |---------------------+----------------------------------| | Stationery | Baliguia-an ug papel, &. | |---------------------+----------------------------------| | Bakery | Buluhatan ug pan | |---------------------+----------------------------------| | Brewery | Buluhatan ug cerveza | |---------------------+----------------------------------| | Pottery | Buluhatan ug mga colon, &. | |---------------------+----------------------------------| | Groceries | Baliguia-an ug panacot | |---------------------+----------------------------------| | Dairy | Baliguia-an ug gatas | |---------------------+----------------------------------| | Printing-office | Imprenta | |---------------------+----------------------------------| | Shoemaker's shop | Buluhatan ug mga sapin | |---------------------+----------------------------------| | Blacksmith's shop | Herrería | |---------------------+----------------------------------| | Linen-draper's shop | Baliguia-an ug panapton nga hilo | |---------------------+----------------------------------| | Dispensary | Botica. Farmacia | |---------------------+----------------------------------| | Laundry | Bunac-an | |---------------------+----------------------------------| | Book-seller's shop | Baliguia-an ug mga libro | |---------------------+----------------------------------| | Tailor shop | Sastrería. Tahianan | |---------------------+----------------------------------| | Barber shop | Barbería. Alotanan | |---------------------+----------------------------------| | Jail | Bilanggoan | |---------------------+----------------------------------| | Gambling-house | Sugal-an | |---------------------+----------------------------------| | Coffee-house | Café | |---------------------+----------------------------------| | Cockfight | Bulangan | |---------------------+----------------------------------| | Bar | Tanguayan | |---------------------+----------------------------------| | Billiards saloon | Dula-an sa billar | |---------------------+----------------------------------| | Cigar store | Baliguia-an ug tabaco | |---------------------+----------------------------------| | Upholstery | Baliguia-an sa mga mueble | |---------------------+----------------------------------| | Confectionery | Baliguia-an ug matamis | |---------------------+----------------------------------| | Millinery | Modista | |---------------------+----------------------------------| | Hemp-market | Mercado sa lanot | |---------------------+----------------------------------| | Rice-market | Tianggui sa bugas | |---------------------+----------------------------------| | Sugar-market | Tianggui sa azucar | |---------------------+----------------------------------| | Fish-market | Tianggui sa mga isda | |---------------------+----------------------------------| | Jewelry | Baliguia-an sa mga hias | |---------------------+----------------------------------| | Watchmaker's shop | Buluhatan sa mga horasan | |---------------------+----------------------------------| | Bank | Banco | ==========================================================
Ang singbahan.
========================================== | The cathedral | Ang catedral | |--------------------+-------------------| | The church | Ang singbahan | |--------------------+-------------------| | The chapel | Ang capilla | |--------------------+-------------------| | The oratory | Ang oratorio | |--------------------+-------------------| | The cemetery | Ang cementerio | |--------------------+-------------------| | A grave | Usa ca lubnganan | |--------------------+-------------------| | The steeple | Ang torre | |--------------------+-------------------| | The belfry | Ang campanario | |--------------------+-------------------| | The cupola | Ang cúpula | |--------------------+-------------------| | The naves | Ang mga nave | |--------------------+-------------------| | An altar | Usa ca altar | |--------------------+-------------------| | High altar | Altar mayor | |--------------------+-------------------| | The pulpit | Ang ualihan | |--------------------+-------------------| | Praying-desk | Lodhanan | |--------------------+-------------------| | The organ | Ang órgano | |--------------------+-------------------| | The confessional | Ang confesalan | |--------------------+-------------------| | Benches | Mga banco | |--------------------+-------------------| | An image | Usa ca larauan | |--------------------+-------------------| | A picture | Usa ca cuadro | |--------------------+-------------------| | Bells | Mga campana | |--------------------+-------------------| | A bell | Usa ca campanilla | |--------------------+-------------------| | The parish | Ang parroquia | |--------------------+-------------------| | Amice | Amito | |--------------------+-------------------| | Alb | Alba | |--------------------+-------------------| | Girdle | Cíngulo | |--------------------+-------------------| | Stole | Estola | |--------------------+-------------------| | Maniple | Manípulo | |--------------------+-------------------| | Chasuble | Casulla | |--------------------+-------------------| | Cope | Capa | |--------------------+-------------------| | Dalmatica | Dalmática | |--------------------+-------------------| | Mitre | Mitra | |--------------------+-------------------| | Chalice | Caliz | |--------------------+-------------------| | Paten | Patena | |--------------------+-------------------| | Altar-cloth | Manteles | |--------------------+-------------------| | Linen altar | Corporales | |--------------------+-------------------| | Monstrance | Viril | |--------------------+-------------------| | Pix | Copon | |--------------------+-------------------| | Pax | La paz. Portapaz | |--------------------+-------------------| | Censer | Incensario | |--------------------+-------------------| | Vessel for incense | Naveta | |--------------------+-------------------| | Holy-water-pot | Acetre | |--------------------+-------------------| | Cross | Cruz | |--------------------+-------------------| | Crucifix | Crucifijo | |--------------------+-------------------| | Surplice | Sobrepelliz | |--------------------+-------------------| | Small cassock | Sotanilla | |--------------------+-------------------| | Cassock. Sotana | Sotana | |--------------------+-------------------| | Roquet | Roquete | |--------------------+-------------------| | The curtains | Ang mga cortina | |--------------------+-------------------| | The hangings | Ang mga colgadura | |--------------------+-------------------| | Sacristy | Sacristía | |--------------------+-------------------| | Choir | Coro | |--------------------+-------------------| | Baptismal-font | Buñagan | |--------------------+-------------------| | Stoup | Benditahan | |--------------------+-------------------| | Lectern | Facistol | |--------------------+-------------------| | Missal-stand | Atril | |--------------------+-------------------| | Candlestick | Candelero | |--------------------+-------------------| | Lustre | Arañas | |--------------------+-------------------| | Missal | Misal | |--------------------+-------------------| | Ritual | Ritual | |--------------------+-------------------| | Standard | Estandarte | |--------------------+-------------------| | Bier | Longon | ==========================================
Ang balay.
========================================== | A house | Usa ca balay | |---------------+------------------------| | Stone-house | Balay nga bato | |---------------+------------------------| | Iron-house | Balay nga puthao | |---------------+------------------------| | Brick-house | Balay nga ladrillo | |---------------+------------------------| | Wooden-house | Balay nga cahuy | |---------------+------------------------| | Wall | Cota. Paril | |---------------+------------------------| | Thin-wall | Bongbong | |---------------+------------------------| | A cottage | Usa ca payag | |---------------+------------------------| | Home | Balay. Pinuyanan | |---------------+------------------------| | Staircase | Hagdan | |---------------+------------------------| | A step | Usa ca ang-ang | |---------------+------------------------| | A room | Usa ca cuarto | |---------------+------------------------| | The parlor | Ang salas | |---------------+------------------------| | Sitting-room | Descanso | |---------------+------------------------| | Bedroom | Cuarto nga pagahigdaan | |---------------+------------------------| | Bath-room | Caligoan | |---------------+------------------------| | Dining-room | Calan-an | |---------------+------------------------| | Passage | Corredor | |---------------+------------------------| | Bridge | Latayan | |---------------+------------------------| | Hall | Salón | |---------------+------------------------| | Porch | Silong | |---------------+------------------------| | Kitchen | Cocina | |---------------+------------------------| | Chimney | Alasohan | |---------------+------------------------| | Hearth | Dapog | |---------------+------------------------| | Roof | Atop | |---------------+------------------------| | Zinc-roof | Atop nga zinc | |---------------+------------------------| | Tile-roof | Atop nga tisa | |---------------+------------------------| | Palm-roof | Atop nga paod | |---------------+------------------------| | Straw-roof | Atop nga cogon | |---------------+------------------------| | Lightning-rod | Pararrayos | |---------------+------------------------| | Ceiling | Quízame | |---------------+------------------------| | Floor | Salug | |---------------+------------------------| | Window | Talamboan. Ventana | |---------------+------------------------| | Door | Pulta. Tacop | |---------------+------------------------| | Street-door | Tugcalan | |---------------+------------------------| | Yard | Sauang | |---------------+------------------------| | Pantry | Despensa | |---------------+------------------------| | Cellar | Pensa. Bodega | |---------------+------------------------| | Coach-house | Cochera | |---------------+------------------------| | Stable | Caballeriza | |---------------+------------------------| | Water closets | Calibangan | |---------------+------------------------| | Laundry | Bunac-an | |---------------+------------------------| | Pigeon-house | Salampatihan | |---------------+------------------------| | Fold | Carnerohan | |---------------+------------------------| | Poulterer | Manuc-an | |---------------+------------------------| | Hog-sty | Tangcal sa mga babuy | |---------------+------------------------| | Cistern | Algibe | ==========================================
Ang casangcapan con ang mga galamiton sa balay.
================================================= | Furniture | Mga mueble | |-----------------+-----------------------------| | A table | Usa ca lamesa | |-----------------+-----------------------------| | A round table | Usa ca velador | |-----------------+-----------------------------| | A console | Usa ca consola | |-----------------+-----------------------------| | A bench | Usa ca langcape, banco | |-----------------+-----------------------------| | A chair | Usa ca silla | |-----------------+-----------------------------| | Arm-chair | Butaca | |-----------------+-----------------------------| | Large-chair | Perezosa | |-----------------+-----------------------------| | Rocking-chair | Mecedora. Lia lia | |-----------------+-----------------------------| | A sofa | Usa ca sofá | |-----------------+-----------------------------| | A lounge | Usa ca canapé | |-----------------+-----------------------------| | A seat | Usa ca lingcodanan | |-----------------+-----------------------------| | A cushion | Usa ca cojín | |-----------------+-----------------------------| | A mirror | Usa ca salamín | |-----------------+-----------------------------| | A desk | Usa ca sulatan | |-----------------+-----------------------------| | Writing desk | Sulatan | |-----------------+-----------------------------| | A picture | Usa ca cuadro | |-----------------+-----------------------------| | A portrait | Usa ca retrato | |-----------------+-----------------------------| | A carpet | Usa ca alfombra | |-----------------+-----------------------------| | A bed | Usa ca higdaan | |-----------------+-----------------------------| | A cradle | Usa ca duyang | |-----------------+-----------------------------| | A hammock | Usa ca hamaca | |-----------------+-----------------------------| | Washing-stand | Hunauan | |-----------------+-----------------------------| | A screen | Usa ca biombo | |-----------------+-----------------------------| | A lamp | Usa ca quinqué, lámpara | |-----------------+-----------------------------| | A lustre | Usa ca araña | |-----------------+-----------------------------| | A chandelier | Usa ca candelabro | |-----------------+-----------------------------| | A candlestick | Usa ca candelero | |-----------------+-----------------------------| | A shelf | Usa ca estante | |-----------------+-----------------------------| | A book case | Usa ca estante sa mga libro | |-----------------+-----------------------------| | A dresser | Usa ca aparador | |-----------------+-----------------------------| | A sideboard | Usa ca alacena | |-----------------+-----------------------------| | A bureau | Usa ca cómoda | |-----------------+-----------------------------| | A time piece | Usa ca horasan | |-----------------+-----------------------------| | A clock | Usa ca horasan | |-----------------+-----------------------------| | A piano | Usa ca piano | |-----------------+-----------------------------| | A trunk | Usa ca caban | |-----------------+-----------------------------| | A box | Usa ca caja | |-----------------+-----------------------------| | Hat-stand | Percha | |-----------------+-----------------------------| | Stick-stand | Bastonera | |-----------------+-----------------------------| | Curtain | Cortina | |-----------------+-----------------------------| | Cage | Jaula | |-----------------+-----------------------------| | Flower-pot | Macetero | |-----------------+-----------------------------| | Maize-mill | Ligsanan | |-----------------+-----------------------------| | Coffee-mill | Ligsanan sa café | |-----------------+-----------------------------| | Loom | Halablan | |-----------------+-----------------------------| | Distaff | Galingan | |-----------------+-----------------------------| | A key | Usa ca llave | |-----------------+-----------------------------| | A lock | Usa ca llavihan | |-----------------+-----------------------------| | A padlock | Usa ca candado | |-----------------+-----------------------------| | A broom | Usa ca silhig | |-----------------+-----------------------------| | A feather-brush | Usa ca paspas | =================================================
Mga panapton nga nagcalain lain.
============================================ | Satin | Satín | |----------------+-------------------------| | Damask | Damasco | |----------------+-------------------------| | Flax | Hilo | |----------------+-------------------------| | Linen cloth | Lienzo | |----------------+-------------------------| | Cambric | Cambray. Batista | |----------------+-------------------------| | Silk | Seda | |----------------+-------------------------| | Velvet | Terciopelo | |----------------+-------------------------| | Gauze | Gasa | |----------------+-------------------------| | Cotton | Algodon. Lumpot | |----------------+-------------------------| | Wool | Lana | |----------------+-------------------------| | Drill | Dril | |----------------+-------------------------| | Calico | Espartero. Coquillo | |----------------+-------------------------| | Blond lace | Blonda | |----------------+-------------------------| | Cashmire | Cachemira | |----------------+-------------------------| | Canvas | Lona | |----------------+-------------------------| | Crape | Crespon | |----------------+-------------------------| | Lace | Encaje | |----------------+-------------------------| | Woollen cloth | Paño | |----------------+-------------------------| | Flannel | Franela | |----------------+-------------------------| | Merinos | Merino | |----------------+-------------------------| | Muslin | Muselina | |----------------+-------------------------| | Mohair | Moaré | |----------------+-------------------------| | Cotton-cambric | Percal | |----------------+-------------------------| | Raso | Satín. Raso | |----------------+-------------------------| | Condiman | Condiman | |----------------+-------------------------| | Cloth | Panapton | |----------------+-------------------------| | Stuffs | Lain laing mga panapton | ============================================
Mga visti.
========================================== | Clothes | Visti sa lalaque | |-----------------+----------------------| | Dresses | Visti sa babaye | |-----------------+----------------------| | Hat | Calo sa lalaque | |-----------------+----------------------| | Bonnet | Calo sa babaye | |-----------------+----------------------| | Cap | Gorro | |-----------------+----------------------| | Coat | Chaqueta | |-----------------+----------------------| | Short jacket | Americana | |-----------------+----------------------| | Frock coat | Levita | |-----------------+----------------------| | Waistcoat. Vest | Chaleco | |-----------------+----------------------| | Trousers | Pantalones. Calzones | |-----------------+----------------------| | Drawers | Calzoncillos | |-----------------+----------------------| | Stockings | Medias | |-----------------+----------------------| | Socks | Calcetines | |-----------------+----------------------| | Shoes | Mga sapin | |-----------------+----------------------| | Boots | Botas | |-----------------+----------------------| | Undershirt | Camisin | |-----------------+----------------------| | Shirt | Sinina sa lalaque | |-----------------+----------------------| | Shift | Sinina sa babaye | |-----------------+----------------------| | Collar | Cuello | |-----------------+----------------------| | Cuffs | Puños | |-----------------+----------------------| | Cravat. Necktie | Corbata | |-----------------+----------------------| | Braces | Tirantes | |-----------------+----------------------| | Kerchief | Paño | |-----------------+----------------------| | Neckerchief | Candonga | |-----------------+----------------------| | Handkerchief | Pañuelo | |-----------------+----------------------| | Slippers | Sinelas | |-----------------+----------------------| | Ladies' boots | Botines | |-----------------+----------------------| | Flannel shirt | Sinina nga franela | |-----------------+----------------------| | Chinese shirt | Camisa de chino | |-----------------+----------------------| | Piña shift | Sinina nga piña | |-----------------+----------------------| | Silk shift | Sinina nga seda | |-----------------+----------------------| | Chemise | Camison | |-----------------+----------------------| | Jacket | Camiseta | |-----------------+----------------------| | Skirt | Saya | |-----------------+----------------------| | Petticoat | Naguas. Enaguas | |-----------------+----------------------| | Corset | Corsé | |-----------------+----------------------| | Waist | Corpiño | |-----------------+----------------------| | Blouse | Blusa | |-----------------+----------------------| | Shawl | Chal | |-----------------+----------------------| | Mantle | Mantilla | |-----------------+----------------------| | Veil | Velo | |-----------------+----------------------| | Dressing gown | Bata | |-----------------+----------------------| | Girdle | Bacos. Cinturón | |-----------------+----------------------| | Belt | Baat. Faja | |-----------------+----------------------| | Laze | Lazo. Listón | |-----------------+----------------------| | Swadling | Mga hapin | |-----------------+----------------------| | Gloves | Mga guantes | |-----------------+----------------------| | Garters | Bangan | |-----------------+----------------------| | Gaiters | Polainas | |-----------------+----------------------| | A dress | Usa ca visti | |-----------------+----------------------| | A costume | Usa ca traje | |-----------------+----------------------| | A linen | Usa ca ilisan | |-----------------+----------------------| | Lining | Hanig. Sapao | |-----------------+----------------------| | Corsage | Calauasan | |-----------------+----------------------| | Sleeves | Mga bocton | |-----------------+----------------------| | Pocket | Bolsillo | ==========================================
Mga dayan dayan, mga hias, &.
====================================== | Ring | Singsing | |-------------+----------------------| | Ear-rings | Areos. Aretes | |-------------+----------------------| | Necklace | Collar. Cuentas | |-------------+----------------------| | Pin | Alfiler | |-------------+----------------------| | Cravat-pin | Alfiler sa corbata | |-------------+----------------------| | Bonnet-pin | Alfiler sa calo | |-------------+----------------------| | Breast-pin | Prendedor | |-------------+----------------------| | Hair-pin | Horquilla. Tranca | |-------------+----------------------| | Bracelet | Baclao. Brazalete | |-------------+----------------------| | Bracelets | Baluso. Pulseras | |-------------+----------------------| | Brooch | Gausing. Broche | |-------------+----------------------| | Parasol | Payong | |-------------+----------------------| | Umbrella | Payong | |-------------+----------------------| | Comb | Sudlay | |-------------+----------------------| | Flat purse | Portamonedas. Puntil | |-------------+----------------------| | Jewels | Mga hias | |-------------+----------------------| | Chain | Cadena. Talicala | |-------------+----------------------| | Fan | Pay pay | |-------------+----------------------| | Stick. Cane | Songcod. Bastón | |-------------+----------------------| | Watch | Horasan | |-------------+----------------------| | Spectacles | Anteojos | |-------------+----------------------| | Rosary | Rosariohan | |-------------+----------------------| | Prayer book | Palangadyean | |-------------+----------------------| | Wig | Peluca | |-------------+----------------------| | Plaiting | Salapil | |-------------+----------------------| | Embroidery | Binoldahan | |-------------+----------------------| | Knitting | Gancillo | |-------------+----------------------| | Buckle | Hebilla | |-------------+----------------------| | Medal | Medalla | |-------------+----------------------| | Locket | Medallón | ======================================
Mga galamiton sa pagcaon ug sa paginom.
=========================================== | Dining-table | Lamesa nga pagacan-an | |-----------------+-----------------------| | Table-cloth | Manteles | |-----------------+-----------------------| | Napkin | Servilleta | |-----------------+-----------------------| | Plate | Pinggan | |-----------------+-----------------------| | Dish | Fuente | |-----------------+-----------------------| | Salver | Bandeja. Abandejado | |-----------------+-----------------------| | A knife | Usa ca cuchillo | |-----------------+-----------------------| | A spoon | Usa ca cuchara | |-----------------+-----------------------| | A fork | Usa ca tenedor | |-----------------+-----------------------| | A glass | Usa ca vaso | |-----------------+-----------------------| | A bottle | Usa ca botella | |-----------------+-----------------------| | Wine-bottle [3] | Botella sa vino | |-----------------+-----------------------| | Water-bottle | Botella sa tubig | |-----------------+-----------------------| | Cruet | Sudlanan sa suca | |-----------------+-----------------------| | Pepper-box | Sudlanan sa pimienta | |-----------------+-----------------------| | Oil-bottle | Lanahan | |-----------------+-----------------------| | Teapot | Sudlanan sa sha | |-----------------+-----------------------| | Coffee-pot | Sudlanan sa café | |-----------------+-----------------------| | Cup | Taza. Copa | |-----------------+-----------------------| | Chocolate-cup | Escoria | |-----------------+-----------------------| | Coffee-cup | Taza sa café | |-----------------+-----------------------| | Tea-cup | Taza sa sha | |-----------------+-----------------------| | Liquor-cup | Copa sa licor | |-----------------+-----------------------| | Beer-cup | Copa sa cerveza | |-----------------+-----------------------| | Wine-glass | Vaso sa vino | |-----------------+-----------------------| | Water-glass | Vaso sa tubig | |-----------------+-----------------------| | Sugar-basin | Sudlanan sa azucar | |-----------------+-----------------------| | Salt-cellar | Alasinan | |-----------------+-----------------------| | Mustard-pot | Sudlanan sa mostaza | |-----------------+-----------------------| | Tray | Bandeja | |-----------------+-----------------------| | Bowl | Ponchera | |-----------------+-----------------------| | Soup-tureen | Sopera | |-----------------+-----------------------| | Cork-screw | Tirabuzón | |-----------------+-----------------------| | Filter | Filtro | |-----------------+-----------------------| | Cullender | Salahan | |-----------------+-----------------------| | Toothpick | Hingiqui. Palito | ===========================================
Mga galamiton sa cocina.
====================================== | Boiler | Caldera | |----------------+-------------------| | Caldron | Caldero | |----------------+-------------------| | Potlid | Taclob | |----------------+-------------------| | Skimmer | Loag nga binohoan | |----------------+-------------------| | Funnel | Embudo | |----------------+-------------------| | Gridiron | Parrillas | |----------------+-------------------| | Skewer | Asalan | |----------------+-------------------| | Pot | Colong | |----------------+-------------------| | Pestle | Docdocan | |----------------+-------------------| | Frying-pan | Sarten. Calaha | |----------------+-------------------| | Pan | Cazuela | |----------------+-------------------| | Jar | Tadiao | |----------------+-------------------| | Duster | Noog | |----------------+-------------------| | Coffee-mill | Molino sa café | |----------------+-------------------| | Chopping-block | Tartaran | ======================================
Mga galamiton sa cuarto nga pagahigda-an.
=================================================== | Bed | Higda-an | |---------------+---------------------------------| | Camp-bed | Catre | |---------------+---------------------------------| | Straw-bed | Banig | |---------------+---------------------------------| | Pillow | Unlang | |---------------+---------------------------------| | Sheet | Habol nga coquillo | |---------------+---------------------------------| | Blanket | Habol | |---------------+---------------------------------| | Spread. Quilt | Colcha | |---------------+---------------------------------| | Mattress | Colchoneta | |---------------+---------------------------------| | Mosquito-net | Mosquitero | |---------------+---------------------------------| | Pillow-case | Funda | |---------------+---------------------------------| | Night-table | Lamesa de noche | |---------------+---------------------------------| | Alarm-clock | Despertador. Pulucaon | |---------------+---------------------------------| | Candlestick | Palmatoria | |---------------+---------------------------------| | Matches | Sacafuegos | |---------------+---------------------------------| | Pot | Orinola. Ihianan | |---------------+---------------------------------| | Stool | Taburete | |---------------+---------------------------------| | Praying-desk | Ludhanan | |---------------+---------------------------------| | Carpet | Alfombra | |---------------+---------------------------------| | Shoe-horn | Calzador | |---------------+---------------------------------| | Waxlight | Bujía | |---------------+---------------------------------| | Lamp-shade | Pantalla | |---------------+---------------------------------| | Watch-pocket | Relojera. Bulutangan sa horasan | ===================================================
Ang panhunauan.
================================================ | Washing-stand | Hilamosan | |---------------+------------------------------| | Toilet | Panhunauan | |---------------+------------------------------| | Basin | Hunauan | |---------------+------------------------------| | Pitcher | Pichel | |---------------+------------------------------| | Looking-glass | Salamin | |---------------+------------------------------| | Towel | Pamahiran | |---------------+------------------------------| | Soap | Sabon | |---------------+------------------------------| | Comb | Sudlay | |---------------+------------------------------| | Scissors | Gunting | |---------------+------------------------------| | Brush | Cepillo | |---------------+------------------------------| | Tooth-brush | Cepillo sa ngipon | |---------------+------------------------------| | Cloth-brush | Cepillo sa visti | |---------------+------------------------------| | Hair-brush | Cepillo sa buhoc | |---------------+------------------------------| | Hat-brush | Cepillo sa calo | |---------------+------------------------------| | Nail-brush | Cepillo sa coco | |---------------+------------------------------| | Powder | Polvos. Binocboc nga mahomot | |---------------+------------------------------| | Razor | Navaja sa pagalot | |---------------+------------------------------| | Brush | Brocha | |---------------+------------------------------| | Hat-box | Sudlanan sa calo | |---------------+------------------------------| | Glove-box | Sudlanan sa guantes | |---------------+------------------------------| | Powder-box | Sudlanan sa binocboc | |---------------+------------------------------| | Blacking | Betún | |---------------+------------------------------| | Cosmetics | Cosmético | |---------------+------------------------------| | Rice-powder | Binocboc sa bugas | |---------------+------------------------------| | Finger-file | Limbas sa mga coco | |---------------+------------------------------| | Jewel-box | Estuche. Sudlanan sa hias | ================================================
Ang sulatan.
Comments
Log in to leave a comment.
Mga Paquigpulong sa Iningles ug BinisayaChapter I: Part 1
0%37 min left in chapter