Skip to content

Chapter III: Part 3

Text size

=============================================== | A vessel, ship | Usa ca sacayan | |-------------------+-------------------------| | A frigate | Usa ca fragata | |-------------------+-------------------------| | A brig | Usa ca bergantin | |-------------------+-------------------------| | A schooner | Usa ca goleta | |-------------------+-------------------------| | A boat | Usa ca bote | |-------------------+-------------------------| | A log, canoe | Usa ca baroto | |-------------------+-------------------------| | A steamer | Usa ca vapor | |-------------------+-------------------------| | A battleship | Usa ca acorazado | |-------------------+-------------------------| | A cruiser | Usa ca crucero | |-------------------+-------------------------| | A gun-vessel | Usa ca cañonero | |-------------------+-------------------------| | A gun-torpedo | Usa ca torpedero | |-------------------+-------------------------| | A destroyer | Usa ca destroyer | |-------------------+-------------------------| | A gun-boat | Usa ca cañonera | |-------------------+-------------------------| | A despatch boat | Usa ca aviso | |-------------------+-------------------------| | A transport | Usa ca transporte | |-------------------+-------------------------| | A man of war | Usa ca barco sa guerra | |-------------------+-------------------------| | A squadron, fleet | Usa ca escuadra | |-------------------+-------------------------| | A barge, launch | Usa ca lancha | |-------------------+-------------------------| | A sloop | Usa ca balandra | |-------------------+-------------------------| | A bark | Usa ca barca | |-------------------+-------------------------| | A junk | Usa ca sampan | |-------------------+-------------------------| | British steamer | Vapor inglés | |-------------------+-------------------------| | Japan steamer | Vapor japonés | |-------------------+-------------------------| | German steamer | Vapor alemán | |-------------------+-------------------------| | French steamer | Vapor francés | |-------------------+-------------------------| | Spanish steamer | Vapor español | |-------------------+-------------------------| | Sailing vessel | Barco nga lalayagon | |-------------------+-------------------------| | Merchant ship | Barco mercante | |-------------------+-------------------------| | A sail | Usa ca layag | |-------------------+-------------------------| | The mast | Ang talaroc | |-------------------+-------------------------| | The deck | Ang langcapan | |-------------------+-------------------------| | The poop, stern | Ang ulin | |-------------------+-------------------------| | The prow | Ang dolong | |-------------------+-------------------------| | The keel | Ang onayan | |-------------------+-------------------------| | The helm | Ang bansalan | |-------------------+-------------------------| | The binnacle | Ang bitácora | |-------------------+-------------------------| | The hold | Ang bodega | |-------------------+-------------------------| | The engine | Ang máquina | |-------------------+-------------------------| | A cable | Usa ca pisi | |-------------------+-------------------------| | A block | Usa ca moton | |-------------------+-------------------------| | Oars | Mga gayon | |-------------------+-------------------------| | The compass | Ang padaloman | |-------------------+-------------------------| | The anchor | Ang sinipit | |-------------------+-------------------------| | Lead-line | Tongcad | |-------------------+-------------------------| | The flag | Ang bandila | |-------------------+-------------------------| | Port | Lauiganan | |-------------------+-------------------------| | Harbor | Dungoanan | |-------------------+-------------------------| | Wharf | Muelle | |-------------------+-------------------------| | Quay | Tulay | |-------------------+-------------------------| | Custom-house | Aduana | |-------------------+-------------------------| | Semaphore | Semáforo | |-------------------+-------------------------| | Light-house | Faro | |-------------------+-------------------------| | Buoy | Payan payan | |-------------------+-------------------------| | Dockyard | Adyonan | |-------------------+-------------------------| | Dock | Dique | |-------------------+-------------------------| | Captainship | Capitanía del puerto | |-------------------+-------------------------| | The captain | Ang capitán | |-------------------+-------------------------| | The mate, pilot | Ang piloto | |-------------------+-------------------------| | A sailor | Usa ca marino, tigsacay | |-------------------+-------------------------| | To sail, set sail | Pagguican sa sacayan | |-------------------+-------------------------| | To ship, load | Paglulan | |-------------------+-------------------------| | To embark | Pagsacay | |-------------------+-------------------------| | To discharge | Pagcauas | |-------------------+-------------------------| | To land | Pagcauas | |-------------------+-------------------------| | To launch | Pagpalutao | |-------------------+-------------------------| | To cast anchor | Pagdungo | |-------------------+-------------------------| | To weigh anchor | Pagangcal | |-------------------+-------------------------| | High water | Pagcataob | |-------------------+-------------------------| | Low water | Honasan | |-------------------+-------------------------| | The ebbing | Quighod | |-------------------+-------------------------| | The flowing | Pagcataob | |-------------------+-------------------------| | Shipwreck | Pagcalonod | ===============================================

Ang pagcomercio.

========================================================== | Trade | Pagcomercio | |-------------------------+------------------------------| | To sell | Pagbaliguia | |-------------------------+------------------------------| | To buy | Pagpalit | |-------------------------+------------------------------| | To change | Pagbaylo | |-------------------------+------------------------------| | To pay | Pagbayad | |-------------------------+------------------------------| | To owe | Pagutang | |-------------------------+------------------------------| | To sell on credit | Pagbaliguia sa inutang | |-------------------------+------------------------------| | To sell on retail | Pagbaliguia sa tolotaguidiot | |-------------------------+------------------------------| | To sell on wholesale | Pagbaliguia sa paquiao | |-------------------------+------------------------------| | A merchant | Usa ca magbabaliguia | |-------------------------+------------------------------| | Buyer | Ang nagapalit | |-------------------------+------------------------------| | Seller | Ang nagabaliguia | |-------------------------+------------------------------| | Goods | Mga baliguia | |-------------------------+------------------------------| | Bank | Banco | |-------------------------+------------------------------| | Interest | Pagcacapin | |-------------------------+------------------------------| | Debtor | Utangan | |-------------------------+------------------------------| | Creditor | Hinutangan | |-------------------------+------------------------------| | Market | Mercado. Tianggi | |-------------------------+------------------------------| | Shop. Stall | Tienda | |-------------------------+------------------------------| | Ware-house. Store-house | Almacén | |-------------------------+------------------------------| | The shop keeper | Ang nagatienda | |-------------------------+------------------------------| | Steel yard | Timbangan | |-------------------------+------------------------------| | Hemp-merchant | Magbabaliguia ug lanot | |-------------------------+------------------------------| | Sugar-merchant | Magbabaliguia ug azucar | |-------------------------+------------------------------| | Gold | Bulauan | |-------------------------+------------------------------| | Silver | Salapi | |-------------------------+------------------------------| | Copper | Tumbaga | |-------------------------+------------------------------| | Lead | Tingga | |-------------------------+------------------------------| | Tin | Estaño | |-------------------------+------------------------------| | Zinc | Zinc | |-------------------------+------------------------------| | Iron | Puthao | |-------------------------+------------------------------| | Steel | Acero | |-------------------------+------------------------------| | Nickel | Nikel | |-------------------------+------------------------------| | Brass | Metal | |-------------------------+------------------------------| | Coal | Uling | |-------------------------+------------------------------| | Ivory | Gading | |-------------------------+------------------------------| | Marble | Marmol | |-------------------------+------------------------------| | Cotton | Gapas | |-------------------------+------------------------------| | Flax | Lino | |-------------------------+------------------------------| | Hemp | Lanot | |-------------------------+------------------------------| | Muslin | Muselina | |-------------------------+------------------------------| | Silk | Seda | |-------------------------+------------------------------| | Wool | Lana. Balhibo sa carnero | |-------------------------+------------------------------| | Stuffs | Mga panapton | |-------------------------+------------------------------| | Rattan | Ouay | |-------------------------+------------------------------| | Wine | Vino | |-------------------------+------------------------------| | Whisky | Whisky | |-------------------------+------------------------------| | Vinegar | Suca | |-------------------------+------------------------------| | Milk | Gatas | |-------------------------+------------------------------| | Olive-oil | Lana sa cachila | |-------------------------+------------------------------| | Cocoanut-oil | Lana sa lubi | |-------------------------+------------------------------| | Petroleum | Petroleo | |-------------------------+------------------------------| | Sherry | Jerez | |-------------------------+------------------------------| | Gin | Ginebra | |-------------------------+------------------------------| | Beer | Cerveza | |-------------------------+------------------------------| | Cognac | Coñac | |-------------------------+------------------------------| | Honey | Dugos | |-------------------------+------------------------------| | Wax | Talo | |-------------------------+------------------------------| | Wheat | Trigo | |-------------------------+------------------------------| | Millet | Daua | |-------------------------+------------------------------| | Oranges | Mga ucban | |-------------------------+------------------------------| | Potatoes | Patatas | |-------------------------+------------------------------| | Rice | Bugas | |-------------------------+------------------------------| | Maize | Maiz | |-------------------------+------------------------------| | Sugar | Azucar | |-------------------------+------------------------------| | Molasses | Calamay | |-------------------------+------------------------------| | Flour | Harina | |-------------------------+------------------------------| | Dates | Dátiles | |-------------------------+------------------------------| | Figs | Higos | |-------------------------+------------------------------| | Indigo | Tagom | |-------------------------+------------------------------| | Coprax | Linuguit | |-------------------------+------------------------------| | Cocoa-nuts | Mga lubi | |-------------------------+------------------------------| | Coffee | Café | |-------------------------+------------------------------| | Tea | Sha | |-------------------------+------------------------------| | Cacao | Cacao | |-------------------------+------------------------------| | Hams | Mga jamon | |-------------------------+------------------------------| | Beef | Onod sa vaca | |-------------------------+------------------------------| | Birds' nests | Mga salag sa mga sayao sayao | |-------------------------+------------------------------| | Butter | Mantequilla | |-------------------------+------------------------------| | Cheese | Queso | |-------------------------+------------------------------| | Cod | Bacalao | |-------------------------+------------------------------| | Dry-fish | Isda nga binulad | |-------------------------+------------------------------| | Fish | Isda | |-------------------------+------------------------------| | Eggs | Mga itlog | |-------------------------+------------------------------| | Oxen | Mga vacang laqui | |-------------------------+------------------------------| | Horses | Mga cabayo | |-------------------------+------------------------------| | Buffaloes | Mga calabao | |-------------------------+------------------------------| | Pigs | Mga babuy | |-------------------------+------------------------------| | Bulls | Mga toro | |-------------------------+------------------------------| | Sheep | Mga carnero | |-------------------------+------------------------------| | Chickens | Mga piso | |-------------------------+------------------------------| | Birds | Mga langgam | |-------------------------+------------------------------| | Opium | Opio | |-------------------------+------------------------------| | Pepper | Malisa | |-------------------------+------------------------------| | Musk | Catsoli | |-------------------------+------------------------------| | Salt | Asin | |-------------------------+------------------------------| | Tobacco | Tabaco | |-------------------------+------------------------------| | Cigars | Mga tinustus | |-------------------------+------------------------------| | Cigarettes | Mga cigarrillos | |-------------------------+------------------------------| | Cloves | Clavo | |-------------------------+------------------------------| | Brazil wood | Sibucao | |-------------------------+------------------------------| | Camphor | Alcanfor | |-------------------------+------------------------------| | Gun | Tagoc | |-------------------------+------------------------------| | Spices | Panacot | |-------------------------+------------------------------| | Dyes | Mga tagom | |-------------------------+------------------------------| | Tortoise-shell | Carey. Sisic | |-------------------------+------------------------------| | Watches | Mga horasan | |-------------------------+------------------------------| | Jewelry | Mga hias | |-------------------------+------------------------------| | Soap | Jabon. Sabon | |-------------------------+------------------------------| | Paper | Papel | |-------------------------+------------------------------| | Matches | Sacafuegos | |-------------------------+------------------------------| | Leather | Panit | |-------------------------+------------------------------| | Chinaware | Vajilla | |-------------------------+------------------------------| | Glass | Mga vaso, &. | |-------------------------+------------------------------| | Horns | Mga sungay | |-------------------------+------------------------------| | Hides | Mga panit | |-------------------------+------------------------------| | Machines | Mga máquina | |-------------------------+------------------------------| | Instruments | Mga tolongon | |-------------------------+------------------------------| | Books | Mga libro | |-------------------------+------------------------------| | Hats | Mga calo | |-------------------------+------------------------------| | Furniture | Mga mueble | |-------------------------+------------------------------| | Harness | Guarniciones | |-------------------------+------------------------------| | Drugs | Mga tambal | |-------------------------+------------------------------| | Timber | Mga cahoy | |-------------------------+------------------------------| | Candles | Mga candila | |-------------------------+------------------------------| | Pianos | Mga piano | |-------------------------+------------------------------| | Conserves | Mga lata | |-------------------------+------------------------------| | Liquors | Mga licor | |-------------------------+------------------------------| | Ropes | Mga pisi | ==========================================================

Ang pagisip.

======================================================================= | One | Usa | |--------------------------------+------------------------------------| | Two | Duha | |--------------------------------+------------------------------------| | Three | Totolo | |--------------------------------+------------------------------------| | Four | Upat | |--------------------------------+------------------------------------| | Five | Lima | |--------------------------------+------------------------------------| | Six | Unum | |--------------------------------+------------------------------------| | Seven | Pipito | |--------------------------------+------------------------------------| | Eight | Ualo | |--------------------------------+------------------------------------| | Nine | Siam | |--------------------------------+------------------------------------| | Ten | Napolo | |--------------------------------+------------------------------------| | Eleven | Napolo ug usa | |--------------------------------+------------------------------------| | Twelve | Napolo ug duha | |--------------------------------+------------------------------------| | Thirteen | Napolo ug tolo | |--------------------------------+------------------------------------| | Fourteen | Napolo ug upat | |--------------------------------+------------------------------------| | Fifteen | Napolo ug lima | |--------------------------------+------------------------------------| | Sixteen | Napolo ug unum | |--------------------------------+------------------------------------| | Seventeen | Napolo ug pito | |--------------------------------+------------------------------------| | Eighteen | Napolo ug ualo | |--------------------------------+------------------------------------| | Nineteen | Napolo ug siam | |--------------------------------+------------------------------------| | Twenty | Caloha-an | |--------------------------------+------------------------------------| | Twenty-one | Caloha-an ug usa | |--------------------------------+------------------------------------| | Twenty-two | Caloha-an ug duha | |--------------------------------+------------------------------------| | Thirty | Catloan | |--------------------------------+------------------------------------| | Forty | Capatan | |--------------------------------+------------------------------------| | Fifty | Calim-an | |--------------------------------+------------------------------------| | Sixty | Canuman | |--------------------------------+------------------------------------| | Seventy | Capitoan | |--------------------------------+------------------------------------| | Eighty | Caualoan | |--------------------------------+------------------------------------| | Ninety | Casiaman | |--------------------------------+------------------------------------| | One hundred | Usa ca gatus | |--------------------------------+------------------------------------| | One hundred and one | Usa ca gatus ug usa | |--------------------------------+------------------------------------| | One thousand | Usa ca libo | |--------------------------------+------------------------------------| | One thousand and twenty | Usa ca libo ug caloha-an | |--------------------------------+------------------------------------| | Five thousand, one hundred and | Lima ca libo, usa ca gatus ug | | thirty-two | catloan ug duha | |--------------------------------+------------------------------------| | One thousand, nine hundred and | Usa ca libo, siam ca gatus ug upat | | four cun nineteen hundred and | | | four | | |--------------------------------+------------------------------------| | One million | Usa ca libo ca libo | =======================================================================

============================= | The first | Ang nahauna | |-------------+-------------| | The second | Ang icaduha | |-------------+-------------| | The third | Ang icatolo | |-------------+-------------| | The fourth | Ang icaupat | |-------------+-------------| | The fifth | Ang icalima | |-------------+-------------| | The sixth | Ang icaunum | |-------------+-------------| | The seventh | Ang icapito | |-------------+-------------| | The eighth | Ang icaualo | |-------------+-------------| | The ninth | Ang icasiam | |-------------+-------------| | The tenth | Ang icapolo | =============================

================================================= | The eleventh | Ang icapolo ug usa | |------------------+----------------------------| | The twelfth | Ang icapolo ug duha | |------------------+----------------------------| | The thirteenth | Ang icapolo ug tolo | |------------------+----------------------------| | The fourteenth | Ang icapolo ug upat | |------------------+----------------------------| | The fifteenth | Ang icapolo ug lima | |------------------+----------------------------| | The sixteenth | Ang icapolo ug unum | |------------------+----------------------------| | The seventeenth | Ang icapolo ug pito | |------------------+----------------------------| | The eighteenth | Ang icapolo ug ualo | |------------------+----------------------------| | The nineteenth | Ang icapolo ug siam | |------------------+----------------------------| | The twentieth | Ang icacaloha-an | |------------------+----------------------------| | The twenty-first | Ang icacaloha-an ug usa | |------------------+----------------------------| | The thirtieth | Ang icacatloan | |------------------+----------------------------| | The fortieth | Ang icacapatan | |------------------+----------------------------| | The fiftieth | Ang icacalim-an | |------------------+----------------------------| | The sixtieth | Ang icacanuman | |------------------+----------------------------| | The seventieth | Ang icacapitoan | |------------------+----------------------------| | The eightieth | Ang icacaualoan | |------------------+----------------------------| | The ninetieth | Ang icacasiaman | |------------------+----------------------------| | The hundredth | Ang icausa ca gatus | |------------------+----------------------------| | The thousandth | Ang icausa ca libo | |------------------+----------------------------| | The millionth | Ang icausa ca libo ca libo | =================================================

========================================== | One part | Usa ca bahin | |--------------+-------------------------| | The half | Ang catunga | |--------------+-------------------------| | Three thirds | Tolo ca bahin | |--------------+-------------------------| | A fourth | Usa ca bahin | |--------------+-------------------------| | One fifth | Usa ca icalimang bahin | |--------------+-------------------------| | Two fifths | Duha ca icalimang bahin | |--------------+-------------------------| | Four eighths | Upat ca icaualong bahin | |--------------+-------------------------| | Six tenths | Unum ca icapulong bahin | ==========================================

============================================ | Once | Nacasa. Nacausa | |--------------------+---------------------| | Twice | Nacaduha | |--------------------+---------------------| | Three times | Nacatolo | |--------------------+---------------------| | Four times | Nacaupat | |--------------------+---------------------| | Ten times | Nacapolo | |--------------------+---------------------| | One hundred times | Nacagatus | |--------------------+---------------------| | One thousand times | Nacalibo | |--------------------+---------------------| | Many times | Nacadaghan | |--------------------+---------------------| | A few times | Nacapila. Talagsada | |--------------------+---------------------| | Some times | Nacapila. Usahay | |--------------------+---------------------| | Several times | Nacapila | |--------------------+---------------------| | Seldom | Talagsada | |--------------------+---------------------| | Often | Sa masubsub | ============================================

Mga adlao, mga bulan, &.

=================================================================== | Sunday | Domingo | |-------------------------------+---------------------------------| | Monday | Lunes | |-------------------------------+---------------------------------| | Tuesday | Martes | |-------------------------------+---------------------------------| | Wednesday | Miércoles | |-------------------------------+---------------------------------| | Thursday | Juéves | |-------------------------------+---------------------------------| | Friday | Viérnes | |-------------------------------+---------------------------------| | Saturday | Sábado | |-------------------------------+---------------------------------| | January | Enero | |-------------------------------+---------------------------------| | February | Febrero | |-------------------------------+---------------------------------| | March | Marzo | |-------------------------------+---------------------------------| | April | Abril | |-------------------------------+---------------------------------| | May | Mayo | |-------------------------------+---------------------------------| | June | Junio | |-------------------------------+---------------------------------| | July | Julio | |-------------------------------+---------------------------------| | August | Agosto | |-------------------------------+---------------------------------| | September | Septiembre | |-------------------------------+---------------------------------| | October | Octubre | |-------------------------------+---------------------------------| | November | Noviembre | |-------------------------------+---------------------------------| | December | Diciembre | |-------------------------------+---------------------------------| | The year | Ang tuig | |-------------------------------+---------------------------------| | Last year | Ang tuig nga miagui | |-------------------------------+---------------------------------| | Next year | Ang tuig nga umalabut | |-------------------------------+---------------------------------| | Leap year | Tuig nga bisiesto | |-------------------------------+---------------------------------| | Coming year | Tuig nga umabut | |-------------------------------+---------------------------------| | A century | Usa ca gatus ca tuig | |-------------------------------+---------------------------------| | A month | Usa ca bulan | |-------------------------------+---------------------------------| | A week | Usa ca semana | |-------------------------------+---------------------------------| | Last week | Semana nga natapus | |-------------------------------+---------------------------------| | Next week | Semana nga mubanos | |-------------------------------+---------------------------------| | A day | Usa ca adlao | |-------------------------------+---------------------------------| | An hour | Usa ca horas | |-------------------------------+---------------------------------| | A half | Catunga sa horas | |-------------------------------+---------------------------------| | A quarter | Usa ca cuarto sa horas | |-------------------------------+---------------------------------| | A minute | Usa ca minuto | |-------------------------------+---------------------------------| | A second | Usa ca segundo | |-------------------------------+---------------------------------| | A moment | Usa ca pagpiloc | |-------------------------------+---------------------------------| | Birthday | Adlao sa tao | |-------------------------------+---------------------------------| | Day-break | Caadlaon | |-------------------------------+---------------------------------| | Morning | Buntag | |-------------------------------+---------------------------------| | Forenoon | Modto | |-------------------------------+---------------------------------| | Noon, mid-day | Modto, odto | |-------------------------------+---------------------------------| | Afternoon | Palis | |-------------------------------+---------------------------------| | Evening | Hapon | |-------------------------------+---------------------------------| | Night | Gabi-i | |-------------------------------+---------------------------------| | Mid-night | Tungang gabi-i | |-------------------------------+---------------------------------| | Yesterday | Cahapon | |-------------------------------+---------------------------------| | To-day | Caron adlao | |-------------------------------+---------------------------------| | To-night | Caron gabi-i | |-------------------------------+---------------------------------| | Last night | Cagabi-i | |-------------------------------+---------------------------------| | To-morrow | Ugma | |-------------------------------+---------------------------------| | Day after to-morrow | Damlag | |-------------------------------+---------------------------------| | To-morrow morning | Ugma sa buntag | |-------------------------------+---------------------------------| | To-morrow evening | Ugma sa hapon | |-------------------------------+---------------------------------| | In the morning | Sa buntag | |-------------------------------+---------------------------------| | In the evening | Sa hapon | |-------------------------------+---------------------------------| | In the night | Sa gabi-i | |-------------------------------+---------------------------------| | In olden times | Sa canhi. Sa caniadto. Sa onang | | | mga adlao | |-------------------------------+---------------------------------| | In our times | Sa atung mga tiempo | |-------------------------------+---------------------------------| | At all times | Sa ngatanan mga tiempo. Sa | | | guihapon | |-------------------------------+---------------------------------| | Time to come | Tiempo nga umalabut | |-------------------------------+---------------------------------| | Always | Guihapon. Sa guihapon | |-------------------------------+---------------------------------| | Ever | Guihapon | |-------------------------------+---------------------------------| | From this time | Cutub caron | |-------------------------------+---------------------------------| | From morning till evening | Cutub sa buntag hasta sa hapon | |-------------------------------+---------------------------------| | From evening till night | Cutub sa hapon hasta sa gabi-i | |-------------------------------+---------------------------------| | From this hour till to-morrow | Cutub caron hasta sa ugma | |-------------------------------+---------------------------------| | From January to March | Cutub sa Enero hasta sa Marzo | |-------------------------------+---------------------------------| | From my childhood | Sucad sa acong pagcabata | |-------------------------------+---------------------------------| | From his illness | Sucad sa iyang saquit | |-------------------------------+---------------------------------| | Every day | Sa adlao adlao | |-------------------------------+---------------------------------| | Every morning | Sa buntag buntag | |-------------------------------+---------------------------------| | Every week | Sa solosemana | |-------------------------------+---------------------------------| | Every month | Sa bulan bulan | |-------------------------------+---------------------------------| | Every year | Sa tuig tuig | |-------------------------------+---------------------------------| | At one o'clock | Sa a la una | |-------------------------------+---------------------------------| | At two o'clock | Sa a las dos | |-------------------------------+---------------------------------| | At three o'clock | Sa a las tres | |-------------------------------+---------------------------------| | At four o'clock | Sa a las cuatro | |-------------------------------+---------------------------------| | At five o'clock | Sa a las cinco | |-------------------------------+---------------------------------| | At six o'clock | Sa a las seis | |-------------------------------+---------------------------------| | At seven o'clock | Sa a las siete | |-------------------------------+---------------------------------| | At eight o'clock | Sa a las ocho | |-------------------------------+---------------------------------| | At nine o'clock | Sa a las nueve | |-------------------------------+---------------------------------| | At ten o'clock | Sa a las diez | |-------------------------------+---------------------------------| | At eleven o'clock | Sa a las once | |-------------------------------+---------------------------------| | At twelve o'clock | Sa a las doce | |-------------------------------+---------------------------------| | A quarter past twelve | Un cuarto para la una. Sa a las | | | doce y cuarto | |-------------------------------+---------------------------------| | Half past one | Media para las dos | |-------------------------------+---------------------------------| | A quarter to two | Tres cuartos para las dos | |-------------------------------+---------------------------------| | Before three o'clock | Sa dili pa a las tres | |-------------------------------+---------------------------------| | After four o'clock | Pasado na a las cuatro | |-------------------------------+---------------------------------| | About five o'clock | Sa a las cinco capin cun culang | |-------------------------------+---------------------------------| | After May | Liuas na sa Mayo | |-------------------------------+---------------------------------| | After Easter | Liuas sa pasco | |-------------------------------+---------------------------------| | Before Lent | Sa dili pa ang cuaresma | |-------------------------------+---------------------------------| | A. M. | Sa dili pa mamodto | |-------------------------------+---------------------------------| | P. M. | Oña na sa modto | |-------------------------------+---------------------------------| | At present | Caron caron | |-------------------------------+---------------------------------| | The whole day | Tibooc nga adlao | |-------------------------------+---------------------------------| | The whole night | Tibooc nga gabi-i | |-------------------------------+---------------------------------| | The whole week | Tibooc nga semana | |-------------------------------+---------------------------------| | The whole year | Tibooc nga tuig | |-------------------------------+---------------------------------| | Each day | Tagsa ca adlao | |-------------------------------+---------------------------------| | Each night | Tagsa ca gabi-i | |-------------------------------+---------------------------------| | Each month | Tagsa ca bulan | |-------------------------------+---------------------------------| | Manila, 1st June | Manila, 1 sa Junio | |-------------------------------+---------------------------------| | Cebu, 2nd July | Sugbu, 2 sa Julio | |-------------------------------+---------------------------------| | Iloilo, 3d August | Iloilo, 3 sa Agosto | |-------------------------------+---------------------------------| | Cebu, 10th September 1904 | Sugbu, 10 sa Septiembre sa 1904 | |-------------------------------+---------------------------------| | Manila, 4th November 1903 | Manila, 4 sa Noviembre sa 1903 | |-------------------------------+---------------------------------| | Cebu, January the first of | Sugbu, sa nahauna sa bulan sa | | nineteen hundred and five | Enero sa usa ca libo, siam ca | | | gatus ug lima ca tuig | |-------------------------------+---------------------------------| | The first | Ang nahauna | |-------------------------------+---------------------------------| | The last | Ang catapusan | |-------------------------------+---------------------------------| | The middle | Ang catunga | |-------------------------------+---------------------------------| | The beginning | Ang sinugdan | ===================================================================

Ang salapi.

========================================== | One peso | Usa ca pisus | |-----------------+----------------------| | Fifty centavos | Calim-an ca céntimo | |-----------------+----------------------| | Twenty centavos | Caloha-an ca céntimo | |-----------------+----------------------| | Ten centavos | Napolo ca céntimo | |-----------------+----------------------| | Five centavos | Lima ca céntimo | |-----------------+----------------------| | One centavo | Usa ca céntimo | |-----------------+----------------------| | Half centavo | Catunga sa céntimo | ==========================================

Mao quini ang mga ngalan sa nagcalain lain nga mga moneda sa bag-ong salapi nga guihinganlan Conant cun moneda nga filipina.

Salapi sa Estados Unidos:

======================================================= | One cent (tumbaga) | Usa ca céntimo | |----------------------+------------------------------| | Five cents (nikel) | Lima ca céntimo | |----------------------+------------------------------| | One dime (salapi) | Napolo ca céntimo | |----------------------+------------------------------| | Quarter dollar | Caloha-an ug lima ca céntimo | |----------------------+------------------------------| | Half dollar | Calim-an ca céntimo | |----------------------+------------------------------| | One dollar | Usa ca pisus | |----------------------+------------------------------| | One dollar (bulauan) | Usa ca pisus | |----------------------+------------------------------| | Three dollars | Tolo ca pisus | |----------------------+------------------------------| | Quarter eagle | Duha ca pisus ug salapi | |----------------------+------------------------------| | Half eagle | Lima ca pisus | |----------------------+------------------------------| | Eagle | Napolo ca pisus | |----------------------+------------------------------| | Double eagle | Caloha-an ca pisus | =======================================================

Ang bili niining salapia doble man cun capin ngani sa salapi nga Conant.

Mga moneda nga bulauan nga española ug filipina:

================================================= | Sa tagsa ca pisus | One dollar | |-----------------------------+-----------------| | Sa tagurha ca pisus | Two dollars | |-----------------------------+-----------------| | Sa tagupat ca pisus | Four dollars | |-----------------------------+-----------------| | Sa taguilma ca pisus | Five dollars | |-----------------------------+-----------------| | Sa tagualo ca pisus | Eight dollars | |-----------------------------+-----------------| | Sa tagpolo ca pisus | Ten dollars | |-----------------------------+-----------------| | Sa tagpolo ug unum ca pisus | Sixteen dollars | |-----------------------------+-----------------| | Sa tagcaloha-an ca pisus | Twenty dollars | =================================================

Ang mga moneda nga salapi ug tumbaga nga cachila ug mejicano dili ibutang co cay guipahipus na ug guiilisan sa Conant.

Dunay mga billete nga americano sa Banco nga guibalihan ug doble sa cantidad nga guisulat sa maong mga billete.

Ang mga billete nga Conant guibalihan man ang cantidad nga guibasa sa maong mga billete.

=========================================== | Sicaualo | Six centavos and two eighths | |----------+------------------------------| | Sicapat | Twelve centavos and a half | |----------+------------------------------| | Cahate | Twenty five centavos | |----------+------------------------------| | Salapi | Fifty centavos | |----------+------------------------------| | Pisus | One peso | ===========================================

Ang mga pulong: sicaualo, sicapat ug cahate, ug ingon man usab, daco, colotio &. dili na unta gamiton sa pagngalan sa mga moneda ug sa pagisip sa salapi, cay uala nay hinungdan.

Mga tilimbangan nga americano.

Avoirdupois weight:

======================================= | Ounce (oz.) | Onza | |--------------------------+----------| | Pound (lb.) | Libra | |--------------------------+----------| | Quarter (qr.) | Arroba | |--------------------------+----------| | One hundredweight (cwt.) | Quintal | |--------------------------+----------| | Ton (t.) | Tonelada | =======================================

Ang tonelada may caloha-an ca quintal, ang quintal upat ca arroba, ang arroba caloha-an ug lima ca libra, ug ang libra napolo ug unum ca onza. Quining mga tilimbangan guipanaggamit sa pagtimbang sa mga baliguia.

Troy weight:

==================================== | Grain (gr.) | Grano | |--------------------+-------------| | Pennyweight (pwt.) | Pennyweight | |--------------------+-------------| | Ounce | Onza | |--------------------+-------------| | Pound | Libra | ====================================

Ang libra may napolo ug duha ca onza, ang onza caloha-an ca pennyweight ug quini caloha-an ug upat ca grano. Quining mga tilimbangan guigamit sa pagtimbang ug bulauan, salapi, mga mutia, &.

Apothecaries' weight:

======================= | Grain | Grano | |---------+-----------| | Scruple | Escrúpulo | |---------+-----------| | Dram | Dracma | |---------+-----------| | Ounce | Onza | |---------+-----------| | Pound | Libra | =======================

Ang libra may napolo ug duha ca onza, ang onza ualo ca dracma, ang dracma totolo ca escrúpulo ug ang escrúpulo caloha-an ca grano. Quining mga tilimbangan guigamit sa pagtimbang sa mga tambal.

Mga tilimbangan nga bisaya.

================================ | Onza | Ounce | |----------+-------------------| | Cate | Twenty-two ounces | |----------+-------------------| | Sinantan | Ten cates | |----------+-------------------| | Pico | Ten sinantans | ================================

Mga tacsanan nga americano.

Dry measure:

========================== | Pint (pt.) | Pinta | |--------------+---------| | Quart (qt.) | Quart | |--------------+---------| | Peck (pk.) | Celemín | |--------------+---------| | Bushel (bu.) | Fanega | ==========================

Liquid measure:

========================= | Gill (gi.) | Gill | |---------------+-------| | Pint | Pinta | |---------------+-------| | Quart | Quart | |---------------+-------| | Gallon (gal.) | Galon | =========================

Mga tacsanan nga bisaya.

Sa mga otan:

======================================= | Baquid | Caban. Twenty-five gantas | |---------+---------------------------| | Gantang | Ganta. Eight chupas | |---------+---------------------------| | Salupan | Chupa | =======================================

Sa mga ilimnon:

============================ | Tadiao | Sixteen gantas | |---------+----------------| | Gantang | Eight chupas | |---------+----------------| | Salupan | Chupa | ============================

Mga solocdan.

========================================================== | Inch (in.) | Punto. Pulgada | |----------------+---------------------------------------| | Finger | Todlo | |----------------+---------------------------------------| | Hand | Dapal | |----------------+---------------------------------------| | Span | Dangao | |----------------+---------------------------------------| | Foot (ft.) | Ti-il | |----------------+---------------------------------------| | Cubit | Sico | |----------------+---------------------------------------| | Ell | Vara | |----------------+---------------------------------------| | Yard (yd.) | Yarda | |----------------+---------------------------------------| | Half yard | Catunga sa yarda | |----------------+---------------------------------------| | Quarter yard | Ang icaupat ca bahin sa yarda | |----------------+---------------------------------------| | Eighth | Ang icaualo ca bahin sa yarda | |----------------+---------------------------------------| | Sixteenth | Ang icapolo ug unum ca bahin sa yarda | |----------------+---------------------------------------| | Fathom | Dupa | |----------------+---------------------------------------| | Rod (rd.) | Lima ca yarda ug tunga | |----------------+---------------------------------------| | Furlong (fur.) | Capatan ca rod | |----------------+---------------------------------------| | Mile (mi.) | Milla | |----------------+---------------------------------------| | League | Legua | ==========================================================

Lain laing mga adjetivo.

=================================== | White | Maputi | |---------------+-----------------| | Black | Maitum | |---------------+-----------------| | Red | Mapola | |---------------+-----------------| | Yellow | Malalag | |---------------+-----------------| | Green | Lunhao | |---------------+-----------------| | Blue | Azul | |---------------+-----------------| | Bad | Dautan | |---------------+-----------------| | Good | Maayo | |---------------+-----------------| | Tall. High | Hata-as | |---------------+-----------------| | Small. Low | Hamuho | |---------------+-----------------| | Large. Big | Daco | |---------------+-----------------| | Small. Little | Diotay | |---------------+-----------------| | Nimble | Mapiscayon | |---------------+-----------------| | Lazy. Idle | Tapolan | |---------------+-----------------| | Dressed | Vinisti | |---------------+-----------------| | Naked | Hinobo | |---------------+-----------------| | Fat | Tambuc. Supang | |---------------+-----------------| | Lean | Maniuang | |---------------+-----------------| | Rough | Mahait | |---------------+-----------------| | Smooth | Mahimlo | |---------------+-----------------| | Hard | Magahi | |---------------+-----------------| | Soft | Mahomoc | |---------------+-----------------| | Sweet | Matamis | |---------------+-----------------| | Bitter | Mapaet | |---------------+-----------------| | Old | Da-an | |---------------+-----------------| | New | Bag-o | |---------------+-----------------| | Wise | Maquinaadmanon | |---------------+-----------------| | Ignorant | Cabus | |---------------+-----------------| | Merry. Glad | Malipayon | |---------------+-----------------| | Sorry. Sad | Mamingaon | |---------------+-----------------| | Living | Buhi | |---------------+-----------------| | Dead | Patay | |---------------+-----------------| | Sick. Ill | Masaquiton | |---------------+-----------------| | Healthy | Mapiscay | |---------------+-----------------| | Tidy | Malimpio | |---------------+-----------------| | Dirty | Mahugao | |---------------+-----------------| | Fine | Matinao | |---------------+-----------------| | Muddy | Maloboc | |---------------+-----------------| | Full | Pono | |---------------+-----------------| | Empty | Ualay sulud | |---------------+-----------------| | Sharp | Matalinis | |---------------+-----------------| | Blunt | Mabaga | |---------------+-----------------| | Bright | Mahayag | |---------------+-----------------| | Dark | Mangitngit | |---------------+-----------------| | Calm | Malinao | |---------------+-----------------| | Stormy | Tigonos | |---------------+-----------------| | Prodigal | Mausicon | |---------------+-----------------| | Economical | Daguinotan | |---------------+-----------------| | Wide | Halapad | |---------------+-----------------| | Narrow | Hagoot | |---------------+-----------------| | Hot | Mainit | |---------------+-----------------| | Cold | Mabugnao | |---------------+-----------------| | Famous | Bantugan | |---------------+-----------------| | Unknown | Dili cailhan | |---------------+-----------------| | Grateful | Matalamdon | |---------------+-----------------| | Ungrateful | Dili matalamdon | |---------------+-----------------| | Dear | Mahal | |---------------+-----------------| | Cheap | Barato | |---------------+-----------------| | Fragrant | Mahomot | |---------------+-----------------| | Fetid | Mabaho | |---------------+-----------------| | Fine | Maanindut | |---------------+-----------------| | Ugly | Malagsot | |---------------+-----------------| | Written | Sinulat | |---------------+-----------------| | Print | Binolde | |---------------+-----------------| | Worthy | Tacus | |---------------+-----------------| | Unworthy | Dili tacus | |---------------+-----------------| | Right | Matanus | |---------------+-----------------| | Oblique | Baliquig | |---------------+-----------------| | True | Matuod | |---------------+-----------------| | False | Dili matuod | |---------------+-----------------| | Useful | Mapulus | |---------------+-----------------| | Useless | Ualay pulus | |---------------+-----------------| | Free | Binuhi | |---------------+-----------------| | Fastened | Hinoctan | |---------------+-----------------| | Open | Inocab | |---------------+-----------------| | Close | Tinacop | |---------------+-----------------| | Inflamed | Dinagcot | |---------------+-----------------| | Extinguished | Napalong | |---------------+-----------------| | Kind | Maloloyon | |---------------+-----------------| | Stingy | Sinacoan | |---------------+-----------------| | Evident | Madayag | |---------------+-----------------| | Obscure | Dili madayag | |---------------+-----------------| | Dry | Mamala | |---------------+-----------------| | Wet | Mahumud | |---------------+-----------------| | Salted | Maasgad | |---------------+-----------------| | Insipid | Matab-ang | |---------------+-----------------| | Easy | Masayon | |---------------+-----------------| | Difficult | Maculi | |---------------+-----------------| | Saltish | Matayam | |---------------+-----------------| | Sour | Maaslom | |---------------+-----------------| | Light | Maga-an | |---------------+-----------------| | Heavy | Mabugat | |---------------+-----------------| | Just | Matarung | |---------------+-----------------| | Unjust | Dili matarung | |---------------+-----------------| | Happy | Palad-an | |---------------+-----------------| | Unhappy | Ualay palad | |---------------+-----------------| | Rich | Salapian | |---------------+-----------------| | Poor | Mahangol | |---------------+-----------------| | Ripe | Mahinog | |---------------+-----------------| | Green | Hilao. Linghod | |---------------+-----------------| | Far | Halayo | |---------------+-----------------| | Near | Hado-ol | |---------------+-----------------| | Long | Tag-as | |---------------+-----------------| | Short | Mubo | |---------------+-----------------| | Slow | Mahinayon | |---------------+-----------------| | Swift | Maingsilon | |---------------+-----------------| | Deep | Halalum | |---------------+-----------------| | Shallow | Hamabao | |---------------+-----------------| | Polite | Maabiabihon | |---------------+-----------------| | Uncivil | Maborong | ===================================

Mga verbo.

========================================================== | To go | Pagadto | |---------------------------------+----------------------| | To come | Paganhi | |---------------------------------+----------------------| | To walk | Paglacao | |---------------------------------+----------------------| | To travel | Pagviaje | |---------------------------------+----------------------| | To start, to set out, to depart | Pagguican | |---------------------------------+----------------------| | To arrive | Pagabut | |---------------------------------+----------------------| | To go out, to come out | Paggoa | |---------------------------------+----------------------| | To go in, to come in, to enter | Pagsulud | |---------------------------------+----------------------| | To go up, to come up | Pagsaca | |---------------------------------+----------------------| | To go down, to come down | Pagcanaog | |---------------------------------+----------------------| | To mount, to ascend | Pagtugnas | |---------------------------------+----------------------| | To descend | Pagtubong | |---------------------------------+----------------------| | To ascend | Pagcayab | |---------------------------------+----------------------| | To descend | Pagcunsad | |---------------------------------+----------------------| | To wing, to fly | Paglupad | |---------------------------------+----------------------| | To ride | Pagcabayo | |---------------------------------+----------------------| | To drive | Pagcarruage | |---------------------------------+----------------------| | To ship, to embark | Pagsacay | |---------------------------------+----------------------| | To land | Pagcauas | |---------------------------------+----------------------| | To sit | Paglingcod | |---------------------------------+----------------------| | To stand | Pagtingdug | |---------------------------------+----------------------| | To prostrate | Paghapa | |---------------------------------+----------------------| | To rise | Pagbacong | |---------------------------------+----------------------| | To kneel | Paglohod | |---------------------------------+----------------------| | To go to bed | Paghigda | |---------------------------------+----------------------| | To lie down | Pagcaligad | |---------------------------------+----------------------| | To see | Pagtanao. Pagsulung | |---------------------------------+----------------------| | To look at | Pagquita | |---------------------------------+----------------------| | To look for, to seek | Pagpangita | |---------------------------------+----------------------| | To inquire | Pagsusi | |---------------------------------+----------------------| | To buy | Pagpalit | |---------------------------------+----------------------| | To sell | Pagbaliguia | |---------------------------------+----------------------| | To exchange | Pagbaylo. Pagilis | |---------------------------------+----------------------| | To owe | Pagutang | |---------------------------------+----------------------| | To pay | Pagbayad | |---------------------------------+----------------------| | To be worth | Pagbili | |---------------------------------+----------------------| | To lend | Paghulam | |---------------------------------+----------------------| | To eat | Pagcaon | |---------------------------------+----------------------| | To drink | Paginom | |---------------------------------+----------------------| | To satiate | Pagbosog | |---------------------------------+----------------------| | To be hungry | Pagutum | |---------------------------------+----------------------| | To be thirsty | Paguhao | |---------------------------------+----------------------| | To sleep | Pagcatolog | |---------------------------------+----------------------| | To dream | Pagdanggo | |---------------------------------+----------------------| | To wake, to watch | Pagtucao | |---------------------------------+----------------------| | To wake | Pagpucao | |---------------------------------+----------------------| | To awake | Paghimata | |---------------------------------+----------------------| | To wash | Paghilamos | |---------------------------------+----------------------| | To wash | Pagbunac | |---------------------------------+----------------------| | To iron | Pagutao | |---------------------------------+----------------------| | To bathe | Pagcaligo | |---------------------------------+----------------------| | To comb | Pagsudlay | |---------------------------------+----------------------| | To dress | Pagvisti | |---------------------------------+----------------------| | To undress | Paghubo | |---------------------------------+----------------------| | To know | Pagila | |---------------------------------+----------------------| | To fear | Pagcahadluc | |---------------------------------+----------------------| | To try | Pagsulay | |---------------------------------+----------------------| | To love | Paghigugma | |---------------------------------+----------------------| | To hate | Pagcadumut | |---------------------------------+----------------------| | To want | Pagbuut | |---------------------------------+----------------------| | To wish | Pagtinguha | |---------------------------------+----------------------| | To desire | Pagcaibog | |---------------------------------+----------------------| | To think | Paghuna huna | |---------------------------------+----------------------| | To intend | Pagtuyo | |---------------------------------+----------------------| | To order | Pagsugo | |---------------------------------+----------------------| | To obey | Pagsugot | |---------------------------------+----------------------| | To rule | Pagcahari | |---------------------------------+----------------------| | To agree | Pagoyon | |---------------------------------+----------------------| | To prison | Pagbilanggo | |---------------------------------+----------------------| | To punish | Pagcastigo | |---------------------------------+----------------------| | To judge | Paghocom | |---------------------------------+----------------------| | To sentence | Pagsentencia | |---------------------------------+----------------------| | To seize | Pagdacop | |---------------------------------+----------------------| | To know | Paghibalo | |---------------------------------+----------------------| | To teach | Pagtodlo | |---------------------------------+----------------------| | To learn | Pagtoon | |---------------------------------+----------------------| | To study | Pagestudio | |---------------------------------+----------------------| | To understand | Pagcasabut | |---------------------------------+----------------------| | To explain | Pagsaysay | |---------------------------------+----------------------| | To comprehend | Pagtoquib | |---------------------------------+----------------------| | To show | Pagpadayag | |---------------------------------+----------------------| | To read | Pagbasa | |---------------------------------+----------------------| | To write | Pagsulat | |---------------------------------+----------------------| | To copy | Paghuad | |---------------------------------+----------------------| | To adore | Pagsingba | |---------------------------------+----------------------| | To pray | Pagampo | |---------------------------------+----------------------| | To ask | Pagpangayo | |---------------------------------+----------------------| | To entreat, to pray | Pagpangamuyo | |---------------------------------+----------------------| | To ask for | Pagpaningil | |---------------------------------+----------------------| | To supplicate | Paghangyo | |---------------------------------+----------------------| | To pray | Pagpangadye | |---------------------------------+----------------------| | To consider | Pagpalamdong | |---------------------------------+----------------------| | To speak | Pagsulti | |---------------------------------+----------------------| | To talk | Pagpamulong | |---------------------------------+----------------------| | To carry tales | Pagcuti cuti | |---------------------------------+----------------------| | To backbite | Paglibac | |---------------------------------+----------------------| | To slander | Pagbutangbutang | |---------------------------------+----------------------| | To swear | Pagpanumpa | |---------------------------------+----------------------| | To whisper | Paghonghong | |---------------------------------+----------------------| | To say | Pagingon | |---------------------------------+----------------------| | To tell | Pagsuguilon | |---------------------------------+----------------------| | To dispute | Pagindig indig | |---------------------------------+----------------------| | To sew | Pagtahi | |---------------------------------+----------------------| | To cut | Paggunting | |---------------------------------+----------------------| | To cut out | Pagtabas | |---------------------------------+----------------------| | To baste | Paglagda | |---------------------------------+----------------------| | To weave | Paghabol | |---------------------------------+----------------------| | To spin | Paggaling | |---------------------------------+----------------------| | To dry | Pagbulad | |---------------------------------+----------------------| | To water | Pagbobo | |---------------------------------+----------------------| | To give | Paghatag | |---------------------------------+----------------------| | To receive | Pagdauat | |---------------------------------+----------------------| | To begin | Pagsugud | |---------------------------------+----------------------| | To wait for | Paghulat | |---------------------------------+----------------------| | To expect | Pagpaabut | |---------------------------------+----------------------| | To bring | Pagdala | |---------------------------------+----------------------| | To take | Pagcoha | |---------------------------------+----------------------| | To pick up | Pagpulot | |---------------------------------+----------------------| | To call | Pagtauag | |---------------------------------+----------------------| | To come back | Pagpauli | |---------------------------------+----------------------| | To fill | Pagpono | |---------------------------------+----------------------| | To pour | Pagyabo | |---------------------------------+----------------------| | To cook | Pagloto | |---------------------------------+----------------------| | To die | Pagcamatay | |---------------------------------+----------------------| | To kill | Pagpatay | |---------------------------------+----------------------| | To murder | Pagbono | |---------------------------------+----------------------| | To do, to make | Pagbuhat | |---------------------------------+----------------------| | To doubt | Pagduha duha | |---------------------------------+----------------------| | To hear | Pagcadungug | |---------------------------------+----------------------| | To listen | Pagpatalinghog | |---------------------------------+----------------------| | To hope | Paglaom | |---------------------------------+----------------------| | To laugh | Pagcataua | |---------------------------------+----------------------| | To live | Pagbuhi | |---------------------------------+----------------------| | To dwell | Pagpuyo | |---------------------------------+----------------------| | To invite | Pagabi abi | |---------------------------------+----------------------| | To feel | Pagbati | |---------------------------------+----------------------| | To find | Pagcaplag | |---------------------------------+----------------------| | To forget | Pagcalimot | |---------------------------------+----------------------| | To put | Pagbutang | |---------------------------------+----------------------| | To finish | Pagtapus. Pagtibauas | |---------------------------------+----------------------| | To preach | Paguali | |---------------------------------+----------------------| | To deny | Paglimod | |---------------------------------+----------------------| | To bury | Paglobong | |---------------------------------+----------------------| | To dig | Pagcalot | |---------------------------------+----------------------| | To dance | Pagsayao | |---------------------------------+----------------------| | To play | Pagdula dula | |---------------------------------+----------------------| | To swim | Paglangoy | |---------------------------------+----------------------| | To run | Pagdalagan | |---------------------------------+----------------------| | To paint | Pagpintal | |---------------------------------+----------------------| | To print | Pagimprenta | |---------------------------------+----------------------| | To draw | Pagdibujo | |---------------------------------+----------------------| | To bind | Paghanig | |---------------------------------+----------------------| | To cut | Pagabis. Pagputul | |---------------------------------+----------------------| | To measure | Pagsocod | |---------------------------------+----------------------| | To abandon | Pagbia | |---------------------------------+----------------------| | To burn | Pagcasunug | |---------------------------------+----------------------| | To embrace | Paggacos | |---------------------------------+----------------------| | To kiss | Paghaloc | |---------------------------------+----------------------| | To open | Pagocab | |---------------------------------+----------------------| | To shut | Pagtacop | |---------------------------------+----------------------| | To abuse | Pagpatuyang | |---------------------------------+----------------------| | To accompany | Paguban | |---------------------------------+----------------------| | To counsel | Pagsambag | |---------------------------------+----------------------| | To accuse | Pagsumbong | |---------------------------------+----------------------| | To guess | Pagtagna | |---------------------------------+----------------------| | To adorn | Pagdayan dayan | |---------------------------------+----------------------| | To flatter | Pagolog olog | |---------------------------------+----------------------| | To shave | Pagalot | |---------------------------------+----------------------| | To loosen | Pagloag | |---------------------------------+----------------------| | To agonize | Paghingutas | |---------------------------------+----------------------| | To suffer | Pagantos | |---------------------------------+----------------------| | To smoke | Pagaso. Pagtabaco | ==========================================================

Mga panigingnan sa nagcalain laing mga tiempo sa verbo.

Indicativo.

Presente.

=============================================================== | I love God | Aco nahagugma sa Dios | |--------------------------+----------------------------------| | You teach English | Icao nagatodlo ug iningles | |--------------------------+----------------------------------| | He writes a letter | Sia nagasulat ug usa ca sulat | |--------------------------+----------------------------------| | We hate the sins | Quita nacadumut sa mga sala | |--------------------------+----------------------------------| | You help the poor | Camo nanaglaban sa mga pobre | |--------------------------+----------------------------------| | They despise the enemies | Sila nanagpasipala sa mga caauay | ===============================================================

=================================================================== | God is loved by me | Guihigugma co ang Dios | |-----------------------------+-----------------------------------| | English is taught by you | Guitodlo nimo ug iningles | |-----------------------------+-----------------------------------| | A letter is written by him | Guisulat nia ug usa ca sulat | |-----------------------------+-----------------------------------| | The sins are hated by us | Guidumtan namu ang mga sala | |-----------------------------+-----------------------------------| | The poor are helped by you | Guilabanan niño ang mga | | | macalolooy | |-----------------------------+-----------------------------------| | The enemies are despised by | Guipasipad-an nila ang mga caauay | | them | | ===================================================================

====================================================================== | Do I love my parents? | Nahagugma ba aco sa acong mga | | | guinicanan? | |----------------------------+---------------------------------------| | Do you teach Spanish? | Nagatodlo ca ba ug quinachila? | |----------------------------+---------------------------------------| | Does he write a letter? | Nagasulat ba sia ug usa ca sulat? | |----------------------------+---------------------------------------| | Do we hate the sins? | Nacadumut ba quita sa mga sala? | |----------------------------+---------------------------------------| | Do you help the beggars? | Nanaglaban ba camo sa mga paquilimos? | |----------------------------+---------------------------------------| | Do they despise the money? | Nanagpasipala ba sila sa salapi? | ======================================================================

===================================================================== | Are my parents loved by me? | Guihigugma co ba ang acong mga | | | guinicanan? | |--------------------------------+----------------------------------| | Is Spanish taught by you? | Guitodlo ba nimo ug quinachila? | |--------------------------------+----------------------------------| | Is a letter written by him? | Guisulat ba nia ug usa ca sulat? | |--------------------------------+----------------------------------| | Are the sins hated by us? | Guidumtan ba natu ang mga sala? | |--------------------------------+----------------------------------| | Are the beggars helped by you? | Guilabanan ba niño ang mga | | | paquilimos? | |--------------------------------+----------------------------------| | Is the money despised by them? | Guipasipadan ba nila ang salapi? | =====================================================================

====================================================================== | I do not love the evil | Dili aco nahagugma sa pagcadautan | |-------------------------------+------------------------------------| | You do not teach Bisaya | Dili ca magatodlo ug binisaya | |-------------------------------+------------------------------------| | He does not write a book | Dili sia magasulat ug usa ca libro | |-------------------------------+------------------------------------| | We do not hate the enemies | Dili quita macadumut sa mga caauay | |-------------------------------+------------------------------------| | You do not help the sick | Dili camo magatabang sa mga | | | masaquiton | |-------------------------------+------------------------------------| | They do not despise the money | Dili sila managpasipala sa salapi | ======================================================================

======================================================================= | Do I not love the evil? | Di ba aco nahagugma sa | | | pagcadautan? | |--------------------------------+------------------------------------| | Do you not teach the lesson? | Di ba icao nagatodlo sa lesion? | |--------------------------------+------------------------------------| | Does he not write a news? | Di ba sia nagasulat ug usa ca | | | noticia? | |--------------------------------+------------------------------------| | Do we not help the children? | Di ba quita nanagtabang sa mga | | | bata? | |--------------------------------+------------------------------------| | Do you not hate the murderers? | Di ba camo nacadumut sa mga | | | mamomono? | |--------------------------------+------------------------------------| | Do they not despise the | Di ba sila nanagpasipala sa caayo? | | goodness? | | =======================================================================

======================================================================= | The friend is not loved by me | Dili co guihigugma ang amigos | |---------------------------------+-----------------------------------| | Chinese is not taught by you | Dili mo guitodlo ug ininsic | |---------------------------------+-----------------------------------| | A book is not written by him | Dili nia guisulat ug usa ca libro | |---------------------------------+-----------------------------------| | Our cousin is not hated by us | Dili natu guidumtan ang atung | | | igagao | |---------------------------------+-----------------------------------| | The happy are not helped by you | Dili niño guilabanan ang mga | | | palad-an | |---------------------------------+-----------------------------------| | The meal is not despised by | Dili nila guiaydan ang calanon | | them | | =======================================================================

====================================================================== | Is not my father loved by me? | Di ba guihigugma co ang acong | | | tatay? | |---------------------------------+----------------------------------| | Is not the grammar taught by | Di ba guitodlo mo ang gramática? | | you? | | |---------------------------------+----------------------------------| | Is not a news written by him? | Di ba guisulat nia ug usa ca | | | noticia? | |---------------------------------+----------------------------------| | Is not your friend hated by us? | Di ba guidumtan ta ang imong | | | abian? | |---------------------------------+----------------------------------| | Are not the happy helped by | Di ba niño guitabangan ang mga | | you? | palad-an? | |---------------------------------+----------------------------------| | Are not the rich despised by | Di ba nila guipasipad-an ang mga | | them? | salapian? | ======================================================================

Pretérito imperfecto.

=================================================== | I loved God | Aco nahagugma sa Dios | |----------------------+--------------------------| | You taught Latin | Icao nagtodlo ug linatin | |----------------------+--------------------------| | She washed the linen | Sia namunac sa visti | |----------------------+--------------------------| | We spoke to him | Quita nanagsulti cania | |----------------------+--------------------------| | You told that | Camo nagsuguilon niana | |----------------------+--------------------------| | They said | Sila nagingon | ===================================================

================================================================= | God was loved by me | Guigugma co ang Dios | |----------------------------------+----------------------------| | Rhetoric was taught by you | Guitodlo nimo ang retórica | |----------------------------------+----------------------------| | The linen was washed by her | Guipamunac nia ang visti | |----------------------------------+----------------------------| | We were defeated by you | Guidaog came niño | |----------------------------------+----------------------------| | You were bitten by the dog | Guipaac camo sa iro | |----------------------------------+----------------------------| | They were whipped by the teacher | Guihampac sila sa maestro | =================================================================

==================================================================== | Did I love God? | Nahagugma ba aco sa Dios? | |---------------------------------+--------------------------------| | Was Logic taught by you? | Guitodlo ba niño ug lógica? | |---------------------------------+--------------------------------| | He did not say so | Uala sia mamulong niana | |---------------------------------+--------------------------------| | Did we not agree with you? | Uala ba came managoyon canimo? | |---------------------------------+--------------------------------| | The sick were not visited by | Uala niño duaua ang mga | | you | masaquiton | |---------------------------------+--------------------------------| | Were you not abandoned by them? | Uala ba camo bia-i nila? | ====================================================================

Pretérito perfecto.

======================================================================= | I have loved God | Nahagugma na aco sa Dios | |-----------------------------+---------------------------------------| | You have opened the door | Nagocab na icao sa pulta | |-----------------------------+---------------------------------------| | He has finished his work | Nacahuman na sia sa iyang buhat | |-----------------------------+---------------------------------------| | We have accused you | Nagsumbung na came canimo | |-----------------------------+---------------------------------------| | You have guessed our mind | Nanagtagna na camo sa amung huna huna | |-----------------------------+---------------------------------------| | They have adored the statue | Nanagsingba na sila sa larauan | =======================================================================

=================================================================== | I have been loved by you | Guihigugma na aco nimo | |-------------------------------+---------------------------------| | You have been taught by me | Guitodloan co na icao | |-------------------------------+---------------------------------| | He has been flattered by them | Guiolog ologan na sia nila | |-------------------------------+---------------------------------| | We have been advised by him | Guisambagan na came nia | |-------------------------------+---------------------------------| | You have been shaved by the | Guiaguilan na camo sa mananalot | | barber | | |-------------------------------+---------------------------------| | They have been adorned by us | Guidayan dayanan na namu sila | ===================================================================

======================================================================= | Have I loved my mother? | Nahagugma na ba aco sa acong | | | anan? | |----------------------------------+----------------------------------| | You have not done anything | Uala icao magbuhat ug bisan onsa | |----------------------------------+----------------------------------| | Has he not gone to the market? | Uala pa ba sia muadto sa | | | tianggi? | |----------------------------------+----------------------------------| | Have we been afflicted by you? | Guisaquit-an ba came nimo? | |----------------------------------+----------------------------------| | Have you not been pleased by us? | Di ba guicalipayan camo namu? | |----------------------------------+----------------------------------| | They have not been regaled by | Uala co sila atangi | | me? | | =======================================================================

Pretérito pluscuamperfecto.

================================================================ | I had loved the child | Human na aco paghigugma sa bata | |--------------------------+-----------------------------------| | You had bought the horse | Ubus na icao pagpalit sa cabayo | |--------------------------+-----------------------------------| | He had sold his house | Nagbaliguia na sia sa iyang balay | |--------------------------+-----------------------------------| | We had changed the money | Nanagilis na quita sa salapi | |--------------------------+-----------------------------------| | You had let the room | Human na camo pagabang sa cuarto | |--------------------------+-----------------------------------| | They had paid the count | Nanagpamayad na sila sa cuenta | ================================================================

======================================================================= | The girl had been loved by me | Guihigugma co na ang bata | |-----------------------------------+---------------------------------| | You had been chosen by him | Human na icao guipili nia | |-----------------------------------+---------------------------------| | I had been praised by you | Guidayeg na aco nimo | |-----------------------------------+---------------------------------| | We had been disturbed by the boys | Guisamocan na quita sa mga bata | |-----------------------------------+---------------------------------| | You had been alarmed by the | Da-an hingubcan camo sa mga | | thieves | cauatan | |-----------------------------------+---------------------------------| | They had been put into prison | Da-an guibilanggo sila | =======================================================================

====================================================================== | Had I loved the maid? | Nahagugma na ba aco sa dalaga? | |--------------------------------+-----------------------------------| | You had not acquired anything | Uala icao macadangat ug bisan | | | onsa | |--------------------------------+-----------------------------------| | He had not been overtaken by | Uala nimo apasa sia | | you | | |--------------------------------+-----------------------------------| | Had we not been fed by the | Uala ba quita guipanagmuhi sa | | people? | longsod? | |--------------------------------+-----------------------------------| | Had you not been protected by | Uala ba camo panglabanan sa mga | | the rich? | salapian? | |--------------------------------+-----------------------------------| | Had they menaced the bad boys? | Nanaghulga ba silang da-an sa mga | | | bata nga dautan? | ======================================================================

Futuro. [5]

======================================================================= | I shall love you | Aco mahagugma canimo | |------------------------------+--------------------------------------| | You will walk this evening | Icao magasodoy sodoy carong hapon | |------------------------------+--------------------------------------| | He will announce his goods | Sia magamantala sa iyang mga manggad | |------------------------------+--------------------------------------| | We shall extinguish the fire | Quita magapalong sa calayo | |------------------------------+--------------------------------------| | You will put out the candle | Camo magapalong sa candila | |------------------------------+--------------------------------------| | They will plough the field | Sila magadaro sa baul | =======================================================================

===================================================================== | I shall be loved by my sister | Higugmaon aco sa acong igso-on | |---------------------------------+---------------------------------| | You will be appreciated by me | Palangaon co icao | |---------------------------------+---------------------------------| | He will be punished by the | Castigohon sia sa maestro | | teacher | | |---------------------------------+---------------------------------| | We shall be blessed by the good | Bendicionan came sa mga tao nga | | | maayo | |---------------------------------+---------------------------------| | You will be tormented by the | Panagsaquiton camo sa yaua | | devil | | |---------------------------------+---------------------------------| | They will be terrified by God | Calisangan sila sa Dios | =====================================================================

====================================================================== | Shall I love my son? | Mahagugma ba aco sa acong anac? | |----------------------------------+---------------------------------| | Will you not be inquired by any | Dili pagsusihon ca sa bisan | | one? | quinsa? | |----------------------------------+---------------------------------| | Will he dine at twelve o'clock? | Maniodto ba sia sa a las doce? | |----------------------------------+---------------------------------| | We shall not kneel on the ground | Dili came mulohod sa yuta | |----------------------------------+---------------------------------| | You will not learn the lesson | Dili camo macatoon sa lesion | |----------------------------------+---------------------------------| | They will be taught English | Todloan sila ug iningles | ======================================================================

Futuro perfecto.

==================================================================== | I will have loved my brother | Aco mahagugma na sa acong | | | igso-on | |---------------------------------+--------------------------------| | You shall have finished the | Icao magasulat na sa sulat | | letter | | |---------------------------------+--------------------------------| | He shall have made the trousers | Magabuhat na siya sa calzones | |---------------------------------+--------------------------------| | We will have given our money | Magahatag na came sa amung | | | salapi | |---------------------------------+--------------------------------| | You shall have got the book | Macadangat na camo sa libro | |---------------------------------+--------------------------------| | They shall have received the | Madauat na nila ang mantala-an | | newspaper | | ====================================================================

=================================================================== | I will have been loved by him | Human na aco higugma-a nia | |-----------------------------------+-----------------------------| | You shall have been forgiven by | Ubus na icao pasaylo-a naco | | me | | |-----------------------------------+-----------------------------| | It shall have been purchased by | Human na palita sia sa | | the butcher | magbaliliguia ug carne | |-----------------------------------+-----------------------------| | We will have been informed by the | Human na came sambag-i sa | | lawyer | abogado | |-----------------------------------+-----------------------------| | You shall have been answered by | Pagabaslan na camo nia | | her | | |-----------------------------------+-----------------------------| | They shall have been rewarded by | Human na sila pagabaslan sa | | God | Dios | ===================================================================

==================================================================== | Shall I have loved the sin? | Mahagugma na aco cahá sa sala? | |---------------------------------+--------------------------------| | Will you have been cured by the | Tambalan na icao cahá sa | | doctor? | médico? | |---------------------------------+--------------------------------| | Will he not have been corrected | Uala pa ba sia badlonga sa | | by the Father? | Pare? | |---------------------------------+--------------------------------| | Shall we not have invited my | Di ba magaabi abi na came sa | | friends? | acong mga higala? | |---------------------------------+--------------------------------| | You shall not have come at five | Uala pa camo muanhi sa a las | | o'clock | cinco | |---------------------------------+--------------------------------| | They shall not have been awaken | Uala pa sila pucaua sa a las | | at six o'clock | seis | ====================================================================

Imperativo.

====================================================================== | Love the study | Maghigugma ca sa pagtoon | |---------------------------+----------------------------------------| | Let him love the poor | Mahagugma sia sa mga mahangul | |---------------------------+----------------------------------------| | Let us love God | Maghigugma quita sa Dios | |---------------------------+----------------------------------------| | Love the good deeds | Maghigugma camo sa mga buhat nga maayo | |---------------------------+----------------------------------------| | Let them love the Fathers | Maghigugma sila sa mga Pare | ======================================================================

================================================== | Be loved by me | Higugmaon co icao | |--------------------------+---------------------| | Let him be loved by you | Higugmaon mo sia | |--------------------------+---------------------| | Let us be loved by them | Higugmaon came nila | |--------------------------+---------------------| | Be loved by her | Higugmaon camo nia | |--------------------------+---------------------| | Let them be loved by you | Higugmaon niño sila | ==================================================

============================================= | Don't love | Dili ca maghigugma | |-------------------+-----------------------| | Let him not love | Dili sia maghigugma | |-------------------+-----------------------| | Let us not love | Dili quita maghigugma | |-------------------+-----------------------| | Don't love | Dili camo maghigugma | |-------------------+-----------------------| | Let them not love | Dili maghigugma sila | =============================================

Subjuntivo.

Presente.

===================================================================== | That I may love | Nga mahagugma aco | |---------------------------------+---------------------------------| | That you may travel by land | Nga magaviaje ca sa mamala | |---------------------------------+---------------------------------| | That he may walk this morning | Nga magalacat sia carong buntag | |---------------------------------+---------------------------------| | That we may ride this evening | Nga magcabayo came carong hapon | |---------------------------------+---------------------------------| | That you may drive this evening | Nga magcarruage camo carong | | | gabi-i | |---------------------------------+---------------------------------| | That they may run | Nga mudalagan sila | =====================================================================

==================================================================== | That I may be loved by them | Nga higugmaon aco nila | |----------------------------------+-------------------------------| | That you may be recompensed for | Nga baslan ca tungud sa imong | | your work | buhat | |----------------------------------+-------------------------------| | That he may be esteemed by every | Nga higugmaon sia sa ngatanan | | body | | |----------------------------------+-------------------------------| | That we may be ordered by you | Nga sogoon came nimo | |----------------------------------+-------------------------------| | That you may be blamed by men | Nga sauayon camo sa mga tao | |----------------------------------+-------------------------------| | That they may be favored for the | Nga tabangan sila tungud sa | | trouble | cabudlay | ====================================================================

==================================================================== | That I may not love that | Nga dili aco mahagugma niana | |--------------------------------+---------------------------------| | That you may not go up | Nga dili ca musaca | |--------------------------------+---------------------------------| | That he may not go out | Nga dili sia mugoa | |--------------------------------+---------------------------------| | That we may not be deceived by | Nga dili palimbongon came sa | | any one | bisan quinsa | |--------------------------------+---------------------------------| | That you may not be humbled by | Nga dili camo paubson sa iñong | | your comrades | mga isigcaingon | |--------------------------------+---------------------------------| | That they may not be found by | Nga dili hipalgan sila sa ilang | | their parents | mga guinicanan | ====================================================================

Pretérito imperfecto.

Comments

Log in to leave a comment.

Mga Paquigpulong sa Iningles ug BinisayaChapter III: Part 3

0%37 min left in chapter